علت زیاد روشن شدن فن پراید
اگر شما هم مالک خودروی پراید هستید، احتمالاً حداقل یک بار با این صحنه مواجه شده‌اید که آمپر آب بالا رفته و فن خودرو حتی پس از خاموش کردن ماشین یا در هوای نسبتاً خنک، با دور تند و به طور مداوم کار می‌کند. زیاد روشن شدن فن پراید یکی از مشکلاتی است که بسیاری از رانندگان با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند. این پدیده نه تنها آزاردهنده است، بلکه نشان‌دهنده وجود یک نقص فنی در سیستم خنک‌کننده پیشرانه است که اگر به موقع برطرف نشود، می‌تواند به سوختن واشر سرسیلندر و هزینه‌های سنگین تعمیرگاهی منجر شود.
در این مقاله تخصصی از وبلاگ، قصد داریم به زبان ساده اما کارشناسی، تمام دلایل یک سره شدن یا زیاد کار کردن فن پراید را بررسی کنیم و راهکارهای رفع آن را ارائه دهیم. با ما همراه باشید.
چرا سیستم خنک‌کننده پراید اهمیت حیاتی دارد؟
موتور خودرو برایتون کارکرد بهینه به دمای مشخصی نیاز دارد. وظیفه اصلی رادیاتور، ضد یخ/آب، واترپمپ و در نهایت فن پراید، کنترل و تثبیت دمای موتور است. هنگامی که دمای آب به حد معینی (معمولاً حدود ۹۰ تا ۹۵ درجه سانتی‌گراد) می‌رسد، سنسورهای حرارتی فرمان روشن شدن فن را صادر می‌کنند تا هوا از میان پره‌های رادیاتور عبور کرده و آب را خنک کند.
اما اگر فن پراید بیش از حد معمول روشن بماند، یعنی سیستم خنک‌کننده توانایی دفع حرارت تولید شده را ندارد یا سیستم نظارت بر دما دچار اختلال شده است.
مهم‌ترین دلایل زیاد روشن شدن فن پراید
برای عیب‌یابی دقیق این مشکل، باید بخش‌های مختلف الکترونیکی و مکانیکی خودرو را بررسی کنیم. در ادامه، رایج‌ترین دلایل یک‌سره کار کردن یا روشن شدن مکرر فن پراید آورده شده است:
۱. خرابی یا کالیبره نبودن فشنگی آب (سنسور دمای آب – CTS)
سنسور دمای آب یا همان فشنگی آب، مغز متفکر سیستم خنک‌کننده در ارسال اطلاعات به ایسیو (ECU) است. اگر این سنسور اطلاعات غلط بدهد و دمای موتور را بالاتر از حد واقعی نشان دهد، ایسیو به اشتباه فرمان روشن شدن زودهنگام یا دائم فن را صادر می‌کند.
- نشانه‌ها: بالا رفتن ناگهانی آمپر در پشت آمپر در حالی که موتور زیاد داغ نیست، یا کار کردن فن بلافاصله پس از استارت زدن ماشین سرد.
۲. وجود هوا در سیستم خنک‌کننده (هواگیری غیراصولی)
اگر به هر دلیلی (مثل تعویض ضد یخ یا نشتی) مقداری هوا وارد مدار آب پراید شود، گردش مایع خنک‌کننده مختل می‌شود. هوا به صورت حباب در اطراف سنسور دمای آب یا ترموستات گیر می‌کند و باعث می‌شود سنسور دمای بالا را ثبت کند، در نتیجه فن مرتباً روشن می‌شود.
۳. خرابی ترموستات
ترموستات شیر کنترل‌کننده مسیر آب بین موتور و رادیاتور است. اگر ترموستات قفل کند و باز نشود، آب گرم درون موتور محبوس شده و به رادیاتور نمی‌رسد تا خنک شود. در این حالت، موتور به شدت داغ شده و فن برای جبران این نقص، به‌صورت مداوم و با دور تند کار می‌کند.
۴. کثیفی یا گرفتگی رادیاتور پراید
رادیاتور قلب تپنده تبادل حرارت است. نشست رسوبات آهکی از داخل و تجمع گرد و غبار، حشرات و گل‌ولای از بیرون (بین پره‌های رادیاتور و کندانسور کولر)، مانع از عبور جریان هوا می‌شود. در این حالت آب خنک نمی‌شود و فن ناچار است برای مدت طولانی تری کار کند تا دما را پایین بیاورد.
