نقشه سیم کشی گاز cng دستی پیکان
پیکان، این خودروی خاطرهانگیز و محبوب تاریخ خودروسازی ایران، هنوز هم در کوچهپسکوچههای شهرها و جادههای کشور تردد میکند. با توجه به مصرف سوخت نسبتاً بالا و اهمیت کاهش هزینهها، بسیاری از رانندگان پیکان همچنان از سیستمهای سوخترسانی دوگانه سوز، به ویژه سیستمهای CNG دستی (میکسوری) استفاده میکنند.
قلب تپنده عملکرد صحیح این سیستمها در خودرو، بخش الکترونیکی و سیمکشی آنهاست. اگر سیمکشی سیستم گاز CNG دستی پیکان به درستی انجام نشود، خودرو با مشکلاتی نظیر دور موتور ناپایدار، خاموش شدن هنگام ترمز گرفتن، مصرف بالای گاز و افت شتاب شدید مواجه خواهد شد.
در این مقاله تخصصی از وبلاگ، قصد داریم به بررسی دقیق نقشه سیمکشی گاز CNG دستی پیکان، اجزای آن، نحوه نصب و روشهای عیبیابی بپردازیم. اگر شما هم قصد دارید سیستم گاز پیکان خود را بررسی یا تعمیر کنید، تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید.
چرا سیستم CNG دستی در پیکان هنوز طرفدار دارد؟
پیش از ورود به بحث فنی سیمکشی، بد نیست نگاهی کوتاه به چرایی محبوبیت سیستمهای دستی داشته باشیم. سیستمهای CNG نسل جدید (انژکتوری یا کارخانهای) هزینه نصب و نگهداری بالایی دارند. در مقابل، سیستمهای دستی (میکسوری) روی موتورهای کاربراتوری مثل پیکان، ساختار بسیار سادهای دارند، قطعات آنها ارزانتر است و تعمیرکاران بیشتری با آنها آشنایی دارند.
در سیستم دستی، سوئیچ تبدیل (کلید بنزین به گاز) وظیفه قطع و وصل کردن برقی جریان بنزین (از طریق قطع پمپ بنزین یا شیر برقی بنزین) و باز کردن مسیر گاز (شیر مخزن و شیر سر رگلاتور) را بر عهده دارد.
اجزای اصلی در مدار سیمکشی گاز CNG دستی پیکان
برای درک بهتر نقشه سیمکشی، ابتدا باید بشناسیم که کدام قطعات در این مدار به یکدیگر متصل میشوند:
- کلید تبدیل (سوئیچ بنزین/گاز): معمولاً یک کلید سه حالته (بنزین – اتوماتیک/دستی – گاز) که روی داشبورد نصب میشود.
- شیر برقی گاز (Solenoid Valve): روی رگلاتور یا مسیر لوله پرفشار قرار دارد و با دستور کلید، مسیر گاز را باز یا بسته میکند.
- شیر برقی بنزین: در مسیر بنزین قرار دارد تا هنگام کارکردن خودرو با گاز، مانع از ورود بنزین به کاربراتور شود (در پیکان کاربراتوری معمولاً از یک قطعکن بنزین برقی استفاده میشود).
- شبیهساز (Simulator) یا رله قطع انژکتور (در صورت انژکتوری بودن): البته پیکانهای قدیمی کاربراتوری نیازی به این بخش ندارند، اما برخی مدلهای انژکتوری (مانند پیکانهای اواخر تولید با موتور OHV) از رلههای قطع پمپ بنزین استفاده میکنند.
- سیم دور موتور (TACHO): برای سیستمهای اتوماتیک که تشخیص میدهند موتور روشن است یا خاموش (اگر موتور روشن نباشد، حتی روی حالت گاز هم شیر برقی بسته میماند تا ایمنی حفظ شود).
رنگبندی استاندارد در نقشه سیمکشی گاز CNG دستی پیکان
اگرچه ممکن است برندهای مختلف کلید تبدیل (مانند لاندیرنز، البرز، آرام و غیره) تفاوتهای جزئی داشته باشند، اما استاندارد رنگبندی سیمها در اکثر آنها به شرح زیر است:
- سیم قرمز (برق مثبت): به برق ۱۲ ولت پس از سوییچ (Ignition) متصل میشود.
- سیم مشکی (منفی یا بدنه): به بدنه خودرو (اتصال زمین) متصل میشود.
- سیم آبی: برای فرمان دادن به شیر برقیهای عقب (مخزن) و جلو (رگلاتور).
- سیم زرد: سیم ورودی از بوبین یا کوئل (برای گرفتن پالس دور موتور و تشخیص روشن بودن خودرو).
- سیم قهوهای یا سفید (قطعکن بنزین): برای قطع کردن برق پمپ بنزین یا شیر برقی بنزین هنگام قرار داشتن روی حالت گاز.
مراحل گامبهگام نصب و بررسی سیمکشی گاز دستی پیکان
اگر میخواهید سیمکشی خودروی خود را از صفر بررسی کنید یا کلید تبدیل را تعویض نمایید، مراحل زیر را با دقت دنبال کنید:
گام اول: ایمنی اولویت اول
پیش از هرگونه دستکاری در سیستم برق خودرو، حتماً سر باطری منفی را جدا کنید تا از بروز اتصالی، جرقه و خطرات احتمالی جلوگیری شود. مطمئن شوید که شیر اصلی مخزن گاز در صندوق عقب کاملاً بسته است.
