علت هوا گرفتن سیستم خنککننده چیست؟
سیستم خنککننده یا همان سیستم رادیاتور خودرو، یکی از حیاتیترین بخشهای موتور است که وظیفه تنظیم دمای آن را بر عهده دارد. وقتی این سیستم بهخوبی کار کند، موتور در دمای بهینه (معمولاً بین ۹۰ تا ۹۵ درجه سانتیگراد) فعالیت میکند. اما گاهی اوقات مشکلاتی پیش میآید که رانندگان را غافلگیر میکند؛ یکی از رایجترین این مشکلات، هوا گرفتن سیستم خنککننده است.
اگر تا به حال با بالا رفتن آمپر آب خودرویتان مواجه شدهاید، احتمالاً نام «هواگیری سیستم خنککننده» به گوشتان خورده است. اما آیا میدانید علت هوا گرفتن سیستم خنککننده چیست و چرا این اتفاق میافتد؟ در این مقاله تخصصی از وبلاگ، قصد داریم به بررسی ریشهای این مشکل، نشانههای آن و راههای جلوگیری از بروز مجدد آن بپردازیم.
چرا هوا گرفتن سیستم خنککننده خطرناک است؟
قبل از اینکه به سراغ دلایل اصلی برویم، بیایید ببینیم وجود هوا در رادیاتور چه آسیبی به خودرو میزند. ضد یخ و آب باید بهصورت یکپارچه در بلوک سیلندر و رادیاتور گردش کنند تا گرمای موتور را جذب و دفع کنند.
وقتی حبابهای هوا وارد سیستم میشوند، جریان مایع خنککننده دچار اختلال میشود. هوا رسانای ضعیفی برای گرماست، بنابراین نقاطی از موتور که درگیر هوا میشوند، داغتر از حد نرمال باقی می مانند. این پدیده میتواند منجر به موارد زیر شود:
- جوش آوردن مداوم خودرو
- سوختن واسر سر سیلندر (یکی از پرهزینهترین تعمیرات خودرو)
- تاب برداشتن سر سیلندر
- آسیب جدی به واترپمپ
مهمترین دلایل هوا گرفتن سیستم خنککننده
ورود هوا به سیستم خنککننده اتفاقی نیست؛ همیشه یک نقص فنی، نشتی یا خطای انسانی پشت آن قرار دارد. در ادامه، رایجترین دلایل این مشکل را بررسی میکنیم:
۱. نشتی در سیستم خنککننده (شایعترین علت)
هر جا نشتی باشد، احتمال ورود هوا نیز وجود دارد. وقتی موتور خاموش میشود و سرد میشود، فشار داخل سیستم افت میکند. اگر در جایی از سیستم شکاف یا سوراخی وجود داشته باشد، به جای اینکه مایع خنککننده از منبع انبساط مکیده شود، هوا از طریق محل نشتی به داخل سیستم کشیده میشود.
- شیلنگهای فرسوده: ترکهای ریز در شیلنگهای ورودی و خروجی رادیاتور.
- رادیاتور سوراخشده: پوسیدگی یا ضربه خوردن پرههای رادیاتور.
- شل بودن بستها: بستهای شیلنگی که به مرور زمان شل شدهاند.
۲. خرابی در درب رادیاتور یا درب منبع انبساط
درب رادیاتور فقط یک درپوش ساده نیست؛ بلکه یک سوپاپ فشار است. این درب وظیفه دارد فشار سیستم را در حد استاندارد (معمولاً بین ۰.۹ تا ۱.1 بار) نگه دارد. اگر فنر درب رادیاتور خراب شود یا واشر آببندی آن پوسیده باشد، نمیتواند فشار را حفظ کند. با افت فشار، نقطه جوش آب پایین میآید و بخار و هوا وارد سیستم میشود. همچنین با سرد شدن موتور، به جای کشیدن آب از قمقمه، هوا را از سمت درب معیوب مکش میکند.
۳. سوختن واشر سر سیلندر
این یکی از جدیترین دلایل هوا گرفتن سیستم است. وقتی واشر سر سیلندر میسوزد، محفظه احتراق و مجاری آب با یکدیگر ارتباط پیدا میکنند. در این حالت، گازهای پرفشار ناشی از احتراق سوخت (که بسیار داغ هستند) به درون سیستم خنککننده نفوذ میکنند. این گازها حبابهای هوای بزرگی در رادیاتور و شیلنگها ایجاد میکنند که معمولاً با بوی ضدیخ در اگزوز یا ورود روغن به آب رادیاتور همراه است.