۵. خرابی رله فن یا اتصالات برقی
گاهی اوقات مشکل اصلاً مکانیکی نیست، بلکه رله (رله‌های مشکی یا سبز رنگ جعبه فیوز موتور) اتصال کرده یا اصطلاحاً چسبانده است. در این حالت جریان برق قطع نمی‌شود و فن پراید به طور یک‌سره کار می‌کند تا جایی که باتری ضعیف شود.
۶. ضعیف شدن واترپمپ (پمپ آب)
اگر پره‌های واترپمپ به دلیل خوردگی یا رسوب از بین بروند، پمپاژ آب به درستی انجام نمی‌شود. جریان ضعیف آب به معنای تجمع گرما در اطراف سیلندر است که نتیجه آن روشن شدن مداوم فن خودرو خواهد بود.
۷. استفاده از کولر خودرو
یکی از مواردی که بسیاری از رانندگان فراموش می‌کنند، سیستم تهویه است. با روشن کردن کولر پراید، به صورت اتوماتیک دور تند فن رادیاتور برای خنک کردن کندانسور فعال می‌شود. اگر مدت زیادی در ترافیک با کولر روشن باشید، فن ماشین几乎 یک‌سره کار می‌کند که این موضوع در پراید طبیعی است (البته به شرطی که آمپر آب بالا نیاید).
علائم جانبی همراه با زیاد روشن شدن فن پراید
- بالا رفتن آمپر آب: اگر آمپر به خط قرمز نزدیک شود، مشکل بحرانی است.
- کاهش سطح مایع خنک‌کننده: کم شدن مرتب آب رادیاتور نشانه نشتی یا واشر زدن است.
- بوی ضد یخ (اتیلن گلیکول): استشمام بوی شیرین ضد یخ در کابین یا زیر کاپوت.
- بد کار کردن موتور: لرزش موتور در دور آرام به دلیل دمای بالا.
اقدامات فوری و راهکارهای رفع مشکل
اگر با مشکل زیاد روشن شدن فن پراید مواجه شدید، اقدامات زیر را انجام دهید:
- توقف ایمن: در کنار جاده توقف کنید، کاپوت را بالا بزنید (اما درِ رادیاتور را زمانی که موتور داغ است به هیچ وجه باز نکنید تا دچار سوختگی نشوید).
- بررسی سطح آب: مطمئن شوید که مخزن سرریز و رادیاتور پر از آب و ضد یخ باشد.
- مراجعه به مکانیک برای هواگیری: سیستم خنک‌کننده را هواگیری کنید.
- بررسی سلامت ترموستات و فشنگی: با دستگاه دیاگ یا تست دستی، سلامت سنسور دمای آب و ترموستات را بسنجید.
- شستشوی رادیاتور: رادیاتور را هر سال یک بار با مواد مخصوص یا آب پرفشار شستشو دهید تا رسوبات آن خارج شود.
پیشگیری بهتر از درمان است
برای جلوگیری از بروز مشکل زیاد روشن شدن فن پراید، نکات زیر را رعایت کنید:
- همیشه از ترکیب استاندارد آب مقطر و ضد یخ (۵۰-۵۰) استفاده کنید؛ آب شهری باعث رسوب شدید می‌شود.
- سالی یک‌بار سیستم خنک‌کننده و سلامت فن‌ها را توسط برق‌کار یا مکانیک بازبینی کنید.
- تعویض به موقع ترموستات (هر دو سال یک‌بار) را فراموش نکنید.
نتیجه‌گیری
روشن شدن زیاد فن پراید زنگ خطری است که خودرو به شما نشان می‌دهد. بی‌توجهی به این موضوع می‌تواند آسیب‌های جبران‌ناپذیری به سرسیلندر و قطعات داخلی موتور وارد کند. با بررسی موارد ذکر شده شامل فشنگی آب، ترموستات، رادیاتور و وضعیت سیم‌کشی، می‌توانید ریشه مشکل را پیدا کرده و پیش از بروز خرابی‌های بزرگ، آن را برطرف نمایید. اگر دانش فنی کافی ندارید، توصیه می‌شود حتماً به یک تعمیرکار مجرب مراجعه کنید.