علت گاز خوردن ماشین روی cng
علت گاز خوردن ماشین روی CNG؛ بررسی دلایل، عوارض و راههای حل آن
با افزایش هزینههای سوخت، استفاده از سیستم سوخترسانی دوگانهسوز (CNG) در ایران طرفداران زیادی پیدا کرده است. این سیستم به شما اجازه میدهد در هزینههای جاری خودرو صرفهجویی کنید؛ اما گاهی اوقات مشکلاتی به همراه دارد که ممکن است کلافهکننده باشد. یکی از شایعترین این مشکلات، «گاز خوردن ماشین روی CNG» یا اصطلاحاً بالا ماندن دور موتور، نوسان دور موتور و دیر پایین آمدن دور موتور هنگام کارکرد با گاز است.
اگر شما هم خودروی دوگانهسوز دارید و متوجه شدهاید که ماشین روی حالت گاز، خودبهخود گاز میخورد یا دور موتور آن غیرطبیعی رفتار میکند، تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید. در این مطلب جامع از دیدگاه یک کارشناس فنی و سئو، دلایل این مشکل و راههای برطرف کردن آن را بررسی خواهیم کرد.
چرا خودرو روی گاز (CNG) دچار مشکل گاز خوردن میشود؟
سیستم CNG در خودروها (بهویژه خودروهای انژکتوری) به سیستم بنزین وابسته است، اما کامپیوتر (ECU) و عملگرهای مجزایی مانند رگولاتور، شیر برقی، میکسر یا انژکتورهای گاز دارد. وقتی ماشین روی بنزین خوب کار میکند اما روی گاز دچار گاز خوردن بیدلیل میشود، یعنی ایراد در بخشهای مرتبط با تنظیم سوخت گاز، هوای ورودی یا سیمکشی سیستم گاز است.
در ادامه، مهمترین دلایل این عارضه را به تفکیک بررسی میکنیم:
۱. خرابی یا کثیفی استپر موتور (Idle Air Control Valve)
استپر موتور وظیفه تنظیم دور موتور در حالت درجا (آیدل) را بر عهده دارد. وقتی پای خود را از روی پدال گاز برمیدارید، استپر مسیر هوا را کنترل میکند تا ماشین خاموش نشود.
- ارتباط با CNG: گاز CNG خشک است و چربی بنزین را ندارد. به همین دلیل، قطعات مسیر هوا و سوخت سریعتر رسوب میگیرند. اگر استپر موتور کثیف باشد یا نیمسوز شود، در حالت گاز نمیتواند بهموقع بسته شود و ماشین اصطلاحاً «گاز میخورد» یا دور موتور بالا میماند.
۲. تنظیم نبودن رگولاتور گاز (مغزی یا فشار شکن)
رگولاتور قلب تپنده سیستم CNG است که وظیفه کاهش فشار گاز داخل مخزن را بر عهده دارد.
- اگر فشار خروجی رگولاتور تنظیم نباشد و گاز با فشار زیادی وارد منیفولد هوا شود، مخلوط هوا و سوخت به هم میخورد (بسیار غنی میشود) و ECU برای جبران این موضوع دچار گیجی شده و دور موتور بالا میرود.
۳. خرابی سنسور دور موتور (RPM Sensor) یا میللنگ
سنسور دور موتور اطلاعات لحظهای از وضعیت موتور را به ایسیو ارسال میکند. اگر این سنسور کثیف باشد، یا سیمکشی آن در حالت گاز دچار نویز شود (که در سیستمهای CNG دستی یا کارگاهی بسیار شایع است)، اطلاعات غلط به ایسیو رسیده و باعث گاز خوردن ناخواسته ماشین میشود.
۴. ورود هوا از منیفولد هوا (نشتی و واشر منیفولد)
سیستم گاز نسبت به ورود هوای اضافی بسیار حساستر از بنزین است. اگر واشر منیفولد هوا خشک شده باشد، یا شیلنگهای کوچک وکیوم و بوستر ترمز ترک خورده باشند، هوای اضافی وارد موتور میشود.
- هنگام کارکرد با بنزین، ایسیو میتواند این هوا را تا حدی جبران کند، اما روی گاز، ترکیب هوا و سوخت به شدت به هم میریزد و باعث نوسان دور موتور و گاز خوردن ماشین میشود.
۵. مشکلات ایسیو گاز (ECU) یا امولاتور (Emulator)
در خودروهای دوگانهسوز کارگاهی (مخزنگذاری شده در بیرون از کارخانه)، قطعهای به نام امولاتور یا ایسیو دوم وجود دارد که وظیفه قطع کردن انژکتورهای بنزین و شبیهسازی آنها برای سیستم گاز را دارد.
- اگر ایسیو گاز بسوزد، تنظیمات آن به هم بخورد یا اتصالات و سوکتهای آن دچار اکسید شدن یا قطعی شوند، دستورات اشتباه به سیستم ارسال شده و دور موتور بالا میرود.
۶. خرابی یا گرفتگی سوزنهای انژکتور گاز
در سیستمهای انژکتوری نسل جدید (CNG نسل چهارم یا انژکتوری کارخانهای)، گاز توسط سوزنهای مخصوص تزریق میشود. اگر یکی از این سوزنها کثیف باشد یا کاملاً بسته نشود (نشتی گاز)، سیلندر مربوطه سوخت بیش از حد دریافت کرده و دور موتور به هم میریزد.
