نحوه هواگیری واترپمپ ب ام و BMW
اگر پشت فرمان یکی از شاهکارهای مهندسی آلمان، یعنی خودروی ب‌ام‌و (BMW) نشسته‌اید، احتمالاً به خوبی می‌دانید که این خودروها چقدر به سیستم خنک‌کننده خود حساس هستند. قلب تپنده سیستم خنک‌کننده ب‌ام‌و، واترپمپ (مخصوصاً واترپمپ‌های برقی نسل‌های جدید) و ترموستات آن است.
یکی از رایج‌ترین مشکلاتی که مالکان ب‌ام‌و (از جمله مدل‌های محبوب سری 3 مانند E90 و F30، سری 5 مانند F10 و خودروهای شاسی‌بلند X3 و X5) با آن مواجه می‌شوند، وجود هوا در سیستم خنک‌کننده پس از تعمیرات، تعویض ضدیخ، تعویض واترپمپ یا تعمیر واشر سرسیلندر است. هواگیری نکردن صحیح واترپمپ ب‌ام‌و می‌تواند فجایع بزرگی مانند داغ کردن موتور (Overheat)، سوختن واشر سرسیلندر و حتی تاب برداشتن سرسیلندر را به دنبال داشته باشد.
در این مقاله تخصصی از وبلاگ، قصد داریم به زبان ساده اما کاملاً فنی، به شما آموزش دهیم که چگونه واترپمپ ب‌ام‌و خود را به درستی هواگیری کنید. با ما همراه باشید.
چرا هواگیری واترپمپ ب‌ام‌و با سایر خودروها متفاوت است؟
در خودروهای قدیمی‌تر یا معمولی، هواگیری معمولاً با باز کردن درب رادیاتور و کار کردن موتور انجام می‌شود. اما در خودروهای مدرن ب‌ام‌و، شرایط کاملاً متفاوت است:
- واترپمپ‌های الکتریکی: بسیاری از مدل‌های ب‌ام‌و (از سال ۲۰۰۶ به بعد با موتورهای N52، N54، N55، N20 و غیره) مجهز به واترپمپ برقی هستند. این یعنی گردش آب توسط تسمه انجام نمی‌شود، بلکه کاملاً تحت کنترل کامپیوتر خودرو (DME) است.
- حساسیت بالا به دمای موتور: موتورهای توربوشارژ و پرقدرت ب‌ام‌و در دمای بالایی کار می‌کنند (گاهی تا ۱۱۰ درجه سانتی‌گراد). کوچک‌ترین حبابه هوا مانع از گردش صحیح مایع خنک‌کننده (Coolant) شده و در نقطه‌ای خاص از موتور، هات‌اسپات (Hot Spot) ایجاد می‌کند.
- وجود پیچ‌های هواگیری متعدد: بسته به مدل ب‌ام‌و شما، ممکن است چندین پیچ هواگیری (Bleeder Screw) روی ترموستات، رادیاتور یا لوله‌های آب وجود داشته باشد.
علائم وجود هوا در سیستم خنک‌کننده ب‌ام‌و
از کجا بفهمیم که سیستم خنک‌کننده ب‌ام‌و هوا دارد و نیاز به هواگیری واترپمپ است؟
- بالا رفتن آمپر آب یا ظاهر شدن اخطار روی آی‌درف (iDrive): اخطارهایی نظیر “Engine too hot” یا هشدار کاهش سطح مایع خنک‌کننده.
- باد سرد زدن بخاری: اگر بخاری خودرو در حالی که موتور گرم است باد سرد می‌زند، یک نشانه بارز وجود هوا در مدار است (چون مایع خنک‌کننده به رادیاتور بخاری نمی‌رسد).
- شنیدن صدای شرشر آب: گاهی اوقات در داخل کابین و پشت داشبورد، صدایی شبیه به جریان یافتن آب (شرشر کردن) شنیده می‌شود.
- نوسان دمای موتور: بالا و پایین رفتن بی‌دلیل عقربه دما یا درصد دمای آب در منوی مخفی.
ابزار و وسایل مورد نیاز برای هواگیری
پیش از شروع کار، مطمئن شوید که ابزار زیر را آماده کرده‌اید:
- مایع خنک‌کننده استاندارد: حتماً از ضدیخ/ضدجوش اورجینال ب‌ام‌و یا برندهای تایید شده (مثل Glysantin G48 یا HT-12 بسته به مدل خودرو) به نسبت ۵۰/۵۰ با آب مقطر استفاده کنید. هرگز از آب شهری استفاده نکنید.
