علت جوش آوردن اچ سی کراس
خودروی دانگفنگ اچ سی کراس (H30 Cross) به دلیل بهرهمندی از موتور معروف TU5 و گیربکس اتوماتیک آیسین (Aisin)، یکی از محبوبترین خودروهای کراساوور اقتصادی در بازار ایران است. با این حال، مانند هر خودروی دیگری، مالکان اچ سی کراس نیز ممکن است در فصلهای گرم سال یا شرایط رانندگی سنگین با مشکل بالا رفتن آمپر آب و جوش آوردن موتور مواجه شوند.
جوش آوردن موتور یکی از خطرناکترین اتفاقاتی است که میتواند آسیبهای سنگین و هزینهبرداری مانند سوختن واشر سرسیلندر یا تاب برداشتن سرسیلندر را به همراه داشته باشد. در این مقاله قصد داریم به بررسی سیر تا پیاز علت جوش آوردن اچ سی کراس، علائم هشداردهنده و اقدامات حیاتی در هنگام بروز این مشکل بپردازیم.
چرا موتور TU5 در اچ سی کراس جوش میآورد؟
موتور TU5 به طور کلی بازدهی حرارتی بالایی دارد و حساسیت آن نسبت به سلامت سیستم خنککننده بیش از سایر موتورهای قدیمی است. علاوه بر این، وجود گیربکس اتوماتیک در اچ سی کراس و خنککننده روغن گیربکس (رادیاتور گیربکس) که با سیستم خنککننده موتور در ارتباط است، بار حرارتی بیشتری را به این سیستم وارد میکند.
در ادامه به شایعترین دلایل داغ کردن و جوش آوردن اچ سی کراس اشاره میکنیم:
۱. وجود هوا در سیستم خنککننده (نیاز به هواگیری)
یکی از رایجترین دلایل بالا رفتن آمپر آب در موتورهای TU5، وجود هوا در مدار خنککننده است. سیستم خنککننده اچ سی کراس کاملاً بسته و تحت فشار است. اگر به هر دلیلی (مثل تعویض ضدیخ، تعمیرات یا وجود نشتی) هوا وارد سیستم شود، گردش مایع خنککننده مختل شده و سنسور دمای آب اطلاعات غلط ارسال میکند که در نهایت منجر به جوش آوردن خودرو میشود.
۲. خرابی ترموستات (قفل کردن ترموستات)
ترموستات وظیفه دارد تا زمان رسیدن موتور به دمای ایدهآل، مسیر ورودی آب به رادیاتور را مسدود نگه دارد و پس از آن مسیر را باز کند. اگر ترموستات اچ سی کراس خراب شده و در حالت بسته قفل کند، مایع خنککننده نمیتواند برای سرد شدن وارد رادیاتور شود. در نتیجه، دمای موتور به سرعت بالا رفته و خودرو جوش میآورد.
۳. عملکرد نادرست فن رادیاتور و مقاومت فن
فن رادیاتور اچ سی کراس دارای دو دور «کند» و «تند» است. موارد زیر میتوانند عملکرد فن را مختل کنند:
- خرابی مقاومت دور کند فن: اگر مقاومت دور کند بسوزد، فن در دمای استاندارد (حدود ۹۱ درجه) روشن نمیشود و موتور داغ میکند تا زمانی که دما به دور تند برسد.
- سوختن رلههای فن: رلهها وظیفه انتقال برق به فن را دارند.
- نیمسوز شدن یا سوختن موتور فن: کند شدن دور فن باعث کاهش قدرت خنککنندگی رادیاتور میشود.
۴. خرابی درب منبع انبساط (مخزن رزرو)
درب منبع انبساط در اچ سی کراس فقط یک سرپوش ساده نیست؛ بلکه دارای یک سوپاپ فشار است که نقطه جوش آب را بالا میبرد. اگر این درب خراب باشد یا واشر آن اورینگ مناسبی نداشته باشد، فشار سیستم افت کرده، آب در دمای پایینتری به جوش میآید و به صورت بخار از منبع خارج میشود.
۵. نقص در عملکرد واتر پمپ (پمپ آب)
واتر پمپ وظیفه چرخش مایع خنککننده در بلوک موتور و رادیاتور را بر عهده دارد. خورده شدن پرههای واتر پمپ، بریدن شفت آن یا خرابی تسمه تایم (که واتر پمپ را میچرخاند) باعث میگردد آب در موتور ساکن بماند و سریعاً به نقطه جوش برسد.
۶. کثیفی و رسوبگرفتگی رادیاتور
رادیاتور خودرو از دو جهت ممکن است دچار مشکل شود:
- انسداد داخلی: استفاده از آب شیر یا آب بدون ضدیخ باعث ایجاد رسوب در مجاری باریک رادیاتور میشود.
- انسداد خارجی: تجمع حشرات، گرد و غبار، گل و لای و برگ درختان روی شبکههای بیرونی رادیاتور، مانع از عبور جریان هوا و خنک شدن آب میشود.
۷. نشتی و کاهش سطح مایع خنککننده
کاهش سطح آب رادیاتور به دلیل نشتی از شیلنگها، جنتها، رادیاتور بخاری، هوزینگ ترموستات یا خود رادیاتور اصلی، حجم مایع خنککننده را کاهش داده و توانایی سیستم در دفع حرارت را به شدت پایین میبرد.
