علت روشن شدن چراغ روغن در حالت درجا
روشن شدن چراغ روغن خودرو یکی از آن هشدارهایی است که هرگز نباید آن را نادیده بگیرید. این چراغ، که به شکل یک روغندان کوچک روی داشبورد نمایان میشود، نشاندهنده وضعیت حیاتیترین مایع درون موتور یعنی «روغن موتور» است. اما آیا تا به حال دیدهاید که این چراغ در حالت درجا (Idle)، یعنی زمانی که خودرو متوقف است و موتور با دور آرام کار میکند، روشن شود و با گاز دادن یا حرکت کردن خاموش شود؟
این پدیده معمولاً رانندگان را نگران میکند. در این مقاله تخصصی از سری مقالات آموزشی، قصد داریم به بررسی دقیق علت روشن شدن چراغ روغن در حالت درجا بپردازیم و ببینیم چه خطراتی موتور خودروی شما را تهدید میکند.
چراغ روغن دقیقاً چه چیزی را نشان میدهد؟
پیش از بررسی علتها، باید بدانیم وظیفه سیستم روغنکاری چیست. پمپ روغن (اویل پمپ) وظیفه دارد روغن را با فشار مشخصی به تمام قطعات متحرک موتور برساند تا از اصطکاک، سایش و داغ شدن بیش از حد جلوگیری کند. سنسور فشار روغن (فشنگی روغن) وظیفه نظارت بر این فشار را دارد. اگر فشار روغن از حد استاندارد کمتر شود، مدار الکتریکی کامل شده و چراغ روغن روشن میشود.
مهمترین دلایل روشن شدن چراغ روغن در حالت درجا
وقتی خودرو درجا کار میکند، دور موتور در پایینترین حد خود (معمولاً بین ۷۰۰ تا ۹۰۰ دور در دقیقه) قرار دارد. در این حالت، اویل پمپ نیز با حداقل سرعت میچرخد. اگر در این شرایط چراغ روغن روشن شود، به این معناست که فشار روغن در دور آرام به حد بحرانی رسیده است. در ادامه رایجترین دلایل این اتفاق را بررسی میکنیم:
۱. کثیف بودن یا خرابی فیلتر روغن
یکی از سادهترین و کمهزینهترین دلایل، گرفتگی فیلتر روغن است. اگر مدت زیادی از تعویض روغن و فیلتر آن گذشته باشد، رسوبات و ناخالصیها منافذ فیلتر را مسدود میکنند. در دور بالا، پمپ با فشار بیشتری روغن را عبور میدهد، اما در حالت درجا، جریان روغن کافی از فیلتر عبور نکرده و فشار افت میکند.
۲. کیفیت پایین یا کهنه شدن روغن موتور
روغن موتور با گذشت زمان و کارکرد زیاد، گرانروی (غلظت) خود را از دست میدهد و اصطلاحاً «آب» میشود. وقتی موتور گرم است و درجا کار میکند، این روغن رقیق نمیتواند فشار لازم را در مدار حفظ کند. همچنین، استفاده از روغنهای تقلبی یا با گرید نامناسب (غیر استاندارد برای موتور خودرو) مستقیماً باعث بروز این مشکل میشود.
۳. خرابی یا کالیبره نبودن «فشنگی روغن» (سنسور فشار)
فشنگی روغن قطعهای الکترومکانیکی است که حساسیت بالایی دارد. گاهی اوقات خود موتور مشکلی ندارد و فشار روغن کاملاً نرمال است، اما فشنگی روغن معیوب شده و به اشتباه فرمان روشن شدن چراغ را در دور پایین صادر میکند. تعویض این قطعه کمهزینه است، اما حتماً باید پیش از آن با گیج مکانیکی، فشار واقعی روغن تست شود.
۴. خرابی یا فرسودگی اویل پمپ (پمپ روغن)
اویل پمپ قلب تپنده سیستم روغنکاری است. با کارکرد بالای موتور، چرخدندهها یا روتور درون اویل پمپ دچار سایش شده و خلاصی (لقی) پیدا میکنند. این لقی باعث میشود پمپ نتواند در دور آرام (درجا)، فشار کافی تولید کند. با گاز دادن و افزایش دور موتور، سرعت چرخش بالا رفته و فشار موقتاً تأمین میشود، اما این نشانه خرابی جدی اویل پمپ است.
