علائم خرابی پلاتین پیکان
اگر پلاتین پیکان دچار استهلاک، سوختگی یا تنظیم نبودن دهانه شود، خودرو نشانههای مشخصی از خود بروز میدهد. با مشاهده این علامتها میتوانید خیلی سریع مشکل را تشخیص دهید:
۱. بد روشن شدن یا روشن نشدن خودرو (بهخصوص در هوای سرد)
یکی از شایعترین علائم خرابی پلاتین پیکان، استارت خوردن طولانی و بد روشن شدن موتور است. زمانی که کنتاکتهای پلاتین اکسید شده یا دهانه آن تنظیم نباشد، شدت جرقهای که به شمعها میرسد بسیار ضعیف خواهد بود. این مسئله باعث میشود موتور با چند استارت سنگین روشن شود یا در مواردی اصلاً روشن نشود.
۲. ریپ زدن و عطسه زدن موتور
اگر در هنگام حرکت، بهخصوص زمانی که پدال گاز را فشار میدهید، خودرو دچار لرزش شدید، ریپ زدن یا صدای “عطسه” (تکسرفه از کاربراتور یا اگزوز) میشود، به احتمال زیاد پلاتین دچار مشکل شده است. قطعیهای لحظهای در جریان برق پلاتین باعث عدم احتراق صحیح در سیلندرها میشود.
۳. کاهش شدید شتاب و قدرت موتور
وقتی دهانه پلاتین بیش از حد باز یا بسته باشد، زمانبندی جرقهزنی (تایمینگ) به هم میخورد. در این حالت، موتور پیکان در سربالاییها، هنگام کشیدن بار یا در سرعتهای بالا به شدت افت توان پیدا کرده و به اصطلاح “کم میآورد”.
۴. افزایش غیرطبیعی مصرف سوخت
عدم احتراق کامل سوخت داخل سیلندرها به دلیل جرقه ضعیف پلاتین، موجب هدر رفتن بنزین میشود. در این شرایط، شما مجبور میشوید پدال گاز را بیشتر فشار دهید، در حالی که بخش زیادی از بنزین بدون سوختن از اگزوز خارج میشود و مصرف بنزین خودرو به طور چشمگیری افزایش مییابد.
۵. خال زدن و تغییر شکل ظاهری پلاتین (سوختگی)
اگر درب دلکو را بردارید و به پلاتین نگاه کنید، سطح کنتاکتهای آن باید کاملاً صاف و براق باشد. اگر روی سطح اتصال پلاتین، برآمدگی، فرو رفتگی، سیاهی یا ذوبشدگی (که در اصطلاح مکانیکها به آن خال زدن پلاتین میگویند) مشاهده کردید، این قطعه خراب شده و باید تعویض یا پالش شود.
۶. لرزش و کارکرد نامنظم موتور در حالت درجا (Idling)
وقتی خودرو درجای خود کار میکند، موتور باید صدایی یکنواخت و بدون لرزش داشته باشد. خرابی پلاتین باعث میشود تایمینگ برق بههم خورده و موتور در حالت درجا دچار دور موتور نوسانی و لرزش شدید بدنه شود.
۷. خاموش شدن ناگهانی خودرو در حین رانندگی
در صورتی که پایه پلاتین بشکند، فیبر آن ساییده شود یا کنتاکتها به دلیل آرک زدن (جرقه شدید) به هم بچسبند، جریان برق قطع شده و خودرو به یکباره در حین حرکت خاموش میشود و دیگر روشن نخواهد شد.
چرا پلاتین پیکان خراب میشود یا خال میزند؟
شناخت علتهای خرابی پلاتین به شما کمک میکند تا از تعویض زودهنگام آن جلوگیری کنید. اصلیترین دلایل خرابی پلاتین عبارتند از:
- خرابی خازن دلکو (کندانسور): وظیفه خازن دلکو، جذب جرقههای اضافی هنگام باز شدن پلاتین است. اگر خازن خراب باشد، بین کنتاکتهای پلاتین آرک (جرقه شدیدی) زده میشود که باعث سوختن و خال زدن پلاتین خواهد شد.
- تنظیم نبودن دهانه پلاتین (فیلر نامناسب): اگر فاصله دهانه پلاتین خیلی کم یا خیلی زیاد باشد، استهلاک آن چند برابر میشود.
- خشک بودن بادامک دلکو: روی بادامک دلکو باید مقدار بسیار کمی گریس نسوز وجود داشته باشد. خشک بودن این قسمت باعث ساییدگی سریع فیبر پلاتین میشود.
