علت در رفتن دنده ۲ و ۴ در پراید چیست؟
اگر شما هم پشت فرمان پراید نشسته باشید، احتمالاً حداقل یکبار با این تجربه آزاردهنده روبرو شدهاید: در حال حرکت هستید، دنده ۲ یا ۴ را جا میزنید، اما به محض برداشتن پا از روی کلاچ، دسته دنده با یک صدای «قفل» یا پرش ناگهانی به حالت خلاص برمیگردد!
در رفتن دنده (بهویژه دندههای زوج یعنی ۲ و ۴ در پراید) یکی از رایجترین مشکلات گیربکس این خودروی ملی است. اما چرا این اتفاق میافتد؟ آیا خطرناک است؟ و چطور میتوان آن را برطرف کرد؟ در این مقاله تخصصی از وبلاگ، قصد داریم به کالبدشکافی این مشکل بپردازیم و راهکارهای قطعی رفع آن را بررسی کنیم.
چرا پراید بیشتر در دندههای ۲ و ۴ دچار دررفتگی میشود؟
پیش از بررسی دلایل، بهتر است بدانید ساختار گیربکس پراید بهگونهای است که دندههای ۱، ۳ و ۵ در یک ماهک (محور تعویض دنده) و دندههای ۲ و ۴ و دنده عقب در ماهک دیگر قرار دارند. به همین دلیل، وقتی مشکلی در بخش ماهکبندی یا کشوییها ایجاد شود، معمولاً دندههای ۲ و ۴ با هم دچار مشکل میشوند.
در ادامه، ۵ دلیل اصلی در رفتن دنده ۲ و ۴ در پراید را بررسی میکنیم:
۱. خرابی ماهک دنده و رابطهای آن (شایعترین علت)
ماهکها وظیفه انتقال حرکت دسته دنده به داخل گیربکس را دارند. اگر بوشهای ماهک یا خود میل ماهک دچار لقی، ساییدگی یا خمش شوند، دسته دنده نمیتواند دنده را به صورت کامل و تا انتهای کورس خود جا بزند. وقتی دنده فقط تا نیمه جا میرود، با کوچکترین نوسان موتور یا لرزش خودرو، از درگیر خارج شده و خلاص میشود.
۲. خرابی کشویی دنده ۲ و ۴
داخل گیربکس قطعهای به نام «کشویی» وجود دارد که وظیفه قفل کردن دنده روی شفت را بر عهده دارد. دندانههای داخلی کشویی و دندههای برنجی روی شفت، پس از کارکرد زیاد (خصوصاً در خودروهای با کارکرد بالا یا رانندگیهای پرتنش)، اصطلاحاً «کچل» یا گرد میشوند. وقتی این دندانهها لبههای تیز خود را از دست بدهند، دیگر نمیتوانند دنده را در جای خود قفل کنند و دنده در میرود.
۳. شل شدن مهره شفت گیربکس
یکی از ایرادات کارخانهای یا تعمیراتی رایج در پراید، شل شدن مهرههای انتهای شفتهای گیربکس است. اگر این مهرهها شل شوند، شفتها بازی عرضی پیدا میکنند و هنگام ورود گشتاور به گیربکس (بهویژه در دنده ۲ که شتابگیری بالایی دارد)، دندهها از درگیری خارج میشوند.
۴. خرابی دسته موتورها
شاید تعجب کنید، اما سیستم تعلیق موتور نقش مستقیمی در جا رفتن دندهها دارد. موتور خودرو در حال کار و شتابگیری لرزش دارد. دسته موتورهای پراید وظیفه مهار این لرزشها را دارند. اگر دسته موتورها پاره یا شل شده باشند، موتور بیش از حد جابجا میشود. این جابجایی از طریق سیم کلاچ و ماهک به دسته دنده منتقل شده و باعث در رفتن دنده (مخصوصاً دنده ۲ و ۴ که دسته دنده به سمت عقب کشیده میشود) میگردد.
۵. فرسودگی بلبرینگهای گیربکس
اگر بلبرینگهای شفت اصلی یا شفت زیر گیربکس دچار گرباد (لقی) شده باشند، شفتها در جای خود ثابت نمیمانند و تحت فشار، دندهها از هم دور شده و در میروند. این حالت معمولاً با زوزه کشیدن گیربکس در حین حرکت نیز همراه است.
نشانههای جانبی در رفتن دنده در پراید
برای اینکه مطمئن شوید مشکل دقیقاً از کجاست، به این نشانهها توجه کنید:
- لرزش شدید دسته دنده هنگام شتابگیری در دنده ۲.
- سفت یا خلاصی بیش از حد دسته دنده.
- شنیده شدن صدای غرغر یا تقه هنگام جا زدن دنده ۲ و ۴.
هزینهها و روشهای تعمیر (از ارزانترین تا گرانترین)
خوشبختانه همه خرابیها نیاز به باز کردن کامل گیربکس ندارند. تعمیرکار ماهر اول موارد بیرونی را چک میکند:
- تعویض بوشها و تنظیم ماهک: کمهزینهترین راه حل. اگر مشکل فقط از لقی ماهک باشد، با تعویض چند بوش ساده پلاستیکی مشکل حل میشود.
- تعویض دسته موتورها: اگر موتور بازی زیادی داشته باشد، تعویض دستهموتورها الزامی است.
- تعمیر اساسی گیربکس (تراشکاری و تعویض قطعات داخلی): اگر مشکل از کشویی دنده ۲ و ۴، دندههای برنجی یا شفتها باشد، گیربکس باید باز شود (اصطلاحاً پایین بیاید) و قطعات فرسوده تعویض گردند.
آیا رانندگی با پرایدی که دنده آن در میرود خطرناک است؟
بله، قطعا! فرض کنید در حال سبقت گرفتن در جاده هستید و ناگهان دنده ۲ یا ۴ شما خلاص میشود. در این لحظه کنترل خودرو دشوار شده و خطر تصادف از پشت به شدت افزایش مییابد. علاوه بر این، در رفتن مداوم دنده به مرور زمان لبههای دندهها را کاملاً نابود کرده و هزینههای تعمیر گیربکس را چند برابر میکند.
کلام آخر و پیشگیری
برای افزایش طول عمر گیربکس پراید و جلوگیری از مشکل در رفتن دنده ۲ و ۴، به نکات زیر توجه کنید:
- هنگام تعویض دنده، حتماً کلاچ را تا انتها فشار دهید.
- از دستهدنده به عنوان تکیهگاه دست استفاده نکنید.
- به موقع (معمولاً هر ۳۰ تا ۴۰ هزار کیلومتر) روغن گیربکس پراید را تعویض کنید.
- در صورت مشاهده کوچکترین لقی در دندهها، پیش از خراب شدن قطعات داخلی، به یک مکانیک مراجعه کنید تا با تنظیم ماهک هزینههای خود را کاهش دهید.
اگر شما هم تجربه مشابهی در مورد در رفتن دنده پراید دارید، تجربیات و سوالات خود را در بخش نظرات با ما و سایر خوانندگان به اشتراک بگذارید.