تشریح عملکرد سیستم های امنیتی خودرو

۱. سیستم‌های ایمنی فعال (Active Safety)؛ پیشگیری از تصادف و سرقت

الف) سیستم ضد سرقت ایموبلایزر (Immobilizer)

• عملکرد: ایموبلایزر یک سیستم امنیتی الکترونیکی است که مانع از روشن شدن موتور توسط سوئیچ‌های متفرقه یا روش‌های اتصال مستقیم سیم‌ها (سیم به سیم) می‌شود.
• اجزا و نحوه کار: روی کلید خودرو یک تراشه کوچک (Transponder) تعبیه شده است. وقتی کلید را داخل مغزی سویچ می‌چرخانید یا دکمه استارت را می‌زنید، آنتن دور سوئیچ کد دیجیتالی تراشه را می‌خواند و به کامپیوتر مرکزی (ECU) ارسال می‌کند. اگر کد مطابقت داشته باشد، ECU اجازه پاشش سوخت و جرقه‌زنی را صادر می‌کند؛ در غیر این صورت، موتور هرگز روشن نمی‌شود.

ب) سیستم کنترل پایداری الکترونیکی (ESP / ESC)

• عملکرد: در شرایط لغزندگی جاده یا پیچ‌های تند، اگر خودرو دچار انحراف (فرمان‌پذیری بیش از حد یا کمتر از حد) شود، ESP وارد عمل شده و پایداری ماشین را حفظ می‌کند.
• نحوه کار: سنسورهای سرعت چرخ، زاویه فرمان و سنسور شتاب جانبی (Yaw Rate) مدام وضعیت خودرو را پایش می‌کنند. اگر سیستم تشخیص دهد مسیر واقعی خودرو با فرمان راننده مطابقت ندارد، با ترمز گیری خودکار روی چرخ‌های خاص (مثلاً چرخ بیرونی یا داخلی) و کاهش گشتاور موتور، خودرو را به مسیر درست بازمی‌گرداند.

ج) سیستم ترمز ضد قفل (ABS) و توزیع الکترونیکی نیروی ترمز (EBD)

• عملکرد: جلوگیری از قفل شدن چرخ‌ها هنگام ترمز شدید و حفظ قابلیت فرمان‌پذیری خودرو.
• نحوه کار: حسگرهای سرعت روی هر چرخ دور گردش آن را می‌خوانند. اگر هنگام ترمز شدید چرخ قفل شود، واحد کنترل ABS با قطع و وصل کردن سریع فشار روغن ترمز (تا ۱۵ بار در ثانیه)، به چرخ اجازه چرخش می‌دهد تا خودرو در خط مستقیم متوقف شود و راننده بتواند فرمان بدهد.

۲. سیستم‌های ایمنی غیرفعال (Passive Safety)؛ کاهش آسیب در زمان تصادف

الف) ایربگ‌ها یا کیسه‌های هوا (Airbags)

• عملکرد: بالشتک‌های پرشده از گاز که مانع از برخورد شدید سر و سینه‌ی سرنشینان با داشبورد، فرمان یا شیشه‌ها می‌شوند.
• نحوه کار: سنسورهای شتاب‌سنج و ضربه (مستقر در سپرها و بدنه) شدت ضربه را در کسری از ثانیه (معمولاً بین ۲۰ تا ۵۰ میلی‌ثانیه) تشخیص می‌دهند. سیگنال به یونیت ایربگ می‌رسد و با یک واکنش شیمیایی سریع (جرقه الکتریکی در چاشنی)، گاز نیتروژن تولید شده و کیسه هوا با سرعت باز می‌شود تا انرژی ضربه را جذب کند.

ب) کمربندهای ایمنی پیش‌کشنده (Pre-tensioners)

• عملکرد: بلافاصله در لحظه تصادف، با کشیدن سریع کمربند به سمت عقب، مانع از پرتاب شدن بالاتنه سرنشین به جلو می‌شوند.
• نحوه کار: این سیستم‌ها معمولاً با همان سنسورهای ایربگ فعال شده و از طریق یک مکانیزم پمپاژ گازی یا فنری، لقی کمربند ایمنی را در کسری از ثانیه خنثی می‌کنند تا بدن سرنشین کاملاً به صندلی بچسبد.

۳. سیستم‌های امنیتی و حفاظتی مدرن (Modern Vehicle Security)

الف) ردیاب‌های GPS و سیستم‌های تله‌ماتیک (Telematics)

• عملکرد: ردیابی موقعیت مکانی خودرو از راه دور و امکان کنترل خودرو با گوشی هوشمند.
• نحوه کار: ماژول GPS و سیم‌کارتی که داخل سیستم ردیاب نصب شده است، موقعیت جغرافیایی، سرعت و وضعیت خودرو را مخابره می‌کند. در صورت سرقت، مالک می‌تواند از طریق اپلیکیشن، برق موتور را قطع کند یا موقعیت خودرو را به پلیس گزارش دهد.

ب) دزدگیرهای کدینگ و اولتراسونیک

• عملکرد: سیستم‌های هشداردهنده صوتی و نوری که به شکستن شیشه‌ها یا باز شدن غیرمجاز درها حساس هستند. سنسورهای اولتراسونیک داخل کابین با انتشار امواج صوتی غیرقابل‌شنیدن، حرکت درون خودرو (حتی باز شدن پنجره به میزان کم) را تشخیص داده و آژیر را فعال می‌کنند.