علت کار نکردن دور کند فن رادیاتور پژو
به گزارش سایت تعمیر خودرو https://tamir-khodro.ir/، سیستم خنک‌کاری خودرو یکی از حیاتی‌ترین بخش‌ها برای سلامت موتور است. در خودروهای خانواده پژو (مانند پژو ۴۰۵، پارس، سمند و ۲۰۶)، فن رادیاتور نقش کلیدی در کنترل دمای موتور ایفا می‌کند. این سیستم به گونه‌ای طراحی شده است که در دو حالت دور کند و دور تند کار کند.
گاهی اوقات رانندگان متوجه می‌شوند که دمای آب خودرو بالا می‌رود اما فن در دور کند شروع به کار نمی‌کند و موتور ناگهان با صدای شدید وارد دور تند می‌شود. در این مقاله قصد داریم به بررسی جامع و تخصصی علت کار نکردن دور کند فن رادیاتور پژو بپردازیم و راه‌حل‌های رفع این مشکل را بررسی کنیم.
چرا دور کند فن رادیاتور پژو اهمیت دارد؟
دور کند فن رادیاتور معمولاً در دمای حدود ۸۳ تا ۹۰ درجه سانتی‌گراد (بسته به مدل پژو و نوع ترموستات) فعال می‌شود تا با مصرف انرژی کم و صدای ناچیز، دمای موتور را در حد استاندارد نگه دارد. اگر این مدار کار نکند، دمای موتور به شدت بالا رفته (حدود ۹۵ تا ۱۰۰ درجه) و سیستم برای جلوگیری از سوختن واشر سرسیلندر، ناگهان دور تند را فعال می‌کند.
کار نکردن دور کند علاوه بر ایجاد نوسان شدید دما، فشار زیادی به واشر سرسیلندر، رادیاتور و اتصالات سیستم خنک‌کننده وارد می‌کند.
علت‌های اصلی کار نکردن دور کند فن رادیاتور پژو
سیستم فن پژو از قطعات برقی مختلفی تشکیل شده است. خرابی هر یک از این قطعات می‌تواند باعث قطع شدن مدار دور کند شود. در ادامه به مهم‌ترین دلایل این مشکل می‌پردازیم:
۱. سوختن یا خرابی رله‌های فن (رله دور کند)
در جلوپنجره خودروهای پژو، سه عدد رله (معمولاً سبز یا مشکی رنگ) وجود دارد که وظیفه تقسیم برق و کنترل دور کند و تند را بر عهده دارند.
- علت: رله‌ها به دلیل قرار گرفتن در معرض رطوبت، گرد و غبار و کارکرد مداوم، مستهلک شده و پلاتین‌های داخلی آن‌ها خال می‌زند یا می‌سوزد.
- نشانه: اگر رله مربوط به دور کند خراب شود، برق به موتور فن‌ها نمی‌رسد و دور کند از مدار خارج می‌شود.
۲. سوختن مقاومت فن (مقاومت حرارتی یا مقاومت سرامیکی)
مقاومت فن (Fan Resistor) قطعه‌ای است که جریان برق ورودی به فن را کاهش می‌دهد تا فن با سرعت کمتری (دور کند) بچرخد.
- علت: این قطعه به دلیل عبور جریان مداوم، حرارت زیادی تولید می‌کند و مستعد سوختن است.
- نشانه: اگر مقاومت فن بسوزد، مسیر جریان برق دور کند به طور کامل قطع می‌شود، اما دور تند (که نیازی به مقاومت ندارد) همچنان بدون مشکل کار خواهد کرد.
۳. خرابی فشنگی دمای آب (سنسور دمای مایع خنک‌کننده)
فشنگی آب (به ویژه فشنگی قهوه‌ای رنگ در مدل‌های قدیمی‌تر یا سنسور سبز رنگ در مدل‌های جدیدتر) وظیفه اندازه‌گیری دمای آب و ارسال سیگنال به ایسیو (ECU) یا یونیت فن را دارد.
- علت: جرم گرفتن سنسور، خرابی اتصالات یا سوختن داخلی سنسور.
- نشانه: سنسور اطلاعات اشتباهی ارسال می‌کند؛ در نتیجه ایسیو متوجه بالا رفتن دما نشده و دستور روشن شدن دور کند را صادر نمی‌کند تا زمانی که دما به حد بحرانی رسیده و دور تند فعال شود.
۴. خرابی یونیت فن (در پژوهای مدل پایین)
در پژوهای ۴۰۵ و پارس مدل پایین (سیستم‌های غیر مولتی‌پلکس قدیمی)، یک قطعه الکترونیکی به نام یونیت فن (یا یونیت شش فیش/بیتون) وظیفه کنترل فن‌ها را بر عهده دارد.
