علت جوش آوردن پراید
خودروی پراید به عنوان یکی از پرتیراژترین و در دسترسترین خودروها در ایران، سالهاست که در جادهها و خیابانهای کشور حضور دارد. با وجود مزایایی مانند هزینه نگهداری پایین و فراوانی قطعات، این خودرو نقاط ضعفی هم دارد که یکی از رایجترین و کلافهکنندهترین آنها، جوش آوردن موتور است.
بالا رفتن آمپر آب و جوش آوردن پراید، بهویژه در روزهای گرم تابستان یا در ترافیکهای سنگین شهری، اتفاقی است که اگر به موقع به آن رسیدگی نشود، میتواند خسارتهای سنگینی مانند سوختن واشر سرسیلندر و حتی دفرمه شدن موتور را به همراه داشته باشد.
در این مقاله تخصصی از دید یک کارشناس خودرو و سئو، قصد داریم به بررسی صفر تا صد علت جوش آوردن پراید، نشانههای آن، اقدامات فوری در زمان مواجهه با این مشکل و راههای پیشگیری از آن بپردازیم. با ما همراه باشید.
سیستم خنککننده پراید چگونه کار میکند؟
برای درک بهتر علت داغ کردن موتور پراید، ابتدا باید بدانیم سیستم خنککننده آن چطور کار میکند. این سیستم شامل قطعاتی مانند رادیاتور، واترپمپ (پمپ آب)، ترموستات، فن خنککننده، شلنگها و مایع خنککننده (مخلوط آب و ضد یخ) است.
آب دور موتور میچرخد، حرارت آن را به خود جذب میکند و به سمت رادیاتور میرود. در رادیاتور، جریان هوا (ناشی از حرکت خودرو یا باد فن) آب را خنک میکند و این چرخه دوباره تکرار میشود. اختلال در هر یک از این قطعات، تعادل حرارتی موتور را به هم زده و منجر به جوش آوردن خودرو میشود.
مهمترین علتهای جوش آوردن پراید
جوش آوردن پراید معمولاً تکعاملی نیست و میتواند ناشی از نقص در بخشهای مختلف باشد. در ادامه، اصلیترین دلایل این مشکل را بررسی میکنیم:
۱. کمبود مایع خنککننده یا نشتی در سیستم
شایعترین علت جوش آوردن پراید، کمبود آب رادیاتور است. این کسر آب میتواند به دلایل زیر رخ دهد:
- نشتی از شلنگها: شلنگهای لاستیکی رابط به مرور زمان خشک و ترکخورده شده و آب از آنها نشت میکند.
- سوراخ شدن رادیاتور: برخورد سنگریزهها یا پوسیدگی رادیاتور میتواند باعث ایجاد منافذ ریز و خروج آب شود.
- خرابی درب رادیاتور: درب رادیاتور فراتر از یک درپوش ساده است؛ این قطعه سوپاپ اطمینانی دارد که فشار سیستم را تنظیم میکند. اگر واشر یا فنر درب رادیاتور خراب باشد، آب به شکل بخار خارج شده و سیستم کمآب میشود.
۲. خراب شدن ترموستات پراید
ترموستات وظیفه دارد تا زمانی که دمای موتور به حد استاندارد نرسیده، مسیر آب به رادیاتور را بسته نگه دارد. پس از گرم شدن موتور، ترموستات باز میشود تا آب خنک شود. اگر ترموستات در حالت بسته “گیر کند”، آب نمیتواند جهت خنکشدن به رادیاتور برود و موتور در عرض چند دقیقه جوش میآورد.
۳. خرابی فن رادیاتور یا فشنگی فن
در ترافیک یا سرعتهای پایین، باد طبیعی برای خنک کردن رادیاتور کافی نیست و فن باید روشن شود. خرابی فن به دلایل زیر رخ میدهد:
- سوختن موتور فن: فن کلاً کار نمیکند.
