علت صدای لاستیکها و جلوبندی تیبا در دستاندازها
خودروی تیبا به عنوان یکی از محبوبترین و پرکاربردترین خودروهای شهری در ایران شناخته میشود. با این حال، بسیاری از رانندگان این خودرو پس از مدتی کارکرد، با صدای ناهنجار و کوبش از سمت جلوبندی و لاستیکها هنگام عبور از دستاندازها، چالهها و سرعتگیرها مواجه میشوند. این صداها که میتوانند به صورت تقتق، جیرجیر، کوبش شدید یا صداهای فلزی شنیده شوند، نه تنها حس ناخوشایندی هنگام رانندگی ایجاد میکنند، بلکه نشاندهنده استهلاک یا خرابی برخی از قطعات حساس سیستم تعلیق و فرمان هستند. نادیده گرفتن این نشانه ناخوشایند میتواند آسیبهای سنگینتری به سایر بخشهای خودرو وارد کند و امنیت رانندگی را به خطر بیندازد.
یکی از اصلیترین دلایل ایجاد صدای کوبش در جلوبندی تیبا، خرابی یا ضعیف شدن کمکفنرها و فنرلولها است. کمکفنر وظیفه دارد نوسانات ناشی از ناهمواریهای جاده را جذب کند. وقتی کمکفنر روغنزدگی پیدا میکند یا گاز درون آن تخلیه میشود، دیگر توانایی مهار ضربات را ندارد. در این حالت، با ورود خودرو به دستانداز، کمکفنر تا انتها جمع شده و ضربه شدیدی به اتاق خودرو وارد میکند که صدای تقتق یا کوبش بلندی ایجاد میکند. همچنین ضعیف شدن فنرلول باعث کاهش ارتفاع خودرو و فشار بیش از حد به کمکفنر میشود.
بخش دیگری که نقش مستقیمی در تولید صدای جیرجیر یا ضربه دارد، بوشها و سیبکهای طبق هستند. بوشهای لاستیکی به عنوان قطعات واسط عمل میکنند تا حرکت قطعات فلزی بدون اصطکاک و صدا باشد. با گذشت زمان و مواجهه با تغییرات دما یا ضربات مداوم، این بوشهای لاستیکی دچار خشکشدگی، پارگی یا پوسیدگی میشوند. زمانی که لاستیک بوش از بین میرود، تماس مستقیم فلز با فلز رخ میدهد و در دستاندازها صدای خرخر یا جیرجیر شدیدی به گوش میرسد. از سوی دیگر، لق شدن سیبک طبق نیز منجر به صدایی شبیه به شل بودن قطعات در زیر خودرو میشود.
خرابی توپی سر کمکفنر نیز از موارد شایعی است که رانندگان تیبا با آن دست و پنجه نرم میکنند. توپی در بالاترین بخش کمکفنر و در اتصال به بدنه قرار دارد و ضربات عمودی را مهار میکند. اگر بلبرینگ یا لاستیک داخل توپی سر کمک خرابی داشته باشد، با عبور از کوچکترین دستانداز، صدای لقلق یا تقتق واضحی از سمت کاپوت شنیده میشود. همچنین این مشکل هنگام چرخش فرمان در حالت درجا نیز ممکن است خود را با صدایی شبیه به سایش نشان دهد.
میل رابط موجگیر و لاستیکهای چاکدار آن، وظیفه حفظ تعادل خودرو در پیچها و دستاندازها را بر عهده دارند. وقتی لاستیکهای چاکدار میل موجگیر دچار استهلاک شوند، میل موجگیر در جای خود بازی کرده و هنگام بالا و پایین رفتن چرخها در ناهمواریها، صدای کوبش یا ضربه متناوب تولید میکند. این صدا معمولاً زمانی که تنها یکی از چرخها وارد چاله میشود، بیشتر به چشم میآید.
در کنار قطعات جلوبندی، خود لاستیکها و چرخها نیز میتوانند منشأ تولید صدای غیرطبیعی باشند. تنظیم نبودن فشار باد لاستیکها تأثیر مستقیمی بر شدت صدای دریافتی دارد؛ باد بیش از حد مجاز باعث خشک شدن سواری و انتقال مستقیم تمامی ضربات جاده به سیستم تعلیق و تولید صدای کوبش میشود. علاوه بر این، استفاده از لاستیکهای با ترکیب لاستیکی خشک و بیکیفیت، سائیدگی پلهای یا غیریکنوخت آج لاستیک، و تاب داشتن رینگها میتواند صدای لرزش و هوممانندی ایجاد کند که در دستاندازها تشدید میشود.
سیستم فرمان و جعبهفرمان تیبا نیز از گزینههای متهم در ایجاد صدا هستند. سیبکهای فرمان و بوشهای داخلی جعبهفرمان در صورت داشتن لقی، هنگام عبور از ناهمواریها ضربات را به غربیلک فرمان منتقل کرده و صدای تقتق ایجاد میکنند. همچنین خرابی سرپلوسها اگرچه بیشتر هنگام چرخش کامل فرمان خود را نشان میدهد، اما در صورت شدت آسیب، هنگام عبور از دستاندازها نیز میتواند صدای ضربه تولید کند.
برای برطرف کردن این مشکل و جلوگیری از هزینههای سنگینتر، بررسی دورهای و بهموقع سیستم تعلیق بسیار حائز اهمیت است. تشخیص دقیق منشأ صدا نیازمند معاینه فنی توسط جلوبندیساز ماهر است تا با جک زدن زیر خودرو و بررسی لقی قطعات، قطعه معیوب شناسایی شود. تعویض به موقع بوشهای پوسیده، تنظیم باد منظم لاستیکها و استفاده از قطعات یدکی باکیفیت و شرکتی، سواری نرم و بیصدایی را برای خودروی تیبا به ارمغان میآورد و طول عمر سایر قطعات مکانیکی خودرو را به شکل چشمگیری افزایش میدهد.