- پیچ‌گوشتی یا آچار بکس مناسب: برای باز کردن پوشش‌های زیرین موتور (Undercover) و درب‌های محفظه.
- حوله یا پارچه کهنه: برای جذب قطرات احتمالی ضدیخ.
- دستگاه شارژر باتری (توصیه می‌شود): از آنجا که فرآیند هواگیری برقی ب‌ام‌و حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه طول می‌کشد و سوئیچ باز است، اتصال شارژر به باتری مانع از تخلیه شدن آن می‌شود.
مراحل گام‌به‌گام هواگیری واترپمپ برقی ب‌ام‌و (موتورهای N52, N54, N55, N20 و مشابه)
این روش، روش رسمی و استاندارد کمپانی ب‌ام‌و برای هواگیری سیستم خنک‌کننده با واترپمپ برقی است:
گام اول: خنک شدن کامل موتور
هرگز روی موتور داغ کار نکنید. درب منبع انبساط (Expansion Tank) را در حالی که موتور داغ است باز نکنید؛ زیرا فشار سیستم بالا بوده و خطر سوختگی شدید با بخار آب وجود دارد. صبر کنید موتور کاملاً سرد شود.
گام دوم: پر کردن منبع انبساط
- درب منبع انبساط را باز کنید.
- محلول ضدیخ و آب مقطر را به آرامی داخل منبع بریزید تا سطح مایع به علامت حداکثر (MAX) برسد.
- درب منبع را ببندید (بسیار مهم: در روش برقی، درب منبع در طول فرآیند هواگیری باید بسته باشد تا پمپ بتواند فشار ایجاد کند).
گام سوم: تنظیمات داخل کابین (جهت هواگیری بخاری)
- سوئیچ خودرو را بدون روشن کردن موتور باز کنید (دکمه استارت را بدون فشردن پدال ترمز یک یا دو بار فشار دهید تا برق خودرو وصل شود – وضعیت Ignition On).
- سیستم تهویه مطبوع (کولر/بخاری) را روی حالت زیر تنظیم کنید:
- دما را روی بالاترین حد (Maximum / 28 درجه سانتی‌گراد) قرار دهید.
- دور فن را روی کمترین حالت (درجه یک) بگذارید.
- دریچه‌ها را به سمت بالا و صورت تنظیم کنید.
گام چهارم: اجرای پروسه خودکار هواگیری (Bleeding Procedure)
حالا باید فرمان الکترونیکی را به واترپمپ بدهید تا به صورت خودکار کار هواگیری را انجام دهد:
- پای خود را تا انتها روی پدال گاز فشار دهید و نگه دارید (Kickdown).
- پدال گاز را به مدت حداقل ۱۰ ثانیه در همین حالت فشرده نگه دارید.
- در حالی که پای شما روی پدال گاز است، دکمه استارت/استاپ (Start/Stop) را فشار دهید تا سیستم برق خودرو فعال شود (بدون اینکه موتور روشن شود).
- حالا پدال گاز را رها کنید.
اگر مراحل را درست رفته باشید، صدای کار کردن واترپمپ برقی را از زیر کاپوت خواهید شنید. این پمپ شروع به پمپاژ دورانی آب و هوا به سمت منبع انبساط می‌کند. این چرخه حدود ۱۰ تا ۱۲ دقیقه طول می‌کشد و در این مدت، واترپمپ با سرعت‌های مختلف دور می‌زند تا تمام حباب‌های هوا از بلوک موتور، رادیاتور، واترپمپ و بخاری خارج شوند.
گام پنجم: بررسی نهایی و تکمیل سطح مایع
- پس از پایان زمان ۱۰ الی ۱۲ دقیقه‌ای، پمپ به طور خودکار متوقف می‌شود.
- اجازه دهید موتور کمی خنک شود.
- درب منبع انبساط را با احتیاط باز کنید.
- سطح مایع خنک‌کننده را بررسی کنید. از آنجا که هوا خارج شده است، سطح آب افت خواهد کرد. مجدداً مایع را تا خط MAX پر کنید.
- درب منبع را محکم ببندید.