۸. فشارهای ناشی از گیربکس اتوماتیک
گیربکس ۴ سرعته آیسین در اچ سی کراس برای خنکسازی روغن خود از یک خنککننده (خنککننده آلومینیومی) متصل به آب موتور استفاده میکند. رانندگی طولانی در ترافیکهای سنگین، سربالاییها با کولر روشن، یا استفاده از روغن گیربکس کهنه، دمای گیربکس را بالا برده و این حرارت مستقیماً به سیستم خنککننده موتور منتقل میشود.
۹. سوختن واشر سرسیلندر
اگر خودرو پیش از این نیز چند بار داغ کرده باشد، احتمال ضعیف شدن یا سوختن واشر سرسیلندر وجود دارد. در این حالت، کمپرس موتور وارد مجاری آب شده، سیستم را دچار هوای مداوم میکند و باعث جوش آوردن سریع خودرو میشود.
علائم نزدیک شدن اچ سی کراس به مرحله جوش آوردن
پیش از اینکه بخار از زیر کاپوت خارج شود، خودرو نشانههایی بروز میدهد که توجه به آنها میتواند موتور را از مرگ حتمی نجات دهد:
- بالا رفتن آمپر آب از خط وسط: (در اچ سی کراس دمای نرمال معمولاً کمی پایینتر یا روی خط وسط است).
- روشن شدن چراغ STOP و چراغ چک.
- باد کردن شیلنگهای آب رادیاتور (به دلیل فشار بالای گازهای درون سیستم).
- باد زدن باد گرم از بخاری یا برعکس، سرد شدن ناگهانی باد بخاری (که نشانه خالی شدن آب یا وجود هوا در سیستم است).
- شنیده شدن صدای قلقل آب از سمت منبع انبساط.
هنگام جوش آوردن اچ سی کراس چه کنیم؟ (اقدامات فوری)
اگر در حال رانندگی متوجه شدید آمپر آب اچ سی کراس به محدوده قرمز رسیده یا خودرو جوش آورده است، مراحل زیر را به ترتیب انجام دهید:
- خودرو را در جای امن متوقف کنید: سریعاً راهنما بزنید و در بازه امنی از جاده توقف کنید.
- موتور را بلافاصله خاموش نکنید! (اگر فن کار میکند): اگر فن رادیاتور در حال چرخش است، موتور را خاموش نکنید؛ زیرا خاموش کردن موتور باعث توقف واتر پمپ شده و آب ساکن درون موتور داغتر میشود (پدیده قفل حرارتی). موتور را در حالت درجا (خلاص) بگذارید.
- نکته مهم: اگر فن کار نمیکند یا آب خودرو به طور کامل تخلیه شده، موتور را فوراً خاموش کنید.
- بخاری را با دور آخر و حداکثر دما روشن کنید: این کار بخشی از گرمای موتور را از طریق رادیاتور بخاری تخلیه میکند.
- کاپوت را بالا بزنید: با احتیاط کاپوت را باز کنید تا تبادل حرارتی بهتر انجام شود. به هیچ وجه دست به درب منبع انبساط یا درب رادیاتور نزنید.
- روی پوسته رادیاتور آب بریزید: برای کاهش دما، میتوانید روی شبکههای بیرونی رادیاتور آب بریزید. هرگز روی دیواره بلوک موتور آب نریزید، زیرا موجب ترک خوردن سرسیلندر میشود.
- پس از خنک شدن، آب اضافه کنید: صبر کنید تا آمپر آب کاملاً پایین بیاید. سپس با احتیاط و به آرامی درب منبع انبساط را باز کرده و ترکیبی از آب مقطر و ضدیخ اضافه کنید.
- هواگیری کنید: موتور TU5 بدون هواگیری مجدد کارایی مناسبی نخواهد داشت. در اولین فرصت باید سیستم توسط متخصص هواگیری شود.
چگونه از جوش آوردن اچ سی کراس پیشگیری کنیم؟
- استفاده از ترکیب استاندارد ضدیخ و آب مقطر: همواره ترکیب ۵۰-۵۰ ضدیخ پایه روغنی و آب مقطر (آب دیونیزه) را در خودرو بریزید و از آب شیر استفاده نکنید.
- تعویض به موقع ترموستات: ترموستات یک قطعه مصرفی است. پیشنهاد میشود هر ۲ سال یا ۴۰ هزار کیلومتر آن را تعویض کنید (ترموستات با دمای استاندارد TU5).
- بررسی سالانه درب منبع انبساط: درب منبع انبساط ارزانقیمت است؛ تعویض سالانه آن از بسیاری از خسارات جلوگیری میکند.
- شستشوی رادیاتور: هر سال قبل از شروع فصل تابستان، شبکههای بیرونی رادیاتور را با فشار ملایم آب از گرد و غبار و حشرات پاک کنید.
- توجه به روغن گیربکس: تعویض به موقع روغن گیربکس اتوماتیک اچ سی کراس (هر ۴۰ تا ۵۰ هزار کیلومتر) به کاهش دمای کلی خودرو کمک میکند.
جمعبندی
علت جوش آوردن اچ سی کراس در اکثر موارد به وجود هوا در سیستم، خرابی ترموستات، عمل نکردن فن یا افت فشار به دلیل خرابی درب منبع انبساط مربوط میشود. از آنجا که موتور TU5 نسبت به تغییرات دما حساس است، بررسی دورهای سطح آب و سرویسهای به موقع سیستم خنککننده، بهترین راه برای جلوگیری از هزینههای سنگین تعمیر موتور است.
در صورتی که با وجود رعایت موارد فوق، آمپر آب خودروی شما همچنان به صورت غیرطبیعی بالا میرود، حتماً در سریعترین زمان ممکن به یک مکانیک متخصص موتورهای TU5 و گیربکس اتوماتیک مراجعه کنید.