۵. افزایش بیش از حد دمای موتور (داغ کردن)
وقتی موتور بیش از حد داغ میشود (به دلیل خرابی ترموستات، ایراد در سیستم خنککننده یا کارکرد در ترافیک سنگین)، روغن موتور بسیار رقیق میشود. با رقیق شدن بیش از حد روغن، فشار آن در حالت درجا افت شدید پیدا میکند و چراغ روغن روشن میشود. پس از خنک شدن موتور، معمولاً این مشکل موقتاً ناپدید میشود اما ریشه آن باید بررسی شود.
۶. لقی و گشادی یاتاقانها (یاتاقانزدگی یا سر و صدا)
این یکی از خطرناکترین و پرهزینهترین دلایل است. با کارکرد بسیار زیاد موتور یا روغنکاری ضعیف، یاتاقانهای ثابت و متحرک میللنگ دچار سایش و گشادی میشوند. این فضای خالی (خلاصی بیش از حد) اجازه میدهد روغن به راحتی فرار کند. در نتیجه، فشار روغن در دور درجا افت میکند. اگر روشن شدن چراغ روغن با صدای تق تق یا کوبش موتور همراه باشد، متأسفانه موتور نیاز به تعمیر اساسی (تعمیر پایین موتور) دارد.
هنگام روشن شدن چراغ روغن در حالت درجا چه کنیم؟ (اقدامات اضطراری)
- بلافاصله خودرو را متوقف کنید: اگر در حال حرکت هستید، در اولین فرصت خودرو را در حاشیه امن متوقف کرده و موتور را خاموش کنید.
- سطح روغن را بررسی کنید: کاپوت را بالا بزنید و با استفاده از گیج (گِیج) روغن، سطح روغن را چک کنید. اگر سطح روغن پایین است، در صورت امکان روغن مناسب اضافه کنید.
- به صداهای موتور گوش دهید: آیا موتور صدای غیرطبیعی (مثل صدای فلز روی فلز، تق تق یا زوزه) میدهد؟ اگر پاسخ مثبت است، به هیچ عنوان دوباره استارت نزنید.
- با یدککش به تعمیرگاه مراجعه کنید: اگر با اضافه کردن روغن مشکل حل نشد یا صداهای غیرطبیعی شندید، خودرو را با یدککش به یک مکانیک متخصص برسانید. رانندگی با فشار روغن پایین میتواند در کمتر از چند دقیقه موتور را قفل کرده و خسارتهای سنگین مالی به همراه داشته باشد.
راههای پیشگیری از روشن شدن چراغ روغن
- تعویض بهموقع روغن و فیلتر: همیشه از روغن مرغوب، با گرید توصیه شده توسط سازنده خودرو و فیلتر روغن باکیفیت استفاده کنید.
- بررسی دورهای سطح روغن: حداقل هفتهای یکبار سطح روغن موتور را شخصاً بررسی کنید.
- توجه به سرویس دورهای اویل پمپ و فیلترها: در موتورهای با کارکرد بالا (بالای ۱۵۰ هزار کیلومتر)، بررسی سلامت اویل پمپ در تعمیرگاه توصیه میشود.
نتیجهگیری
روشن شدن چراغ روغن در حالت درجا زنگ خطری جدی است که به شما میگوید سیستم روغنکاری موتور به خوبی کار نمیکند. این مشکل میتواند از یک فیلتر روغن ساده یا فشنگی معیوب باشد، یا نشاندهنده خرابی اویل پمپ و یاتاقانها باشد. به یاد داشته باشید، بیتوجهی به این چراغ کوچک میتواند به قیمت تعویض کامل موتور خودروی شما تمام شود. پس در مواجهه با آن، هوشمندانه و سریع عمل کنید.
اگر شما هم تجربه مشابهی در مورد روشن شدن چراغ روغن خودروی خود دارید، حتماً نظرات و سوالات خود را در بخش کامنتها با ما و سایر خوانندگان به اشتراک بگذارید تا کارشناسان ما پاسخگوی شما باشند.