تکان شدید به ماشین هنگام گاز دادن یا ول کردن گاز
آیا تا به حال برایتان پیش آمده که هنگام رانندگی، با فشردن پدال گاز یا حتی برداشتن پا از روی آن، ماشین دچار تکان‌های شدید، تقه زدن یا اصطلاحاً «کله کردن» شود؟ این مشکل یکی از رایج‌ترین ایرادات خودرو است که علاوه بر سلب آسایش سرنشینان، می‌تواند به مرور زمان به سیستم انتقال قدرت و موتور خودرو آسیب جدی وارد کند.
اگر خودروی شما نیز دچار این عارضه شده است، تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید تا به بررسی دقیق دلایل تکان شدید ماشین هنگام گاز دادن یا ول کردن گاز بپردازیم و راه‌حل‌های رفع آن را بررسی کنیم.
۱. تکان شدید ماشین هنگام گاز دادن (شتاب‌گیری)
اگر خودروی شما در لحظه فشردن پدال گاز دچار لرزش، تقه یا تکان‌های ناگهانی می‌شود، معمولاً مشکل از یکی از بخش‌های زیر است:
الف) خرابی دسته‌موتورها (Engine Mounts)
شایع‌ترین دلیل تکان خوردن ماشین هنگام گاز دادن، خرابی یا پارگی دسته‌موتورها است. موتور و گیربکس خودرو توسط قطعاتی به نام «دسته‌موتور» روی شاسی محکم شده‌اند. وقتی به ماشین گاز می‌دهید، موتور می‌خواهد به دلیل گشتاور بالا جابجا شود. اگر دسته‌موتورها پاره یا مستهلک شده باشند، موتور بازی می‌کند و این بازی کردن به صورت ضربه و تکان شدید به کابین منتقل می‌شود.
ب) ایراد در سیستم جرقه زنی (شمع و وایر)
اگر شمع‌ها، وایرها یا کوئل خودرو دچار مشکل باشند (مثلاً یکی از سیلندرها به خوبی کار نکند که به آن «مای‌فایر» یا کارکرد سه کاره می‌گویند)، در لحظه گاز دادن موتور دچار افت توان لحظه‌ای و سپس تقه زدن می‌شود.
ج) کثیفی یا خرابی انژکتورها و پمپ بنزین
سوخت‌رسانی نامناسب به موتور باعث می‌شود در لحظه نیاز به شتاب‌گیری، سوخت کافی به سیلندرها نرسد و ماشین دچار تقه یا خفگی شود.
د) خرابی صفحه کلاف و دیسک (در خودروهای دنده‌ای)
تمام شدن صفحه کچ، تاب برداشتن دیسک یا خرابی فنرهای صفحه کلاچ می‌تواند باعث شود که درگیر شدن نیرو بین موتور و گیربکس با لرزش و تکان شدید همراه باشد.
هـ) خرابی پلوس و سرپلوس
اگر تکان خوردن ماشین همراه با یک صدای «تک‌تک» یا «قرت‌قرت» در سر پیچ‌ها یا هنگام شروع حرکت باشد، مشکل از خرابی پلوس یا شل بودن مهره سرپلوس است.
۲. تکان شدید ماشین هنگام ول کردن گاز (برداشتن پا از روی پدال)
گاهی اوقات مشکل برعکس است؛ یعنی وقتی ماشین در حال حرکت است و پای خود را از روی پدال گاز برمی‌دارید، ماشین ناگهان کله می‌کند یا تکان محکمی می‌خورد. دلایل این اتفاق عبارتند از:
الف) شل بودن یا خرابی دسته‌موتور زیر باتری یا زیر گیربکس
درست مانند حالت قبل، دسته‌موتورها وظیفه مهار موتور را در حالت ترمز موتور (Engine Braking – زمانی که گاز را رها می‌کنید) نیز بر عهده دارند. وقتی گاز را رها می‌کنید، جهت نیروی وارده به موتور برعکس می‌شود و اگر دسته‌موتورها خراب باشند، تکان شدیدی ایجاد می‌شود.
