توپی چرخ جلو پژو ۴۰۵، پارس و سمند چیست و چگونه باز می شود؟ +تصاویر
اگر پشت فرمان یکی از خودروهای خانواده ایران‌خودرو یعنی پژو ۴۰۵، پژو پارس یا سمند نشسته‌اید، احتمالاً می‌دانید که این خودروها پلتفرم مشترکی دارند. به همین دلیل، بسیاری از قطعات فنی آن‌ها، از جمله سیستم تعلیق و چرخ‌ها، کاملاً مشابه یکدیگر است. یکی از قطعات حیاتی در این سیستم، توپی چرخ جلو است.
در این مقاله جامع از وبلاگ، قصد داریم به زبان ساده اما تخصصی بررسی کنیم که توپی چرخ چیست، چه وظیفه‌ای دارد، چه زمانی خراب می‌شود و در نهایت، چگونه می‌توان آن را باز کرد و تعویض نمود. پس با ما همراه باشید.
توپی چرخ جلو چیست و چه وظیفه‌ای دارد؟
توپی چرخ (Wheel Hub) قطعه‌ای فلزی و بسیار مقاوم است که در مرکز چرخ خودرو قرار می‌گیرد. این قطعه رابط اصلی میان سیستم تعلیق (اکسل)، بلبرینگ چرخ و رینگ و لاستیک است.
به زبان ساده، رینگ و لاستیک خودرو به توپی چرخ پیچ می‌شوند. نیروی تولید شده توسط گیربکس و پلوس به این قطعه منتقل شده و باعث چرخش چرخ‌ها می‌گردد. همچنین، بلبرینگ چرخ درون توپی قرار می‌گیرد تا چرخش چرخ‌ها با کمترین اصطکاک و روان‌ترین حالت ممکن انجام شود.
اجزای مرتبط با توپی چرخ جلو در پژو ۴۰۵ و سمند:
- بلبرینگ چرخ جلو: برای چرخش نرم توپی.
- سنسور ABS (در مدل‌های مجهز): روی سگدست نصب می‌شود تا سرعت چرخش توپی را بخواند.
- مهره سر پلوس: قطعه‌ای که توپی را محکم در جای خود قفل می‌کند.
- سگدست: قطعه‌ای که بلبرینگ و توپی روی آن سوار می‌شوند.
علائم خرابی توپی چرخ جلو پژو، پارس و سمند
توپی چرخ قطعه‌ای مصرفی نیست و معمولاً طول عمر بالایی دارد؛ اما ضربات شدید (مثل دست‌اندازهای عمیق و چاله‌ها) یا تصادفات می‌تواند به آن آسیب برساند. از مهم‌ترین نشانه‌های خرابی توپی چرخ یا بلبرینگ آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- ایجاد صدای زوزه یا غرغر: با افزایش سرعت خودرو، صدایی شبیه به زوزه از سمت چرخ‌ها به گوش می‌رسد که با پیچیدن فرمان ممکن است کم یا زیاد شود.
- لرزش فرمان: اگر توپی چرخ تاب برداشته باشد، در سرعت‌های بالا فرمان و اتاق خودرو شروع به لرزش می‌کنند.
- لق شدن چرخ: اگر خودرو را جک بزنید و چرخ را با دست تکان دهید، بازی کردن و خلاصی غیرعادی احساس می‌شود.
- داغ شدن بیش از حد رینگ: خرابی بلبرینگ درون توپی باعث اصطکاک شدید و تولید گرمای زیاد در ناحیه چرخ می‌شود.
ابزارهای مورد نیاز برای باز کردن توپی چرخ جلو
قبل از اینکه دست به آچار شوید، باید ابزار زیر را آماده کنید:
- جک و خرک استاندارد
- آچار چرخ و بکس‌های متناسب (مخصوصاً بکس شماره ۳۲ یا ۳۴ برای مهره سر پلوس)
- دسته بکس قوی یا بادی‌گاری (چون مهره سر پلوس بسیار سفت است)
- انبر دست و خارجمع‌کن (برای خارهای بلبرینگ)
- چکش و سنبه
- دستگاه پرس (برای بیرون آوردن و جا زدن بلبرینگ و توپی – معمولاً نیاز به مراجعه به تراشکاری است)
- اسپری روان‌کننده (مانند WD-40)
مراحل گام به گام باز کردن توپی چرخ جلو پژو ۴۰۵، پارس و سمند
باز کردن توپی چرخ جلو در این خودروها نیاز به دقت و ابزار مناسب دارد. مراحل کار به شرح زیر است:
گام اول: ایمنی و باز کردن مهره سر پلوس
- خودرو را در دنده قرار دهید و ترمز دستی را بکشید.