- علت: نفوذ آب به داخل یونیت یا سوختن کیت الکترونیکی آن.
- نشانه: قطع شدن کامل دور کند یا روشن ماندن مداوم فن‌ها پس از خاموش کردن خودرو.
۵. ایراد در سیم‌کشی و سوکت‌های فن
پژو خودرویی است که سیم‌کشی بخش جلویی آن (پشت جلوپنجره) همواره در معرض حرارت موتور، باران و شستشوی خودرو قرار دارد.
- علت: قطع شدن سیم‌های رابط، شل شدن یا سولفاته شدن سوکت رله‌ها و سوکت پشت موتور فن.
- نشانه: قطع و وصل شدن ناگهانی دور کند یا کار نکردن یکی از فن‌ها در دور کند.
۶. ضعیف شدن یا خرابی زغال‌های موتور فن
موتور فن رادیاتور پژو دارای زغال‌های کربنی داخلی است که جریان برق را به آرمیچر منتقل می‌کنند.
- علت: تمام شدن یا چسبیدن زغال‌های موتور فن.
- نشانه: اگر زغال‌ها ضعیف شوند، ممکن است ولتاژ پایین دور کند (حدود ۶ تا ۸ ولت) توان چرخاندن فن را نداشته باشد، اما ولتاژ کامل دور تند (۱۲ ولت) بتواند فن را به حرکت درآورد.
چطور مشکل دور کند فن پژو را عیب‌یابی کنیم؟
اگر با مشکل کار نکردن دور کند مواجه شدید، می‌توانید مراحل زیر را برای تست اولیه انجام دهید:
- تست کولر: کولر خودرو را روشن کنید. با روشن شدن کولر، فن‌های رادیاتور باید بلافاصله در دور کند شروع به کار کنند. اگر با روشن کردن کولر هیچ فنی روشن نشد یا فقط دور تند روشن شد، قطعاً مدار دور کند شما مشکل دارد.
- تست سوکت فشنگی آب: در حالی که خودرو روشن است، سوکت فشنگی قهوه‌ای (یا سبز) را بکشید. در این حالت سیستم ایمنی (Safe Mode) فعال شده و هر دو فن باید بلافاصله با دور تند شروع به کار کنند. اگر این اتفاق افتاد، نشان‌دهنده سلامت موتور فن‌ها و رله‌های دور تند است و باید به سراغ رله دور کند و مقاومت فن بروید.
- بررسی ظاهری رله‌ها: قاب جلوی رله‌ها را باز کنید و مطمئن شوید سوکت‌ها ذوب نشده باشند و پایه‌های رله‌ها سولفاته نکرده باشند.
خطرات ناشی از نادیده گرفتن خرابی دور کند فن
برخی رانندگان تصور می‌کنند چون دور تند فن کار می‌کند، نیازی به تعمیر دور کند نیست. این تصور کاملاً اشتباه است و خطرات زیر را به همراه دارد:
- سوختن واشر سرسیلندر: نوسان مکرر دما بین ۹۰ تا ۱۰۰ درجه، به مرور زمان واشر سرسیلندر پژو را دفرمه کرده و می‌سوزاند.
- استهلاک شدید باتری و دینام: دور تند فن جریان برق بسیار بالایی مصرف می‌کند. روشن و خاموش شدن مداوم دور تند، فشار مضاعفی به دینام و باتری وارد می‌کند.
- سوختن موتور فن‌ها: موتور فن برای کارکرد طولانی‌مدت در دور تند طراحی نشده و به سرعت می‌سوزد.
نتیجه‌گیری
علت کار نکردن دور کند فن رادیاتور پژو معمولاً به خرابی رله‌ها، سوختن مقاومت فن یا ایراد در سیم‌کشی مربوط می‌شود. از آنجا که موتورهای پژو (به خصوص موتور XU7) حساسیت بالایی به دما دارند، پیشنهاد می‌شود در صورت مشاهده هرگونه اختلال در عملکرد فن‌ها، سریعاً به یک باتری‌ساز یا تعمیرگاه معتبر مراجعه کنید تا از هزینه‌های سنگین تعمیر موتور پیشگیری کنید.
اگر در جاده مانده‌اید و به دلیل خرابی فن، خودروی شما جوش آورده است، می‌توانید از خدمات حرفه‌ای امداد خودرو اصفهان برای عیب‌یابی سریع و رفع و تعمیر مشکل در محل استفاده کنید.