علت جوش اوردن بی ام و
بیامو (BMW) به عنوان یکی از پیشرفتهترین و محبوبترین برندهای خودروسازی جهان، به خاطر مهندسی دقیق، موتورهای قدرتمند و لذت رانندگی شهرت دارد. با این حال، حتی پیشرفتهترین ماشینها نیز گاهی با مشکلاتی روبهرو میشوند که کابوس هر رانندهای است؛ و بدون شک، «جوش آوردن موتور» یکی از خطرناکترین و استرسزاترین آنهاست.
اگر پشت فرمان یک بیامو نشستهاید و ناگهان متوجه بالا رفتن آمپر آب، روشن شدن چراغ هشدار دما یا خارج شدن بخار از زیر کاپوت شدهاید، باید بسیار سریع و هوشمندانه عمل کنید. در این مقاله جامع از سری مقالات تخصصی تعمیر و نگهداری خودرو، قصد داریم به بررسی علت جوش آوردن بی ام و بپردازیم و راهکارهای پیشگیری و مواجهه با آن را بررسی کنیم.
چرا جوش آوردن بیامو خطرناکتر از سایر خودروهاست؟
موتورهای بیامو (بهویژه مدلهای توربوشارژ جدید مانند سری N20، N55، B48 و غیره) با تکنولوژی بسیار بالایی ساخته شدهاند. بلوک سیلندر و سرسیلندر این موتورها اغلب از آلیاژهای آلومینیومی سبک ساخته شده است تا وزن خودرو کاهش یابد.
آلومینیوم رسانایی گرمایی بالایی دارد اما در برابر حرارت شدید بسیار آسیبپذیر است. اگر یک موتور بیامو اصطلاحاً «کاسه بچرخاند» یا به دلیل حرارت بالا سرسیلندر تاب بردارد، هزینههای تعمیراتی آن میتواند سرسامآور باشد. بنابراین، شناخت علت جوش آوردن بی ام و برای هر مالک این خودرو یک ضرورت است.
مهمترین دلایل جوش آوردن بی ام و
سیستم خنککننده در خودروهای بیامو یک شبکه پیچیده شامل رادیاتور، واترپمپ الکتریکی، ترموستاتهای مپپوینت، سنسورهای متعدد و شلنگهای فشارقوی است. خرابی هر یک از این قطعات میتواند تعادل حرارتی موتور را بر هم بزند. در ادامه به رایجترین دلایل جوش آوردن این خودروها میپردازیم:
۱. خرابی واترپمپ الکتریکی (Electric Water Pump)
بر خلاف خودروهای سنتی که واترپمپ آنها مکانیکی و متصل به تسمه است، بیشتر مدلهای مدرن بیامو از واترپمپ برقی استفاده میکنند. این واترپمپها توسط کامپیوتر خودرو (DME) کنترل میشوند تا دقیقاً بر اساس نیاز موتور گردش آب را تنظیم کنند.
- علت خرابی: استهلاک طبیعی، نوسانات برقی یا خرابی برد الکترونیکی داخلی واترپمپ.
- نتیجه: جریان آب در مدار متوقف شده و موتور در عرض چند دقیقه جوش میآورد. معمولاً خرابی واترپمپ در دستگاه دیاگ خطای مشخصی ثبت میکند.
۲. معیوب شدن ترموستات (Thermostat)
ترموستات وظیفه دارد مسیر جریان آب به سمت رادیاتور را تا زمان رسیدن موتور به دمای بهینه مسدود نگه دارد. در بیامو، ترموستاتها نقش حیاتی دارند.
- علت خرابی: گیر کردن ترموستات در حالت «بسته».
- نتیجه: وقتی ترموستات بسته بماند، مایع خنککننده نمیتواند وارد رادیاتور شود تا خنک گردد، در نتیجه بلوک موتور به سرعت داغ میشود.
۳. خرابی فن خنککننده رادیاتور (Radiator Fan)
فن رادیاتور وظیفه دارد جریان هوا را از میان پرههای رادیاتور عبور دهد، بهخصوص زمانی که خودرو در ترافیک سنگین متوقف است یا کولر روشن است.
- علت خرابی: سوختن موتور فن، خرابی مقاومت فن (Resistor)، یا قطعی در دستهسیم و فیوز مربوطه.
- نتیجه: در حرکت سریع، جریان هوای محیط تا حدودی کار فن را انجام میدهد، اما به محض توقف در ترافیک، آمپر آب به سرعت بالا میرود.
۴. نشتی مایع خنککننده (Coolant Leak)
سیستم خنککننده بیامو تحت فشار زیادی کار میکند و به دلیل استفاده مکرر از قطعات پلاستیکی در اتصالات، لولهها و منبع انبساط (Expansion Tank)، مستعد نشتی است.
- رایجترین نقاط نشتی: رادیاتور، منبع انبساط آب (که در بیامو بسیار مستعد ترک خوردن است)، لولههای پشت موتور، و اورینگهای اتصالات.
- نتیجه: کاهش سطح ضد یخ/آب در سیستم، افت فشار و در نتیجه عدم توانایی مایع در جذب حرارت موتور.
۵. مسدود شدن رادیاتور یا هوا گرفتن سیستم
رسوبات آهکی، استفاده از آب شهری به جای ضدیخ استاندارد، یا استفاده از مایع خنککننده بیکیفیت میتواند باعث گرفتگی مجاری رادیاتور شود. همچنین اگر هوا در سیستم خنککننده حبس شود (Air Pocket)، گردش مایع مختل شده و نقاط داغ (Hot Spots) در سرسیلندر ایجاد میشود.