- پیش از بالا بردن خودرو با جک، قالپاق یا کاور وسط رینگ را بردارید.
- با استفاده از بکس مناسب (معمولاً مهره سر پلوس پژو سایز ۳۲ است) و یک اهرم بلند، مهره بزرگ سر پلوس را شل کنید. (چون این مهره با گشتاور بالا سفت شده، ممکن است نیاز به کمک داشته باشید).
- پیچ‌های چرخ را کمی شل کنید.
گام دوم: بلند کردن خودرو و باز کردن چرخ
- زیر خودرو جک بزنید و پس از بلند شدن، حتماً از خرک استفاده کنید تا امنیت تامین شود.
- پیچ‌ها را کاملاً باز کرده و چرخ جلو را خارج کنید.
گام سوم: جداسازی قطعات ترمز و سگدست
- کالیپر ترمز: پیچ‌های کالیپر ترمز را باز کنید و آن را با یک سیم یا طناب محکم به فنر لول ببندید تا شیلنگ ترمز تحت کشش و آسیب قرار نگیرد.
- دیسک ترمز: پیچ‌های نگهدارنده دیسک را باز کنید و دیسک را بیرون بیاورید.
- اتصالات فرمان و کمک: مهره سیبک فرمان و پیچ اتصال سگدست به کمک فنر را باز کنید تا مجموعه سگدست آزاد شود.
- آزاد کردن پلوس: مهره سر پلوس را که در گام اول شل کرده بودید، کاملاً باز کنید و با ضربات ملایم چکش پلاستیکی (یا استفاده از سنبه) سر پلوس را به سمت داخل فشار دهید تا از توپی آزاد شود.
گام چهارم: خارج کردن سگدست و جداسازی توپی
- حالا مجموعه سگدست به طور کامل از خودرو جدا شده است.
- برای بیرون آوردن توپی چرخ از داخل سگدست، معمولاً نیاز به پرس هیدرولیک دارید. ضربه زدن مستقیم با چکش ممکن است به توپی آسیب جدی بزند یا لبه‌های آن را بشکند.
- پس از قرار دادن سگدست زیر پرس، توپی چرخ به سمت بیرون رانده می‌شود.
- در این مرحله بلبرینگ کهنه نیز خارج می‌شود.
نکات مهم هنگام تعویض توپی چرخ
- تعویض همزمان بلبرینگ: معمولاً وقتی توپی چرخ باز می‌شود، بلبرینگ آن نیز آسیب می‌بیند یا مستهلک شده است. پیشنهاد اکید می‌شود که در هر بار تعویض توپی، بلبرینگ چرخ جلو را نیز نو کنید.
- بررسی سلامت پلوس: رزوه‌های سر پلوس و هزارخاری‌های آن را بررسی کنید تا سائیدگی نداشته باشند.
- گریس‌کاری: پیش از بستن قطعات جدید، سطوح را تمیز کرده و از گریس نسوز باکیفیت استفاده کنید.
- گشتاور سفت کردن مهره سر پلوس: مهره سر پلوس باید با گشتاور استاندارد و بسیار سفت بسته شود. شل بودن این مهره فاجعه‌آفرین است و می‌تواند باعث در رفتن چرخ در حال حرکت شود. پس از بستن نهایی، حتماً خاری یا پرچ مهره را (در صورت وجود) انجام دهید.
نتیجه‌گیری
توپی چرخ جلو پژو ۴۰۵، پارس و سمند یکی از ارکان اصلی ایمنی خودرو است. اگر خودروی شما در ناحیه چرخ‌ها دچار زوزه کشیدن یا لرزش شده است، نباید نسبت به آن بی‌تفاوت باشید. اگرچه باز کردن این قطعه نیاز به ابزارگاهی تخصصی مانند پرس دارد، اما با داشتن دانش فنی و ابزار مناسب (یا کمک گرفتن از یک مکانیک باتجربه) می‌توان آن را به راحتی تعویض کرد.
فراموش نکنید که استفاده از قطعات اصلی (اورجینال) و باکیفیت در سیستم تعلیق، تضمین‌کننده ایمنی شما و خانواده‌تان در سفرهای شهری و جاده‌ای خواهد بود.
اگر در زمینه تعویض توپی چرخ پژو و سمند سوالی دارید، می‌توانید آن را در بخش نظرات با کارشناسان ما در میان بگذارید.