چرا سنسور دریچه گاز در هوای بارانی و مرطوب دچار خطا میشود؟
با شروع فصل پاییز و زمستان و آغاز بارندگیها، مراجعه رانندگان به تعمیرگاههای خودرو به شدت افزایش مییابد. یکی از رایجترین مشکلاتی که رانندگان در روزهای بارانی و مرطوب با آن مواجه میشوند، روشن شدن چراغ چک، گاز خوردن بیدلیل خودرو، کاهش شتاب یا حتی خاموش شدن ماشین هنگام تعویض دنده است.
بسیاری از این ایرادات به قطعهای حیاتی به نام «سنسور دریچه گاز» (TPS) مربوط میشود. اما آیا تا به حال از خود پرسیدهاید که چرا این سنسور دقیقاً در هوای بارانی دچار خطا میشود؟ در این مقاله تخصصی از وبلاگ، قصد داریم به این پرسش پاسخ دهیم و راهکارهای پیشگیری و رفع آن را بررسی کنیم.
سنسور دریچه گاز (TPS) چیست و چه وظیفهای دارد؟
پیش از اینکه سراغ دلیل خرابی در هوای بارانی برویم، بهتر است به صورت خلاصه با وظیفه این قطعه آشنا شویم. سنسور موقعیت دریچه گاز (Throttle Position Sensor) روی بدنه دریچه گاز و در مسیر ورودی هوا به موتور نصب میشود.
این سنسور میزان باز شدن دریچه گاز (پدال گاز) را اندازه گیری کرده و این اطلاعات را به صورت سیگنالهای الکتریکی به کامپیوتر خودرو (ECU) ارسال میکند. ایسیو بر اساس این اطلاعات، میزان پاشش سوخت و آوانس جرقه را تنظیم میکند تا خودرو بهترین عملکرد را داشته باشد.
چرا هوای بارانی و رطوبت دشمن سنسور دریچه گاز است؟
سنسور دریچه گاز یک قطعه الکترونیکی است و همانطور که میدانید، آب و برق رابطه خوبی با هم ندارند! نفوذ رطوبت و آب به درون این قطعه یا سیستم سیمکشی آن، عملکردش را مختل میکند. در ادامه اصلیترین دلایل خطا دادن سنسور دریچه گاز در هوای بارانی را بررسی میکنیم:
۱. نفوذ آب به داخل کانکتور و سوکت سنسور
در هنگام رانندگی در هوای بارانی، پاشش آب از زیر چرخ خودروهای جلویی و همچنین عبور از چالههای آب، باعث میشود آب به درون محفظه موتور نفوذ کند. اگر سوکت سنسور دریچه گاز دچار شکستگی، پوسیدگی یا خرابی واشر آببندی (اورینگ) باشد، آب به راحتی وارد پایههای اتصال میشود. این امر باعث ایجاد اتصال کوتاه (Short Circuit) یا مقاومت متغیر ناخواسته در مدار شده و ایسیو را دچار سردرگمی میکند.
۲. اکسیداسیون و زنگزدگی پایهها (پینها)
رطوبت هوای بارانی به مرور زمان باعث ایجاد زنگزدگی و اکسید شدن پینهای فلزی داخل سوکت میشود. اکسید فلزات رسانایی ضعیفی دارد و باعث افت ولتاژ در ارسال سیگنال به ایسیو میشود. در نتیجه، سنسور مقادیر اشتباهی را گزارش میدهد.
۳. ترکخوردگی یا خرابی خود سنسور
پوسته بسیاری از سنسورهای دریچه گاز از پلاستیک فشرده ساخته شده است. قرار گرفتن مداوم در معرض تغییرات دمایی (گرمای موتور و سرمای باران) به مرور زمان باعث ایجاد ترکهای ریز در بدنه سنسور میشود. در هوای بارانی، رطوبت از طریق این ترکها به برد الکترونیکی یا مقاومتهای داخلی سنسور نفوذ کرده و عملکرد آن را مختل میکند.