۷. پتانسیومتر دریچه گاز (TPS)
سنسور موقعیت دریچه گاز میزان باز بودن دریچه گاز را به ایسیو میگوید. اگر این سنسور خراب باشد یا پینهای آن کثیف باشند، ایسیو فکر میکند پدال گاز فشرده شده است، در نتیجه فرمان افزایش دور موتور را صادر میکند.
عوارض بیتوجهی به مشکل گاز خوردن ماشین روی CNG
شاید در نگاه اول، بالا رفتن دور موتور در حالت گاز مسئلهای آزاردهنده اما بیخطر به نظر برسد؛ اما اگر به موقع برای حل آن اقدام نکنید، عوارض زیر را به دنبال خواهد داشت:
- افزایش شدید استهلاک موتور: کارکردن مداوم در دور موتور بالا بدون بار (درجا)، فشار زیادی به یاتاقانها، سوپاپها و میللنگ وارد میکند.
- بالا رفتن دمای موتور (داغ کردن): احتراق ناقص یا ترکیب نادرست گاز و هوا باعث بالا رفتن حرارت محفظه احتراق میشود که خطر سوزاندن واشر سرسیلندر را به همراه دارد.
- مصرف بیش از حد گاز: با وجود ارزانتر بودن گاز، تنظیم نبودن سیستم باعث هدررفت سوخت میشود.
- کاهش کنترل روی خودرو: در ترافیکها یا هنگام تعویض دنده، دیر پایین آمدن دور موتور میتواند رانندگی را خطرناک کند.
راههای عیبیابی و رفع مشکل گاز خوردن روی گاز
برای اینکه از شر این مشکل خلاص شوید، بهتر است مراحل زیر را به ترتیب طی کنید:
گام اول: ریست کردن ایسیو (ECU Reset)
گاهی اوقات حافظه موقت ایسیو روی حالت گاز به هم میریزد. برای تست، سر باطری منفی را به مدت ۱۵ الی ۳۰ دقیقه جدا کنید تا ایسیو ریست شود. سپس ماشین را روی بنزین روشن کرده و چند کیلومتر رانندگی کنید و بعد روی گاز ببرید.
گام دوم: شستوشو و بررسی استپر موتور و دریچه گاز
به یک مکانیک یا باتریساز مراجعه کنید تا استپر موتور و دریچه گاز را با اسپریهای مخصوص بشوید. اگر استپر فرسوده شده باشد، تعویض آن با یک نمونه باکیفیت و اصل، مشکل را حل خواهد کرد.
گام سوم: تنظیم رگولاتور و دیاگ سیستم گاز
خودروهای دوگانهسوز نیاز به دستگاه دیاگ مخصوص سیستم گاز (علاوه بر دیاگ بنزین) دارند. با اتصال به دستگاه دیاگ، پارامترهای فشار رگولاتور، زمان پاشش انژکتورهای گاز و خطاهای ایسیو گاز بررسی و کالیبره میشوند.
گام چهارم: بررسی شیلنگها و تست نشتی هوا
مکانیک باید با اسپری کردن آب یا مایع مخصوص روی منیفولد هوا و شیلنگهای وکیوم، مطمئن شود که هیچگونه نشتی هوایی وجود ندارد. تعویض واشرهای کهنه منیفولد تاثیر معجزهآسایی در رفع نوسان دور موتور دارد.
نکات پیشگیرانه برای نگهداری بهتر از سیستم CNG
- تعویض فیلتر گاز: فیلترهای تصفیه گاز CNG باید هر ۱۰ هزار کیلومتر تعویض شوند تا رسوبات وارد رگولاتور و سوزنها نشوند.
- استارت زدن با بنزین: همیشه خودرو را روی بنزین روشن کنید و اجازه دهید موتور کمی گرم شود، سپس آن را روی گاز ببرید. (در سیستمهای جدید این کار اتوماتیک انجام میشود).
- سرویس دورهای رگولاتور: حداقل سالی یکبار رگولاتور گاز را توسط نصاب مجاز بازدید و سرویس (تعویض اورینگها و دیافراگم) کنید.
نتیجهگیری
گاز خوردن ماشین روی CNG یکی از مشکلات رایج اما کاملاً قابل حل است. این مشکل معمولاً ریشه در کثیفی استپر موتور، تنظیم نبودن رگولاتور، نشتی هوای منیفولد یا ایرادات الکترونیکی (ایسیو گاز و سنسورها) دارد. بیتوجهی به این ایراد میتواند به قطعات حیاتی موتور آسیب بزند. بنابراین پیشنهاد میشود در صورت مشاهده علائم اولیه، به جای تحمل کردن مشکل، به یک تعمیرکار متخصص سیستمهای دوگانهسوز مراجعه کرده و با یک تنظیم ساده، از سواری با خودروی خود لذت ببرید.
سوالات متداول (FAQ)
۱. آیا گاز خوردن ماشین روی CNG باعث سوختن واشر سرسیلندر میشود؟ بله. اگر این مشکل همراه با بالا رفتن دمای آب موتور باشد، به دلیل حرارت بالای احتراق گاز، خطر سوختن واشر سرسیلندر بسیار بالا میرود.
۲. هزینه تعمیر مشکل گاز خوردن روی گاز چقدر است؟ بسته به اینکه ایراد از کثیفی استپر موتور باشد (هزینه پایین) یا خرابی رگولاتور و ایسیو گاز، هزینه متفاوت خواهد بود. به همین دلیل عیبیابی دقیق توسط دستگاه دیاگ در مرحله اول ضروری است.