- خرابی فشنگی فن (سنسور دمای آب): این سنسور دمای بالا را تشخیص نداده و فرمان روشن شدن به فن را صادر نمیکند.
- سوختن رله فن: جریان برق به فن نمیرسد.
۴. کثیفی یا گرفتگی مجاری رادیاتور
استفاده از آب لولهکشی معمولی به جای آب مقطر و ضد یخ مناسب، باعث ایجاد رسوب در مجاری باریک رادیاتور میشود. این رسوبات مانند یک عایق حرارتی عمل کرده و مانع خنک شدن آب میشوند. همچنین کثیفی پرههای بیرونی رادیاتور (به دلیل گل و لای یا برگ درختان) جلوی عبور جریان هوا را میگیرد.
۵. خرابی واترپمپ (Water Pump)
واترپمپ وظیفه گردش دادن آب در موتور را بر عهده دارد. اگر پرههای داخل واترپمپ خورده شوند یا تسمه دینام (که واترپمپ را میچرخاند) شل یا پاره شود، آب در موتور راکد مانده و به سرعت داغ میشود.
۶. سوختن واشر سرسیلندر
شاید ترسناکترین علت جوش آوردن پراید، سوختن واشر سرسیلندر باشد. واشر سرسیلندر وظیفه آببندی بین بلوک سیلندر و سرسیلندر را دارد. در صورت سوختن یا نیمسوز شدن این واشر، کمپرس موتور وارد سیستم خنککننده شده یا آب و روغن با هم مخلوط میشوند (اصطلاحاً آب و روغن قاطی کردن).
- نشانهها: سفت شدن شلنگهای رادیاتور، خارج شدن دود سفید از اگزوز، وجود حباب در رادیاتور در بدو روشن شدن، و شیریرنگ شدن روغن موتور.
۷. استفاده از کولر در سربالاییها و ترافیک
سیستم کولر پراید فشار زیادی به موتور وارد میکند. در روزهای گرم، روشن کردن کولر در سربالاییها یا ترافیک سنگین، تولید حرارت موتور را به شدت افزایش داده و میتواند منجر به بالا رفتن آمپر آب شود.
هنگام جوش آوردن پراید چه کنیم؟ (اقدامات فوری و حیاتی)
اگر در حال رانندگی متوجه شدید آمپر آب پراید از خط وسط عبور کرده و به محدوده قرمز نزدیک میشود، خونسردی خود را حفظ کرده و مراحل زیر را به ترتیب انجام دهید:
- به هیچ وجه موتور را فوراً خاموش نکنید: خاموش کردن ناگهانی موتور داغ، باعث چسبیدن رینگ و پیستونها (جام کردن موتور) میشود.
- خودرو را در جای امنی متوقف کنید: فلاشرها را روشن کرده و به کنار جاده بروید.
- بخاری را با بیشترین درجه روشن کنید: روشن کردن بخاری به همراه فن آن در آخرین درجه، مانند یک رادیاتور کمکی عمل کرده و بخشی از گرمای موتور را به داخل کابین میکشد.
- کاپوت را با احتیاط بالا بزنید: مراقب بخار آب داغ باشید.
- هرگز درب رادیاتور را باز نکنید: آب داخل سیستم تحت فشار و دمای بالای ۱۰۰ درجه است. باز کردن درپوش رادیاتور باعث پاشیدن آب جوش به صورت و بدن شما و سوختگی شدید میشود.
- روی رادیاتور آب بریزید: به آرامی روی بدنه فلزی رادیاتور آب بریزید تا خنک شود. توجه: آب را هرگز روی بدنه موتور (بلوک سیلندر) نریزید، زیرا شوک حرارتی باعث ترک خوردن سیلندر میشود.
- به کارکرد فن دقت کنید: ببینید آیا فن رادیاتور با دور بالا در حال کار است یا خیر. اگر کار نمیکرد، ضربه کوچکی به موتور فن بزنید یا فیوز مربوط به آن را چک کنید.
