علت جوش اوردن تارا
خودروی تارا به عنوان یکی از سدانهای مدرن و ملی ایران خودرو، توانaسته است با تکیه بر موتور جدید TU5P (نسخه ارتقا یافته TU5) و گیربکسهای دستی و اتوماتیک، جایگاه خوبی در بازار پیدا کند. با این حال، مانند هر خودروی دیگری، تارا نیز ممکن است تحت شرایط خاصی دچار مشکل «جوش آوردن» یا همان بالا رفتن بیش از حد آمپر آب شود.
جوش آوردن خودرو یکی از کابوسهای رانندگان است، چرا که اگر به موقع کنترل نشود، میتواند آسیبهای جبرانناپذیری مانند سوختن واشر سرسیلندر، تاب برداشتن سرسیلندر و حتی قفل کردن کامل موتور را به همراه داشته باشد. در این مقاله جامع، قصد داریم به بررسی دقیق علتهای جوش آوردن تارا، نشانههای آن و راههای پیشگیری از بروز این مشکل بپردازیم.
چرا موتور تارا جوش میآورد؟ (دلایل اصلی)
موتور TU5P موجود در تارا، موتوری نسبتاً حساس به دما است. سیستم خنککننده این خودرو مجموعهای پیچیده از قطعات مکانیکی و الکترونیکی است که خرابی هر یک از آنها میتواند تعادل حرارتی موتور را بر هم بزند. مهمترین دلایل جوش آوردن تارا عبارتند از:
۱. خرابی یا ایراد در ترموستات
ترموستات وظیفه دارد تا زمانی که موتور سرد است، مسیر جریان آب به سمت رادیاتور را ببندد تا موتور زودتر به دمای optimum (بهینه) برسد. پس از گرم شدن موتور، ترموستات باز میشود تا آب خنک شود. اگر ترموستات در حالت بسته گیر کند، آب درون موتور حبس شده و گردش نمیکند؛ نتیجه این اتفاق، جوش آوردن سریع خودرو در حالی که رادیاتور سرد است، خواهد بود.
۲. خرابی فن رادیاتور و رلههای آن
فن رادیاتور تارا توسط ایسیو (ECU) کنترل میشود و دارای دور کند و دور تند است. اگر به دلیل خرابی خودِ موتور فن، سوختن رلهها، قطع شدن دستهسیمها یا ایراد در سنسور دمای آب (مهره آب)، فن در زمان مناسب روشن نشود، گرمای موتور به سرعت انباشته شده و خودرو جوش میآورد. این مشکل معمولاً در ترافیکهای سنگین یا زمان کارکرد درجا بیشتر خود را نشان میدهد.
۳. کمبود یا کیفیت پایین مایع خنککننده (ضد یخ / ضد جوش)
بسیاری از رانندگان تصور میکنند که تنها ریختن آب لولهکشی درون رادیاتور کافی است. آب خالص نه تنها نقطه جوش پایینتری نسبت به ترکیب آب و ضد یخ دارد، بلکه باعث رسوبگذاری و زنگزدگی قطعات داخلی موتور و رادیاتور میشود. استفاده نکردن از نسبت مناسب ضد یخ (معمولاً ۵۰-۵۰) نقطه جوش مایع خنککننده را کاهش داده و باعث جوش آوردن خودرو در روزهای گرم تابستان میشود.
۴. گرفتگی رادیاتور یا خرابی واترپمپ
واترپمپ (پمپ آب) قلب تپنده سیستم خنککننده است که وظیفه پمپاژ مداوم آب بین موتور و رادیاتور را بر عهده دارد. اگر پرههای واترپمپ شکسته باشند یا شفت آن هرز شده باشد، گردش آب متوقف میشود. همچنین، رسوبات موجود در مدار یا ورود اجسام خارجی میتواند باعث گرفتگی شبکههای رادیاتور تارا شده و تبادل حرارتی را مختل کند.
۵. نشتی در سیستم خنککننده
هرگونه نشتی از رادیاتور، شیلنگها، واترپمپ، درِ رادیاتور یا حتی از ناحیه واشر سرسیلندر باعث کاهش حجم مایع خنککننده در سیستم میشود. وقتی آب کافی در موتور وجود نداشته باشد، ظرفیت حرارتی سیستم کاهش یافته و موتور به سرعت داغ میکند.
۶. فشارهای بیش از حد به خودرو
رانندگی طولانیمدت در سربالاییها با دنده سنگین، استفاده مداوم از کولر در ترافیکهای شدید، و تخت گاز رفتن با خودرو در هوای گرم، فشار زیادی به موتور تارا وارد میکند و اگر سیستم خنککننده در شرایط صد درصد ایدهآل نباشد، خودرو جوش خواهد آورد.
نشانههای هشداردهنده جوش آوردن تارا
پیش از اینکه آمپر آب به منطقه قرمز (Red Line) برسد و بخار از زیر کاپوت بلند شود، خودرو نشانههایی بروز میدهد که راننده هوشیار باید به آنها توجه کند:
- بالا رفتن غیرعادی آمپر آب: اگر عقربه آمپر از نقطه وسط (۹۰ درجه) بالاتر رفت و متوقف نشد، زنگ خطر به صدا درآمده است.
- کاهش توان و کشش موتور: وقتی موتور بیش از حد داغ میشود، راندمان احتراق کاهش یافته و خودرو اصطلاحاً «زور» میزند.
