بسترن برای کدام کشور است؟ (بررسی جامع تاریخچه، اصالت و مدلهای موجود در ایران)
وقتی صحبت از بازار خودروی ایران در دهههای ۹۰ خورشیدی میشود، نامهای زیادی به گوش میرسند که شاید در ابتدا ناآشنا بودند، اما به مرور زمان توانستند جای خود را در خیابانهای کشور باز کنند. یکی از این برندها، «بسترن» (Besturn) است. در سالهای گذشته، وقتی این خودروها با لوگوی عقابنشان خود در خیابانها دیده میشدند، این سوال ذهن بسیاری از خریداران و علاقهمندان به خودرو را درگیر میکرد که: «بسترن برای کدام کشور است؟»، «ساخت کجاست؟» و «آیا کیفیت خوبی دارد؟»
اگر شما نیز کنجکاو هستید بدانید اصالت این برند چیست، چه ارتباطی با غولهای خودروسازی جهان دارد و چه مدلهایی از آن در ایران عرضه شده است، تا انتهای این مقاله جامع با ما همراه باشید. در این مقاله به تمام زوایای پیدا و پنهان برند بسترن خواهیم پرداخت.
پاسخ کوتاه: بسترن ساخت کدام کشور است؟
برای پاسخ به این سوال به صورت مستقیم و بدون مقدمه باید بگوییم: برند بسترن (Besturn) متعلق به کشور چین است.
این برند یکی از زیرمجموعههای شرکت بزرگ و دولتی «فاو» (FAW Group) محسوب میشود که به عنوان یکی از قدیمیترین و بزرگترین خودروسازان چین شناخته میشود. بنابراین، خاستگاه اصلی بسترن، جمهوری خلق چین است؛ اما نکته بسیار مهمی که در مورد این برند وجود دارد این است که بسترن برخلاف بسیاری از خودروهای چینی درجه دو، اصالتی مبتنی بر مهندسی غربی (بهویژه مزدا و فولکسواگن) دارد که در ادامه مفصل به آن خواهیم پرداخت.
آشنایی با شرکت مادر: گروه خودروسازی فاو (FAW) چیست؟
برای درک بهتر اینکه بسترن چیست و چه جایگاهی دارد، باید شرکت مادر آن، یعنی FAW را بشناسیم.
- معنای نام FAW: مخفف عبارت First Automobile Works (ننخستین کارخانه خودروسازی) است.
- تاریخچه: گروه فاو در سال ۱۹۵۳ میلادی تأسیس شد. این شرکت در واقع نخستین و قدیمیترین خودروساز دولتی در چین است که نقش بسیار پررنگی در موتور محرک صنعت خودروی این کشور داشته است.
- جایگاه جهانی: فاو یکی از اعضای گروه بزرگ «چهار خودروساز بزرگ چین» (به همراه چانگان، دانگفنگ و سایک موتور) است و سالانه میلیونها دستگاه خودروی سواری، تجاری و سنگین تولید میکند.
شرکت فاو سالهاست که سیاست همکاری مشترک (Joint Venture) با معتبرترین خودروسازان جهانی نظیر فولکسواگن (Volkswagen)، تویوتا (Toyota)، مزدا (Mazda) و جنرال موتورز (GM) را در دستور کار خود قرار داده است. تجربیات حاصل از این همکاریهای بزرگ، پایهگذار تولد برند مستقل و مدرن این شرکت یعنی «بسترن» شد.
تاریخچه پیدایش برند بسترن (Besturn)
در اواسط دهه ۲۰۰۰ میلادی، مدیران گروه فاو تصمیم گرفتند فراتر از مونتاژ خودروهای خارجی بروند و برند اختصاصی خود را در رده خودروهای سواری باکیفیت و نسبتاً لوکس معرفی کنند. این تفکر در سال ۲۰۰۶ منجر به تولد برند بسترن شد.
هدف از ایجاد بسترن، تولید خودروهایی با استانداردهای بینالمللی، ایمنی بالا و طراحی مدرن بود تا بتواند هم در بازار داخلی چین و هم در بازارهای صادراتی با برندهای مطرح رقابت کند. کلمه Besturn ترکیبی از دو واژه انگلیسی Best (بهترین) و Turn (حرکت/تحول) است که نشاندهنده اراده این شرکت برای ایجاد تحول در صنعت خودروست. (البته در سالهای اخیر، فاو نام این برند را در بازار چین به Bestune تغییر داده است، اما همچنان با نام قدیمی بسترن در بسیاری از کشورها شناخته میشود).