- پس از خنک شدن، کمبود آب را جبران کنید: پس از اینکه آمپر آب پایین آمد، موتور را خاموش کنید، کمی صبر کنید و سپس با استفاده از یک دستمال ضخیم، درب رادیاتور را به آرامی و به صورت نیمدور باز کنید تا فشار آن تخلیه شود. سپس آب مقطر یا مخلوط آب و ضد یخ را اضافه کنید.
راههای پیشگیری از جوش آوردن پراید
پیشگیری همواره بهتر و کمهزینهتر از درمان است. با رعایت نکات زیر میتوانید تا حد زیادی از داغ کردن موتور پراید خود جلوگیری کنید:
- استفاده همیشگی از ضد یخ/ضد جوش: ضد یخ نه تنها از یخزدگی در زمستان جلوگیری میکند، بلکه دمای نقطه جوش آب را بالا برده و از رسوبگذاری و زنگزدگی جلوگیری میکند. نسبت ۵۰-۵۰ آب مقطر و ضد یخ بهترین فرمول است.
- سرویس دورهای سیستم خنککننده: هر دو سال یکبار کل آب سیستم را تعویض کرده و رادیاتور را شستشو دهید (راهآبزدایی).
- بررسی مداوم سطح آب: هفتهای یکبار سطح آب مخزن انبساط و رادیاتور را چک کنید.
- تعویض به موقع ترموستات: ترموستات یک قطعه مصرفی است. بهتر است هر سال یا هر ۴۰ هزار کیلومتر آن را تعویض کنید.
- استفاده از ترموستات دمای پایین در تابستان: برخی رانندگان در تابستان از ترموستاتهای دمای پایینتر (مانند ۷۱ یا ۷۵ درجه) استفاده میکنند تا سیستم زودتر خنککاری را شروع کند (هرچند در زمستان باید به دمای استاندارد برگردد).
سوالات متداول (FAQ)
۱. علت جوش آوردن پراید با کولر چیست؟
روشن کردن کولر بار اضافی روی موتور میگذارد و همزمان حرارت رادیاتور کولر (کندانسور) که جلوی رادیاتور آب قرار دارد، به رادیاتور اصلی منتقل میشود. اگر فن خودرو ضعیف باشد یا رادیاتور کثیف باشد، ماشین با روشن شدن کولر جوش میآورد.
۲. آیا برداشتن ترموستات پراید در تابستان کار درستی است؟
خیر. حذف کامل ترموستات باعث میشود دمای موتور همواره در نوسان باشد. این کار در اتوبانها موتور را بیش از حد سرد میکند که باعث بالا رفتن مصرف سوخت و استهلاک قطعات موتور میشود. به جای حذف، از سالم بودن ترموستات مطمئن شوید.
۳. چرا پراید در ترافیک جوش میآورد اما در اتوبان دما نرمال است؟
در اتوبان جریان باد طبیعی به خنک شدن رادیاتور کمک میکند. اما در ترافیک، سیستم کاملاً وابسته به فن خنککننده است. اگر در ترافیک جوش میآورید، مشکل احتمالاً از فن، فشنگی فن یا کثیفی پرههای رادیاتور است.
نتیجهگیری
جوش آوردن پراید یک هشدار جدی است که نشان میدهد سیستم خنککننده خودرو به درستی کار نمیکند. بررسی منظم سطح آب، استفاده از ضد یخ مرغوب، سرویسهای دورهای رادیاتور و توجه به آمپر آب به خصوص در فصل گرما، کلیدهای طلایی پیشگیری از این مشکل هستند. در صورت مواجهه با این اتفاق، حفظ خنککردن تدریجی موتور بدون خاموش کردن ناگهانی آن، از وارد آمدن خسارتهای سنگین چند میلیونی به موتور پراید شما جلوگیری خواهد کرد.