ب) خرابی سنسور موقعیت دریچه گاز (TPS)
سنسور TPS وظیفه دارد وضعیت باز و بسته بودن دریچه گاز را به ایسیو (ECU) گزارش دهد. اگر این سنسور کثیف یا خراب باشد، در لحظه رها کردن گاز، ایسیو دچار خطا شده و پاشش سوخت یا آوانس جرقه را به هم می‌ریزد که نتیجه آن تکان خوردن خودرو است.
ج) مشکل در استپر موتور
استپر موتور دور آرام خودرو را تنظیم می‌کند. اگر استپر کثیف باشد یا گیر داشته باشد، در لحظه‌ای که پا را از روی گاز برمی‌دارید، نمی‌تواند به موقع دریچه هوا را تنظیم کند و ماشین دچار افت ناگهانی دور موتور و تکان می‌شود.
د) خلاصی بیش از حد در مجموعه انتقال قدرت (دیفرانسیل، گاردان یا پلوس)
در خودروهای دیفرانسیل عقب یا جلو، اگر گریس‌کاری پلوس‌ها خراب شده باشد یا در چرخ‌دنده‌های دیفرانسیل خلاصی (لقی) ایجاد شده باشد، با قطع شدن ناگهانی گاز، این لقی خود را به صورت یک ضربه یا تکان نشان می‌دهد.
هـ) کثیفی دریچه گاز برقی
در خودروهای مدرن با دریچه گاز برقی، تجمع دوده در پشت دریچه گاز مانع از بسته شدن نرم آن می‌شود و رها کردن گاز با تکان همراه خواهد بود.
۳. بررسی تخصصی در خودروهای اتوماتیک
اگر خودروی شما اتوماتیک است و هنگام گاز دادن یا ول کردن گاز تکان می‌خورد، علاوه بر موارد بالا، باید موارد زیر را نیز بررسی کنید:
- کم بودن سطح روغن گیربکس یا کهنگی آن: تاخیر در تعویض دنده‌ها می‌تواند باعث ایجاد تقه و تکان شود.
- خرابی شیربرقی‌ها (سولنوئیدها) یا ساعت گیربکس: این قطعات مغز متفکر تعویض دنده هستند و خرابی آن‌ها باعث کوبش شدید هنگام تعویض دنده (چه با گاز دادن چه با رها کردن آن) می‌شود.
راه‌حل و اقدامات پیشگیرانه
برای رفع مشکل تکان خوردن ماشین هنگام گاز دادن یا ول کردن گاز، بهترین کار مراجعه به یک مکانیک ماهر است تا موارد زیر را بررسی کند:
- بازدید دوره‌ای دسته‌موتورها (ساده‌ترین و محتمل‌ترین علت).
- دیاگ زدن خودرو جهت بررسی خطاهای سنسور دریچه گاز، استپر و سیستم جرقه‌زنی.
- شستشوی انژکتورها و دریچه گاز.
- بررسی سلامت سیستم کلاچ یا گیربکس اتوماتیک.
نتیجه‌گیری
تکان خوردن خودرو هنگام گاز دادن یا ول کردن گاز هرگز نباید نادیده گرفته شود. این نشانه‌ها زبانِ ماشین شماست که به شما اعلام می‌کند قطعه‌ای تحت فشار یا خراب است. رسیدگی به موقع به این ایرادات، علاوه بر اینکه رانندگی نرم‌تر و لذت‌بخش‌تری را برای شما به ارمغان می‌آورد، از خرابی‌های پرهزینه‌تر در آینده جلوگیری خواهد کرد.
اگر شما هم تجربه‌ای در زمینه رفع این مشکل دارید، حتماً در بخش نظرات با ما و سایر خوانندگان به اشتراک بگذارید.