- کیفیت پایین قطعه: استفاده از پلاتینهای نامرغوب و متفرقه موجود در بازار باعث میشود کنتاکتها خیلی زود اکسید یا ذوب شوند.
نحوه تشخیص و عیبیابی پلاتین پیکان
برای اطمینان از خرابی پلاتین، میتوانید مراحل ساده زیر را انجام دهید:
- بررسی چشمی: درب دلکو و چکش برق را بردارید. وضعیت کنتاکتهای پلاتین را نگاه کنید. اگر سیاه شده یا روی آن پشته و گودی (خال) ایجاد شده، قطعه نیاز به رسیدگی دارد.
- بررسی فاصله دهانه (فیلرگیری): میللنگ را بچرخانید تا فیبر پلاتین روی بالاترین نقطه بادامک دلکو قرار گیرد. در این حالت دهانه پلاتین باید به اندازهی مشخصی (معمولاً بین ۰.۳۵ تا ۰.۴۵ میلیمتر یا به اندازه یک تیغ اره/فیلر مناسب) باز باشد.
- تست جرقه: سوئیچ را باز کنید. با یک پیچگوستی عایق، دهانه پلاتین را باز و بست کنید. باید جرقهای آبیرنگ و قوی بین دو کنتاکت دیده شود. اگر جرقه زرد، ضعیف یا همراه با آرک شدید باشد، پلاتین یا خازن خراب است.
راهکارهای موقت و دائمی برای حل مشکل پلاتین
۱. سمباده زدن (راهکار موقت)
اگر در جاده ماندید و پلاتین خال زده بود، میتوانید با یک تکه سمباده نرم (یا سمباده کبریت)، برجستگیهای روی کنتاکت پلاتین را صاف کنید تا لایه اکسید شده برداشته شود. این کار خودرو را موقتاً روشن میکند، اما در اولین فرصت باید پلاتین تعویض شود.
۲. تعویض پلاتین و خازن (راهکار استاندارد)
همواره توصیه میشود هنگام تعویض پلاتین، خازن (کندانسور) دلکو را نیز تعویض کنید. یک خازن کهنه میتواند پلاتین نو را هم ظرف چند روز خراب کند.
۳. تبدیل دلکو پلاتینی به مگنت (راهکار دائمی و مدرن)
امروزه بسیاری از داراندگان پیکان، سیستم دلکو پلاتینی را به سیستم مگنتی (الکترونیکی) تغییر میدهند. با نصب مگنت دلکو:
- قطعه مکانیکی پلاتین کاملاً حذف میشود.
- نیازی به تنظیم مداوم و فیلرگیری نخواهید داشت.
- شتاب خودرو افزایش و مصرف سوخت کاهش مییابد.
- مشکل بد روشن شدن خودرو در زمستان به طور کامل برطرف میشود.
نتیجهگیری
پلاتین یکی از کلیدیترین قطعات در سیستم برقرسانی پیکانهای قدیمی است. توجه به علائم خرابی پلاتین پیکان نظیر ریپ زدن، بد روشن شدن، کاهش قدرت موتور و افزایش مصرف سوخت میتواند از ماندن شما در راه و آسیب به سایر بخشهای موتور (مانند کویل و شمعها) جلوگیری کند.
اگر علاقمند به حفظ اصالت پیکان خود هستید، همیشه یک پلاتین و خازن یدک همراه با فیلر در خودرو داشته باشید و در غیر این صورت، تبدیل سیستم دلکو به مگنتی، بهترین گزینه برای خلاص شدن دائمی از مشکلات پلاتین است.
سوالات متداول (FAQ)
۱. دهانه پلاتین پیکان باید چقدر باشد؟
فاصله استاندارد دهانه پلاتین پیکان در حالت کاملاً باز، بین ۰.۳۵ تا ۰.۴۵ میلیمتر (معادل اندازه فیلر ۰.۴۰) است.
۲. چرا پلاتین پیکان خیلی زود خال میزند؟
دلیل اصلی خال زدن مداوم پلاتین، خراب بودن خازن (کندانسور) دلکو یا استفاده از قطعات بیکیفیت است.
۳. هر چند وقت یکبار باید پلاتین پیکان را تنظیم یا تعویض کرد؟
به طور معمول پیشنهاد میشود هر ۱۰,۰۰۰ کیلومتر دهانه پلاتین فیلرگیری و چک شود و در صورت نیاز، هر ۱۵,۰۰۰ تا ۲۰,۰۰۰ کیلومتر تعویض گردد.