هواگیری در مدل‌های قدیمی‌تر ب‌ام‌و (واترپمپ مکانیکی – تسمه‌ای)
اگر ب‌ام‌و کلاسیک‌تر یا دارای واترپمپ مکانیکی دارید (مانند موتورهای M54 یا M52)، روش کار متفاوت است:
- موتور را سرد کنید.
- درب منبع انبساط را باز کنید.
- پیچ هواگیری (معمولاً یک پیچ پلاستیکی کوچک روی ترموستات یا شلنگ بالای رادیاتور) را شل کنید اما کاملاً باز نکنید.
- ضدیخ را بریزید تا از سوراخ پیچ هواگیری، مایع بدون حباب و به صورت پیوسته خارج شود.
- پیچ هواگیری را سفت کنید.
- منبع را تا خط مشخص شده پر کنید و درب آن را ببندید.
- موتور را روشن کنید و اجازه دهید به دمای کاری برسد. بخاری را روی گرمای کامل قرار دهید.
- اجازه دهید موتور خنک شود و سپس سطح مایع را کنترل کنید.
نکات بسیار مهم و طلایی برای جلوگیری از آسیب به موتور ب‌ام‌و
- به هیچ وجه از آب لوله‌کشی استفاده نکنید: املاح و رسوبات موجود در آب شهری به پره‌های واترپمپ برقی ب‌ام‌و آسیب جدی زده و رادیاتورها را مسدود می‌کند. حتماً از آب مقطر یا آب دایونیزه استفاده کنید.
- درب منبع را در طول هواگیری برقی باز نگذارید: برخلاف تصور عموم، در مدل‌های دارای واترپمپ برقی، بسته‌بودن درب منبع انبساط در حین اجرای پروسه ۱۰ دقیقه‌ای الزامی است تا فشار مدار حفظ شده و هوا به سمت بالا هدایت شود.
- چک کردن نشتی: پس از اتمام هواگیری، زیر خودرو را بررسی کنید تا نشتی از ناحیه واترپمپ، ترموستات یا شلنگ‌ها وجود نداشته باشد.
- تکرار در روزهای آینده: پیشنهاد می‌شود تا ۲ الی ۳ روز آینده (صبح‌ها پیش از روشن کردن موتور)، سطح آب منبع انبساط را بررسی کنید، چرا که ممکن است مقداری هوای محبوس شده با چند بار رانندگی آزاد شده و سطح آب کمی افت کند.
عواقب هواگیری نکردن واترپمپ ب‌ام‌و چیست؟
اگر نسبت به هواگیری سیستم خنک‌کننده بی‌توجه باشید، عواقب پرهزینه‌ای در انتظار شما خواهد بود:
- سوختن واشر سرسیلندر (که در موتورهای ب‌ام‌و هزینه تعمیرات نجومی دارد).
- تاب برداشتن سرسیلندر به دلیل ایجاد نقاط داغ (Hot Spots).
- خرابی زودهنگام واترپمپ برقی به دلیل کارکرد خشک یا وجود فشار هوای متناوب.
- از کار افتادن سیستم گرمایشی کابین در فصل سرما.
نتیجه‌گیری
هواگیری واترپمپ ب‌ام‌و فرآیندی دقیق است که نیاز به رعایت اصول خاص خود دارد. خوشبختانه ب‌ام‌و با قرار دادن حالت اتوماتیک هواگیری برای واترپمپ‌های برقی، کار را برای مکانیک‌ها و مالکان علاقه‌مند راحت کرده است؛ به شرط آنکه مراحل ذکر شده (مخصوصاً فشردن پدال گاز و زمان‌بندی) به درستی انجام شود.
اگر احساس می‌کنید مهارت کافی در انجام این کار ندارید یا پس از هواگیری همچنان موتور خودروی شما داغ می‌کند، توصیه می‌کنیم حتماً به یک تعمیرگاه تخصصی ب‌ام‌و مراجعه کنید تا سیستم خنک‌کننده با دستگاه تست فشار بررسی شود. حفظ سلامت سیستم خنک‌کننده، تضمین‌کننده طول عمر موتور بی‌نظیر ب‌ام‌و شماست.
اگر در زمینه هواگیری مدل خاصی از ب‌ام‌و سوالی دارید، در بخش نظرات با ما در میان بگذارید تا کارشناسان ما پاسخگوی شما باشند.