- صدای تقتق یا ضربه از موتور (Knocking): گرمای بیش از حد باعث احتراق زودرس سوخت میشود که صدای فلزی خاصی ایجاد میکند.
- بوی نامطبوع: استشمام بوی شیرین ضد یخ یا بوی سوختگی از زیر کاپوت.
- روشن شدن چراغ هشدار دما یا چک موتور.
هنگام جوش آوردن تارا چه کنیم؟ (اقدامات اضطراری)
اگر متوجه شدید خودروی تارا جوش آورده است، حفظ خونسردی و انجام درست مراحل زیر میتواند از آسیبهای سنگین جلوگیری کند:
- خودرو را متوقف کنید: در اولین فرصت در حاشیه امن جاده توقف کنید.
- موتور را خاموش نکنید (بلافاصله!): برخلاف تصور عموم، خاموش کردن بلافاصله موتور بسیار خطرناک است. وقتی موتور داغ است و خاموش میشود، پمپاژ آب متوقف شده و قطعات داغ موتور (مثل سرسیلندر) به دلیل عدم خنککاری، سریعتر آسیب میبینند. بگذارید موتور چند دقیقه درجا کار کند تا فنها کار خود را انجام دهند (مگر اینکه آب کاملاً خالی شده باشد یا صدای غیرعادی از موتور بیاید). سپس موتور را خاموش کنید.
- کاپوت را بالا بزنید: اجازه دهید هوای آزاد جریان پیدا کند تا گرما خارج شود. (هرگز درِ رادیاتور یا مخزن انبساط را در حالی که موتور داغ است باز نکنید؛ فشار بخار آب ممکن است باعث سوختگی شدید صورت و دستها شود).
- روی رادیاتور آب بریزید (با احتیاط): ریختن آب خنک روی بدنه بیرونی رادیاتور (نه روی بلوک داغ موتور) میتواند به کاهش دما کمک کند.
- بررسی نشتی: پس از اینکه موتور کمی خنک شد، زیر خودرو را از نظر وجود نشتی بررسی کنید.
- تماس با امداد خودرو: اگر مشکل حاد است یا با اضافه کردن آب، خودرو دوباره جوش میآورد، از روشن کردن مجدد آن خودداری کرده و با امداد خودرو تماس بگیرید.
راههای پیشگیری از جوش آوردن تارا
پیشگیری همیشه کمهزینهتر از درمان است. با رعایت چند نکته ساده میتوانید از جوش آوردن تارا جلوگیری کنید:
- چک کردن دورهای مایعات: سطح مایع خنککننده در مخزن انبساط را به صورت هفتگی بررسی کنید.
- تعویض به موقع ضد یخ: ضدیخ/ضدجوش خودرو باید طبق دستورالعمل شرکت سازنده (معمولاً هر سال یا هر ۳۰ هزار کیلومتر) تعویض شود.
- سرویس دورهای فن و رادیاتور: پیش از شروع فصل گرما، سلامت فنها، رادیاتور و شیلنگها توسط مکانیک بررسی شود.
- شستشوی رادیاتور: تمیز کردن پرههای رادیاتور از گرد و غبار، حشرات و گلولای به جریان بهتر هوا کمک میکند.
سوالات متداول (FAQ)
۱. آیا جوش آوردن تارا باعث سوختن واشر سرسیلندر میشود؟ بله. اگر آمپر آب به منطقه قرمز برسد و راننده به موقع متوقف نشود، احتمال تاب برداشتن سرسیلندر و سوختن واشر سرسیلندر بسیار بالا است که هزینه تعمیراتی سنگینی در پی دارد.
۲. چرا تارا در سربالاییها آمپر میچسباند؟ در سربالاییها فشار مضاعفی به موتور وارد میشود. اگر رادیاتور گرفتگی داشته باشد، واترپمپ ضعیف باشد یا از دنده مناسب استفاده نکنید، موتور نمیتواند گرمای تولید شده را دفع کند و آمپر بالا میرود.
۳. آیا استفاده از کولر در تارا باعث جوش آوردن میشود؟ در حالت عادی خیر. روشن کردن کولر بار اضافی روی موتور ایجاد میکند و فن رادیاتور را در دور تند قرار میدهد. اگر سیستم خنککننده سالم باشد، کولر نباید باعث جوش آوردن شود. اما اگر سیستم ضعیف باشد، روشن کردن کولر کاتالیزوری برای جوش آوردن سریعتر خواهد بود.
۴. بهترین مایع خنککننده برای تارا چیست؟ استفاده از ترکیب آب مقطر و ضد یخ استاندارد (مبتنی بر اتوان گلیکول با کیفیت) که توسط ایرانخودرو تایید شده است، بهترین گزینه برای محافظت از موتور TU5P تارا است.
نتیجهگیری
خودروی تارا مجهز به سیستم هشداردهنده خوبی است و راننده به راحتی میتواند وضعیت حرارتی موتور را زیر نظر داشته باشد. جوش آوردن تارا معمولاً به دلیل بیتوجهی به سرویسهای دورهای، خرابی ترموستات، فن یا نشتی در سیستم خنککننده رخ میدهد. با بررسیهای منظم و واکنش درست در زمان وقوع حادثه، میتوانید از سلامت قلب تپنده خودروی خود محافظت کرده و از هزینههای گزاف تعمیرگاهی جلوگیری کنید.