آموزش سرویس کردن شمع و وایر خودرو +عکس
شمع و وایر (کابل‌های انتقال برق) از اجزای اصلی سیستم جرقه زنی خودرو هستند که سلامت آن‌ها مستقیماً روی مصرف سوخت، شتاب، نرم کار کردن موتور و راحتی استارت خوردن تأثیر دارد. «سرویس کردن» این قطعات شامل بررسی چشمی، تنظیم فیلتر (گپ) شمع، تمیز کردن دوده و رسوبات، و تست سلامت وایرها می‌شود.
در ادامه، راهنمای گام‌به‌گام سرویس کردن شمع و وایر خودرو آورده شده است:
ابزار مورد نیاز
-
آچار شمع (معمولاً سایز ۱۶ یا ۲۱ م م با دسته بکس بلند)
-
برس سیمی کوچک یا فرچه برنجی
-
سنباده نرم یا ابزار تنظیم فیلتر شمع (فیلر)
-
اسپری تمیزکننده خشک (Contact Cleaner) یا اسپری انژکتورشور
-
یک عدد پارچه تمیز
مراحل گام‌به‌گام سرویس شمع‌ها
گام ۱: دسترسی به شمع‌ها
-
کاپوت را بالا بزنید و موتور را خاموش و سرد کنید (هرگز روی موتور داغ شمع‌ها را باز نکنید، زیرا رزوه سرسیلندر آسیب می‌بیند).
-
اگر خودروی شما مجهز به سیستم کوئل مستقیم (بدون وایر مجزا) است، سوکت‌های کوئل را جدا کرده و پیچ‌های کوئل را باز کنید تا به شمع‌ها برسید. اگر خودروی کاربراتوری یا انژکتوری قدیمی دارای وایر است، کلاهک وایرها را با کشیدن آرامِ قسمت لاستیکی (و نه کشیدن سیم!) از روی سر شمع جدا کنید.
-
با استفاده از پمپ باد یا یک پارچه تمیز، دور تا دور حفره‌های شمع را کاملاً تمیز کنید تا هنگام باز کردن شمع، هیچ‌گونه گرد و غبار، سنگ‌ریزه یا آشغالی به داخل محفظه احتراق سقوط نکند.
گام ۲: باز کردن شمع‌ها
-
آچار شمع را به صورت کاملاً عمودی روی شمع قرار داده و با حرکت خلاف عقربه‌های ساعت (به سمت چپ) شمع را شل کرده و بیرون بیاورید. این کار را برای تک‌تک شمع‌ها تکرار کنید و ترتیب و شماره سیلندرها را به خاطر بسپارید.
گام ۳: عیب‌یابی و بررسی وضعیت شمع (تشخیص سلامت موتور)
نگاه کردن به نوک شمع (الکترودها) اطلاعات زیادی درباره کارکرد موتور به شما می‌دهد:
-
رنگ قهوه‌ای روشن یا خاکستری مایل به سفید: وضعیت عالی و احتراق کامل.
-
پوشیده از دوده سیاه و خشک: نشانه احتراق ناقص، خرابی فیلتر هوا، یا رانندگی مداوم در ترافیک شهری (نیاز به تمیزکاری یا تعویض).
-
آغشته به روغن موتور: نشانه روغن‌سوزی موتور (خرابی لاستیک ساق سوپاپ یا رینگ پیستون).
-
ذوب شدن الکترودها یا سفیدک زدن شدید: نشانه داغ شدن بیش از حد موتور یا استفاده از بنزین نامرغوب.
گام ۴: تمیز کردن و تنظیم فیلتر (گپ) شمع
اگر شمع‌ها هنوز کارکرد مفیدی دارند و کارایی خود را از دست نداده‌اند، می‌توانید آن‌ها را تمیز کنید:
-
با استفاده از برس سیمی یا فرچه برنجی، دوده و رسوبات نشسته روی الکترودها و رزوه شمع را به آرامی پاک کنید (مراقب باشید به نوک الکترود وسط آسیب نزنید).
-
با یک سنباده نرم، سطح الکترودها را صیقلی کنید.
-
با استفاده از ابزار فیلر، فاصله بین دو الکترود (گپ شمع) را اندازه بگیرید. فاصله استاندارد برای اکثر خودروها معمولاً بین ۰.۷ تا ۰.۹ میلی‌متر است (طبق دستورالعمل خودرو). در صورت نیاز، خم الکترود را با احتیاط تنظیم کنید تا فیلر به آرامی از میان آن رد شود.
مراحل سرویس و بررسی وایرها
اگر خودروی شما مجهز به وایر شمع است (مثل پژو ۴۰۵، پارس، سمند XU7، پراید و…):
-
بررسی چشمی بدنه وایر: وایرها را از نظر نداشتن ترک‌خوردگی، بریدگی، پوسیدگی یا آثار سوختگی روی روکش لاستیکی بررسی کنید.
-
تست مقاومت (در صورت دسترسی به مولتی‌متر): مقاومت سیم‌های وایر را اندازه‌گیری کنید؛ مقاومت بیش از حد استاندارد نشان‌دهنده خرابی و افت توان جرقه است.
-
تمیز کردن کابل‌ها: با یک دستمال آغشته به اسپری تمیزکننده خشک، جرم و چربی‌های روی کلاه‌ک‌ها و کابل‌ها را پاک کنید تا از «برق‌دزدی» جلوگیری شود. (نکته: در تاریکی شب می‌توانید کاپوت را بالا بزنید؛ اگر جرقه آبی کوچکی روی بدنه وایرها دیدید، یعنی عایق آن سوراخ شده و وایرها باید تعویض شوند).
بستن مجدد قطعات
-
رزوه‌های شمع را با کمی گریس نسوز (بسیار کم) یا تمیز نگه دارید. شمع‌ها را با دست درون رزوه بچرخانید تا کاملاً صاف و روان پیچ شوند (مراقب باشید دنده‌به‌دنده نشود).
-
با آچار شمع، شمع‌ها را سفت کنید (سفت کردن بیش از حد باعث بریدن رزوه سرسیلندر می‌شود؛ پس از سفت شدن با دست، نهایتاً یک‌چهارم تا نیم دور با آچار بچرخانید).
-
کلاهک وایرها یا کوئل‌ها را محکم سر جای خود فشار دهید تا صدای «کلیک» جا افتادن را بشنوید.
هر چند وقت یک‌بار باید شمع‌ها را سرویس یا تعویض کرد؟
-
سرویس دوره‌ای (تمیزکاری و تنظیم گپ): هر ۱۰,۰۰۰ تا ۱۵,۰۰۰ کیلومتر.
-
تعویض کامل شمع‌های معمولی: معمولاً هر ۲۰,۰۰۰ تا ۳۰,۰۰۰ کیلومتر.
-
تعویض شمع‌های سوزنی (پلاتینیوم یا ایریدیوم): بین ۶۰,۰۰۰ تا ۱۰۰,۰۰۰ کیلومتر عمر مفید دارند.
آیا خودروی شما مدل خاصی است (مثلاً کاربراتوری یا انژکتوری) که بخواهید میزان فیلر دقیق شمع آن را بدانید؟