دلیل گیج بودن فرمان تیبا در جادههای ناهموار
خودروی تیبا به عنوان یکی از خودروهای پرتیراژ و اقتصادی بازار ایران، همواره مورد توجه خانوادهها و رانندگان شهری بوده است. با این حال، بسیاری از مالکان این خودرو از یک تجربه ناخوشایند مشترک صحبت میکنند که همان احساس بیثباتی، سرگردانی یا به اصطلاح «گیج بودن» فرمان در جادههای ناهموار، دستاندازها و سطوح غیریکنواخت است. این پدیده نه تنها لذت رانندگی را کاهش میدهد، بلکه میتواند در سرعتهای بالا به شدت ایمنی سرنشینان را به خطر بیندازد. برای درک بهتر این مشکل، باید نگاهی عمیق به ساختار جلوبندی، سیستم فرمان و طراحی پلتفرم این خودرو داشته باشیم تا ریشه این مسئله را به درستی شناسایی کنیم.
یکی از اصلیترین دلایلی که باعث بروز این حالت در تیبا میشود، ضعف ساختاری و استهلاک سریع قطعات جلوبندی است. سیستم تعلیق جلوی تیبا به گونهای طراحی شده که فشار زیادی را روی بخشهای اتصالی مانند سیبکها، طبقها و بوشها وارد میکند. با گذشت زمان و رانندگی مداوم در مسیرهای پر از چاله، بوشهای پلاستیکی و فلزی دچار ساییدگی و پارگی میشوند. این فرسودگی باعث ایجاد فاصله یا به اصطلاح خلاصی در اتصالات جلوبندی میشود. در این شرایط، وقتی خودرو روی یک دستانداز میرود، چرخها به جای حفظ راستای مستقیم، کمی به سمت چپ یا راست منحرف میشوند و این انحراف مستقیماً به غربیلک فرمان منتقل شده و حس گیجی را در دستان راننده ایجاد میکند.
علاوه بر قطعات تعلیق، جعبه فرمان تیبا نیز نقش بسیار مهمی در بروز این مشکل دارد. در بسیاری از موارد، لقی دندهها در داخل جعبه فرمان یا خرابی بوش هدایتکننده آن باعث میشود که فرمان بازخورد دقیقی از مسیر نداشته باشد. در سیستمهای فرمان هیدرولیک تیبا، گاهی به دلیل کاهش کیفیت روغن هیدرولیک، وجود هوا در مدار یا عملکرد ضعیف پمپ هیدرولیک، تعادل فشار در دو طرف جک فرمان به هم میخورد. این عدم تعادل باعث میشود که فرمان در جادههای ناهموار مقاومت کافی از خود نشان نداده و با هر تکان جاده، به راحتی منحرف شود.
کمکفنرها و فنرهای لول نیز از دیگر متهمان اصلی این ماجرا هستند. وظیفه اصلی کمکفنر، جذب ضربات جاده و حفظ تماس مداوم لاستیک با سطح زمین است. وقتی کمکفنرهای تیبا ضعیف میشوند یا روغنزدگی پیدا میکنند، دیگر نمیتوانند نوسانات فنر را به سرعت مهار کنند. در این حالت، چرخها پس از برخورد با ناهمواریها دچار جهشهای ریز پیاپی میشوند. کاهش چسبندگی لاستیک به جاده به این معناست که اصطکاک لازم برای هدایت خودرو وجود ندارد و راننده احساس میکند فرمان خودرو سبک و بیرمق شده و کنترل خودرو از دست رفته است.
تنظیم نبودن زوایای چرخها یا همان عدم انجام «میزان فرمان» دورهای، عاملی است که اغلب رانندگان از آن غافل میشوند. زوایای کمبر، کستر و تو-این (Toe-in) باید به دقت تنظیم باشند تا خودرو در مسیر مستقیم پایداری خود را حفظ کند. در خودروی تیبا، به دلیل حساسیت بالای سیستم تعلیق به ضربه، این زوایا به راحتی باز تنظیم خارج میشوند. وقتی زوایای فرمان به هم میریزد، چرخها به جای همگرایی، تمایل به واگرایی پیدا میکنند و این امر در جادههای ناهموار، خودرو را به هر سمتی که شیب جاده تمایل دارد میکشاند و راننده مجبور است مدام فرمان را اصلاح کند.
در نهایت، کیفیت و وضعیت لاستیکها را نباید نادیده گرفت. استفاده از لاستیکهای با کیفیت پایین، فرسوده یا دارای باد نامناسب (خیلی زیاد یا خیلی کم) میتواند اثرات منفی شدیدی بر فرمانپذیری تیبا بگذارد. باد زیاد لاستیک باعث میشود ضربات با شدت بیشتری به جلوبندی منتقل شوند و باد کم نیز چسبندگی و انعطاف بیش از حدی ایجاد میکند که هر دو حالت به گیج شدن فرمان دامن میزنند. برای رفع این مشکل، بازدید دورهای جلوبندی توسط متخصص، تعویض به موقع قطعات فرسوده با نمونههای باکیفیت و شرکتی، تنظیم باد مداوم لاستیکها و انجام میزان فرمان با دستگاههای دیجیتالی از مهمترین اقداماتی است که میتواند پایداری و آرامش را به رانندگی با تیبا بازگرداند.