۶. خرابی درب منبع انبساط (Coolant Expansion Tank Cap)
درب منبع انبساط بیامو تنها یک درپوش ساده نیست، بلکه یک شیر اطمینان فشار است که معمولاً روی فشار ۱.۴ تا ۲ بار تنظیم شده است. اگر این درپوش خراب شود و نتواند فشار را تنظیم کند، نقطه جوش مایع خنککننده پایین آمده و خودرو زودتر جوش میآورد.
علائم هشداردهنده پیش از جوش آوردن کامل موتور
بیامو خودروی بسیار هوشمندی است و پیش از اینکه موتور آسیب جدی ببیند، نشانههایی را به راننده نشان میدهد:
- بالا رفتن عقربه دما یا هشدار دیجیتال: در مدلهای جدیدتر که آمپر آب سنتی حذف شده، پیامی با مضمون “Engine is running hot. Drive moderately” یا “Engine overheated” روی صفحه نمایشگر (iDrive) ظاهر میشود.
- کاهش توان موتور (Limp Mode): کامپیوتر خودرو برای کاهش تولید حرارت، قدرت موتور را به شدت محدود میکند.
- روشن شدن چراغ چک موتور (Check Engine).
- استشمام بوی شیرین ضدیخ در داخل کابین یا اطراف خودرو.
- صدای شرشر آب از پشت داشبورد (نشان دهنده وجود هوا در سیستم گرمایش یا نشتی رادیاتور بخاری).
هنگام جوش آوردن بیامو چه کنیم؟ (اقدامات حیاتی)
اگر با مشکل جوش آوردن مواجه شدید، رعایت نکات زیر از فاجعه جلوگیری میکند:
- ۱. خودرو را متوقف کنید: در اولین فرصت در حاشیه امن جاده توقف کرده و موتور را خاموش کنید (البته اگر درجه حرارت بسیار بالاست، بگذارید فن چند ثانیه کار کند سپس خاموش کنید تا از حرارت نقطهای جلوگیری شود).
- ۲. هرگز در کاپوت را بلافاصله باز نکنید: سیستم خنککننده تحت فشار شدید است. باز کردن درب منبع انبساط در حالت داغ میتواند باعث پاشش آب جوش و سوختگی شدید صورت و دست شما شود. حداقل ۳۰ تا ۴۵ دقیقه صبر کنید تا موتور خنک شود.
- ۳. آب سرد روی موتور نریزید: ریختن آب سرد روی بلوک یا رادیاتور داغ آلومینیومی، به دلیل شوک حرارتی شدید، باعث ترک خوردن بلوک موتور یا تاب برداشتن سرسیلندر میشود.
- ۴. اضافه کردن آب با احتیاط: پس از خنک شدن نسبی موتور، با احتیاط و در حالی که موتور روشن است (برای گردش آب)، به تدریج مخلوط آب مقطر و ضدیخ استاندارد به منبع انبساط اضافه کنید.
- ۵. با امداد خودرو تماس بگیرید: بهترین کار در این شرایط، بکسل کردن خودرو با خودروبر (کفی) تا یک تعمیرگاه تخصصی بیامو است. رانندگی با خودرویی که سابقه جوش آوردن دارد خطرناک است.
روشهای پیشگیری از جوش آوردن بیامو
پیشگیری همیشه کمهزینهتر از درمان است. برای اینکه موتور بیامو شما هرگز دچار مشکل جوش آوردن نشود، اقدامات زیر را در دستور کار قرار دهید:
- تعویض به موقع مایع خنککننده (Coolant): از ضدیخهای اورجینال بیامو یا برندهای تاییدشده (ترجیحاً فرمولهای مبتنی بر الکل اتیلن گلیکول بدون فسفات) استفاده کنید و هر ۵۰ هزار کیلومتر آن را تعویض کنید.
- بازرسی دورهای سیستم خنککننده: لولهها، رادیاتور و منبع انبساط را هر چند ماه یکبار از نظر نشتی یا ترکخوردگی بررسی کنید (منبع انبساط بیامو معمولاً هر ۸۰ تا ۱۰۰ هزار کیلومتر نیاز به تعویض پیشگیرانه دارد).
- سلامت واترپمپ و ترموستات: اگر کارکرد خودروی شما از ۱۰۰ هزار کیلومتر گذشته است، حتماً سلامت واترپمپ برقی را توسط مکانیک متخصص بررسی کنید؛ خرابی این قطعه معمولاً خبر نمیدهد!
- شستشوی رادیاتور: سالی یکبار سطح بیرونی رادیاتور را از گرد و غبار، حشرات و گلولای پاکسازی کنید تا جریان هوا به راحتی از آن عبور کند.
نتیجهگیری
جوش آوردن بیامو مسألهای نیست که بتوان آن را نادیده گرفت یا به سادگی از کنار آن گذشت. پیچیدگی فنی موتورهای این برند ایجاب میکند که در صورت مشاهده کوچکترین تغییر در دمای موتور، خودرو را به یک تعمیرگاه مجهز و متخصص بیامو ارتقا دهید. بررسی منظم واترپمپ، تعویض به موقع ضدیخ و چک کردن اتصالات پلاستیکی میتواند آرامش خاطر را در رانندگی با این خودروی لوکس و پرقدرت برای شما به ارمغان بیاورد.