گام دوم: اتصال برق اصلی (سیم قرمز و مشکی)
- سیم قرمز کلید تبدیل را به یک برق مثبت ۱۵ (برقی که با باز کردن سوییچ وصل میشود، مثلاً پشت فیوز یا سیم برق پشت آمپر) وصل کنید.
- سیم مشکی را با استفاده از یک سرسیم مناسب به یکی از پیچهای بدنه زیر داشبورد به عنوان اتصال بدنه (ارت) محکم کنید.
گام سوم: سیمکشی پالس دور موتور (سیم زرد)
کلیدهای اتوماتیک گاز نیاز دارند بدانند که آیا موتور روشن است یا خیر. سیم زرد رنگ کلید را باید به پایه منفی کوئل (سیم پلاتین یا مگنت در پیکان کاربراتوری) متصل کنید. این کار باعث میشود اگر موتور به طور ناگهانی خاموش شد، سیستم به طور خودکار جریان گاز را قطع کند تا از تجمع گاز در محفظه موتور جلوگیری شود.
گام چهارم: سیمکشی شیرهای برقی (سیم آبی)
سیم آبی وظیفه دارد جریان برق ۱۲ ولت را به شیر برقی روی رگلاتور و شیر برقی روی مخزن (در صندوق عقب) برساند. این سیم را از داخل اتاق از طریق لاستیکهای آببندی به سمت موتور هدایت کرده و به بوبین شیر برقی گاز وصل کنید. یک انشعاب نیز باید به سمت عقب خودرو برای شیر مخزن کشیده شود.
گام پنجم: اتصال شیر برقی بنزین
برای اینکه هنگام کارکرد موتور با گاز، بنزین وارد کاربراتور نشود، سیم قطعکن بنزین (معمولاً قهوهای یا سفید) را به شیر برقی بنزین وصل کنید تا وقتی روی حالت گاز هستید، مسیر بنزین قطع شود.
عیبیابی مشکلات رایج سیمکشی گاز CNG پیکان
بسیاری از ایرادات سیستم گاز دستی پیکان ریشه در سیمکشی معیوب یا قطعی دارد. در ادامه به شایعترین مشکلات و راهحل آنها اشاره میکنیم:
۱. خودرو روی حالت گاز میرود اما بلافاصله خاموش میشود
- علت احتمالی: عدم دریافت پالس دور موتور (سیم زرد قطع است یا به محل اشتباهی وصل شده).
- راهحل: اتصال سیم زرد به کوئل را بررسی کنید. همچنین فیوز داخل کلید تبدیل را چک کنید نسوخته باشد.
۲. شیرهای برقی “تک” نمیکنند (صدای باز شدن گاز شنیده نمیشود)
- علت احتمالی: قطع شدن سیم برق مثبت، خرابی کلید تبدیل یا قطعی سیم بدنه (مشکی).
- راهحل: با یک فازمتر یا مولتیمتر بررسی کنید که آیا هنگام زدن کلید روی حالت گاز، برق ۱۲ ولت به بوبین شیر برقی میرسد یا خیر.
۳. خودرو همزمان هم گاز و هم بنزین میسوزاند (دود زدن و خفهکردن)
- علت احتمالی: خرابی یا قطع بودن سیمکشی شیر برقی بنزین / گیر کردن شیر برقی بنزین در حالت باز.
- راهحل: مسیر سیم قطعکن بنزین را بررسی کنید و مطمئن شوید با رفتن روی حالت گاز، برق شیر بنزین قطع میشود.
نکات ایمنی بسیار مهم در نگهداری سیستم CNG پیکان
- استفاده از سرسیمهای باکیفیت: در سیمکشی گاز به دلیل ارتعاشات بالای موتور پیکان، استفاده از چسب برق خالی کافی نیست. تمامی اتصالات باید لحیمکاری شده یا از سرسیمهای فشنگی و وارنیش حرارتی استفاده شود تا از اتصالی جلوگیری شود.
- مسیر عبور سیمها: سیمهایی که از اتاق به سمت موتور میروند نباید در معرض لبههای تیز بدنه یا حرارت شدید اگزوز قرار گیرند.
- بیمه و معاینه فنی: سیستمهای CNG دستی به دلیلolder بودن تکنولوژی، نیاز به بازدید دورهای لولهها، رگلاتور و سیمکشی دارند تا از عدم نشتی گاز اطمینان حاصل شود.
نتیجهگیری
تسلط بر نقشه سیمکشی گاز CNG دستی پیکان کار چندان پیچیدهای نیست، اما نیازمند دقت، حوصله و رعایت اصول ایمنی است. با شناخت درست رنگبندی سیمها و وظیفه هر قطعه، میتوانید بسیاری از مشکلات برقی سیستم گاز خودروی خود را در خانه عیبیابی و برطرف کنید.
اگر در زمینه سیمکشی خودرو تجربه کافی ندارید، همیشه پیشنهاد میشود از یک برقکار ماهر یا نصاب مجرب سیستمهای CNG کمک بگیرید تا از بروز خطراتی نظیر اتصالی برق خودرو یا نشتی گاز جلوگیری شود.
امیدواریم این مقاله برای شما مفید بوده باشد. اگر سوال یا تجربهای در زمینه سیمکشی گاز پیکان دارید، حتماً در بخش نظرات با ما در میان بگذارید!