۴. خرابی ترموستات
ترموستات وظیفه قطع و وصل کردن جریان آب بین موتور و رادیاتور را دارد. اگر ترموستات قفل کند (باز نماند یا دیر باز شود)، دمای موتور به شدت بالا میرود و مایع خنککننده به نقطه جوش میرسد. به جوش آمدن آب، تولید بخار و هوا میکند و سیستم اصطلاحاً «هوا میگیرد».
۵. نقص در واترپمپ (پمپ آب)
واترپمپ وظیفه به گردش درآوردن مایع خنککننده را دارد. اگر پرههای واترپمپ به دلیل خوردگی از بین رفته باشند یا پمپ به خوبی کار نکند، جریان آب کند شده و در برخی نقاط حرارت موضعی ایجاد میشود که حاصل آن ایجاد حبابهای بخار و هواست.
۶. پر کردن نادرست سیستم (خطای انسانی)
گاهی اوقات هیچ قطعه خرابی وجود ندارد، بلکه پس از تعمیرات یا تعویض ضدیخ، مکانیک یا خود راننده فرآیند هواگیری را بهدرستی انجام نداده است. اگر هنگام ریختن آب و ضد یخ، هوا در گوشهوکنار بلوک موتور حبس شود، خودرو پس از چند کیلومتر رانندگی دچار مشکل هوا گرفتن میشود.
نشانههای هوا داشتن سیستم خنککننده چیست؟
تشخیص اینکه سیستم خنککننده خودرویتان هوا گرفته است کار چندان سختی نیست. اگر با موارد زیر روبرو شدید، شک نکنید که سیستم شما نیاز به هواگیری دارد:
- بالا رفتن ناگهانی آمپر آب: به خصوص در سربالاییها یا ترافیکهای سنگین.
- باد سرد دادن بخاری در فصل سرما: اگر بخاری ماشین باد ولرم یا سرد میدهد، یکی از نشانههای بارز وجود هوا در رادیاتور بخاری است.
- جوش آوردن ماشین در حالی که رادیاتور سرد است: این یعنی آب در موتور گردش نمیکند چون هوا مانع حرکت آن شده است.
- شنیدن صدای شرشر آب: گاهی اوقات هنگام گاز دادن یا روشن کردن خودرو، صدایی شبیه به حرکت آب در پشت داشبورد (سمت رادیاتور بخاری) شنیده میشود.
- کم شدن مداوم آب رادیاتور: بدون اینکه نشتی مشخصی روی زمین ببینید.
روش پیشگیری و رفع مشکل
برای جلوگیری از هوا گرفتن سیستم خنککننده، اقدامات زیر را در دستور کار قرار دهید:
- بازرسی دورهای: حداقل ماهی یکبار شیلنگها، اتصالات، رادیاتور و درب آن را بررسی کنید تا نشتی نداشته باشند.
- تعویض بهموقع درب رادیاتور: این قطعه ارزانقیمت نقش بسیار مهمی دارد؛ سالی یکبار یا هنگام تعویض ضدیخ آن را بررسی و در صورت نیاز تعویض کنید.
- استفاده از ضد یخ باکیفیت: ضدیخهای استاندارد نقطه جوش آب را بالا میبرند و از ایجاد حباب جلوگیری میکنند.
- هواگیری اصولی: هر زمان که آب رادیاتور را کامل خالی کردید، حتماً توسط فرد متخصص و با استفاده از پیچهای هواگیری یا بالا آوردن سر خودرو، عملیات هواگیری را انجام دهید.
نتیجهگیری
هوا گرفتن سیستم خنککننده معضلی است که اگر به موقع به آن رسیدگی نشود، میتواند هزینههای سنگین تعمیر موتور (مانند تعمیر اساسی سر سیلندر) را به شما تحمیل کند. شناخت علت هوا گرفتن سیستم خنککننده به شما کمک میکند تا به جای پاک کردن صورت مسئله (فقط هواگیری کردن مکرر)، به دنبال رفع ریشهای مشکلاتی نظیر نشتی، خرابی درب رادیاتور یا سوختن واشر سر سیلندر باشید. همیشه به یاد داشته باشید که سلامت سیستم خنککننده، تضمینکننده سلامت قلب تپنده خودروی شماست.