۴. پاشش آب روی دست سیم (Wiring) و اتصالات
گاهی اوقات مشکل مستقیماً از خود سنسور نیست، بلکه دست سیم (کابلهای ارتباطی) منتهی به سنسور دریچه گاز دچار آسیب یا لخت شدن روکش است. آب باران با نفوذ به این بخشها، سیگنالهای ارسالی را دچار نویز کرده و خطای TPS را در حافظه ایسیو ثبت میکند.
علائم خرابی یا خطا در سنسور دریچه گاز حین بارندگی
اگر خودروی شما در روزهای بارانی علائم زیر را بروز داد، شک نکنید که مشکل از سیستم دریچه گاز و رطوبت است:
- دور موتور بالا در حالت درجا (Idle): خودرو وقتی متوقف است، بیدلیل گاز میخورد.
- تخیر در شتابگیری: وقتی پدال گاز را فشار میدهید، خودرو با تاخیر واکنش نشان میدهد.
- کپ کردن یا تپیدن موتور: موتور در هنگام حرکت ناگهان دچار افت توان میشود.
- خاموش شدن ناگهانی: هنگام گرفتن کلاچ یا ترمز گرفتن در هوای بارانی، ماشین خاموش میشود.
- روشن شدن چراغ چک یا رفتن به حالت limp mode (حالت اضطراری): خودرو قدرت قبل را ندارد و گاز نمیخورد.
راهکارهای پیشگیری و رفع مشکل
خوشبختانه با رعایت چند نکته ساده میتوانید از بروز این مشکل در روزهای بارانی جلوگیری کنید:
۱. استفاده از اسپریهای تمیزکننده و ضد رطوبت (Contact Cleaner)
اگر متوجه شدید سوکت سنسور مرطوب است، آن را جدا کرده و با استفاده از اسپری ناهادی (خشک یا چرب) یا اسپریهای مخصوص قطعات الکترونیکی، رطوبت و آلودگیها را پاک کنید.
۲. آببندی و استفاده از چسب سیلیکون
برای جلوگیری از نفوذ آب به داخل سوکت، میتوانید پس از اتصال کامل سوکت، دور آن را با چسب سیلیکون (وارسوز) یا چسب برق باکیفیت عایقبندی کنید تا آب به درون آن راه پیدا نکند. بررسی سلامت اورینگ لاستیکی دور سوکت نیز بسیار مهم است.
۳. بررسی و تعویض سنسور معیوب
اگر بدنهی سنسور ترک خورده باشد، هیچ راهی جز تعویض آن وجود ندارد. حتماً هنگام تعویض، از نمونههای باکیفیت و شرکتی استفاده کنید تا در بارندگیهای بعدی دچار مشکل نشوید.
۴. نصب سینی زیر موتور
یکی از بهترین راهها برای جلوگیری از پاشش آب گلآلود و باران به درون محفظه موتور و روی سنسورها، نصب سینی زیر موتور استاندارد است. این قطعه نقش مهمی در محافظت از سنسورهای حساس زیر کاپوت دارد.
نتیجهگیری
خطا دادن سنسور دریچه گاز در هوای بارانی و مرطوب، یک مشکل رایج اما آزاردهنده است که معمولاً به دلیل نفوذ آب به سوکتها، اکسیداسیون پینها یا ترکخوردگی بدنه سنسور رخ میدهد. با سرویس دورهای سوکتها، استفاده از عایقهای مناسب و بررسی سلامت دست سیمها میتوانید از بروز این مشکل جلوگیری کرده و در روزهای بارانی با خیال راحت رانندگی کنید.
اگر خودروی شما نیز در هوای بارانی دچار این مشکلات میشود، پیشنهاد میکنیم پیش از تعویض قطعه، ابتدا اتصالات آن را از نظر وجود رطوبت بررسی کنید.