راز بزرگ بسترن: پیوند عمیق با «مزدا» (Mazda)
یکی از جذابترین بخشها در پاسخ به سوال «بسترن ساخت کجاست و چگونه ساخته شده؟»، ارتباط ژنتیکی این برند با شرکت ژاپنی مزدا است.
گروه فاو سالها شریک تجاری و شریک مونتاژ محصولات مزدا در چین بود (شرکت مشترک FAW-Mazda). وقتی فاو تصمیم گرفت اولین سدان خود یعنی مدل B70 را تولید کند، برای کاهش ریسک و بالا بردن کیفیت، از پلتفرم و زیرساختهای مهندسی مزدا ۶ (نسخه نسل اول) استفاده کرد.
این به آن معناست که مدلهای اولیه بسترن (مانند B70 و B50) در زیر پوست خود، از موتور، گیربکس، سیستم تعلیق و پلتفرم مهندسیشدهی مزدا بهره میبردند. همین امر باعث شد تا بسترن از همان ابتدا با برچسب «چینیِ بااصالتِ ژاپنیتبار» شناخته شود و کیفیت سواری، هندلینگ و دوام قطعات آن به شدت مورد تحسین کارشناسان خودرو قرار گیرد.
ورود بسترن به بازار ایران: داستان گروه بهمن
خودروی بسترن برای نخستین بار توسط شرکت «بهمن موتور» (گروه بهمن) وارد بازار ایران شد. گروه بهمن که پیشتر سابقه همکاری بسیار درخشانی با برندهای ژاپنی نظیر مزدا (مونتاژ موفق مزدا ۳ و مزدا ۳۲۳) را داشت، با شناخت دقیقی که از سلیقه مصرفکننده ایرانی داشت، سراغ شرکت فاو و برند بسترن رفت.
بهمن موتور با تکیه بر اعتبار خود در بازار ایران، توانست خودروهای بسترن را باکیفیت مونتاژ قابل قبولی به دست مشتریان ایرانی برساند. این خودروها خیلی زود توانستند به لطف کیفیت ساخت بالا، استهلاک پایین نسبت به سایر رقبا و سواری نرم، جایگاه ویژهای در بازار دست و پا کنند.
بررسی مدلهای بسترن موجود در بازار ایران
در طول سالهای حضور بسترن در ایران (عمدتاً از دهه ۹۰ تا زمان توقف واردات و تحریمها)، چند مدل سدان و کراساوور از این برند به بازار عرضه شد. در ادامه به معرفی و بررسی این مدلها میپردازیم:
۱. بسترن B50 و بسترن B50F (سدان سایز متوسط)
- سالهای عرضه: اوایل دهه ۹۰ خورشیدی
- اصالت پلتفرم: پلتفرم مزدا ۶ نسل اول
نسخه اولیه B50 با موتوری ۱.۶ لیتری و گیربکس اتوماتیک عرضه شد که البته انتقاداتی به خاطر کشش ضعیف موتور در سربالاییها به آن وارد بود. اما شرکت بهمن موتور به سرعت دست به کار شد و نسخه فیسلیفت و تقویتشده آن را با نام B50F روانه بازار کرد.
- مشخصات B50F:
- حجم موتور: ۱.۸ لیتر (مشابه موتور برخی محصولات مزدا)
- گیربکس: ۶ سرعته اتوماتیک ساخت شرکت معتبر آیسین (Aisin) ژاپن
- ویژگیها: سواری بسیار نرم، اتاق جادار، فرمانپذیری عالی (به لطف سیستم تعلیق پیشرفته برگرفته از مزدا)، کیفیت متریال قابل قبول و ایمنی مناسب.
بسترن B50F را میتوان یکی از موفقترین و کماستهلاکترین سدانهای چینی بازار ایران دانست که هنوز هم در بازار دستدوم طرفداران خاص خود را دارد.
۲. بسترن B70 (سدان سایز بزرگتر)
- توضیح: B70 در واقع برادر بزرگتر B50 محسوب میشد و روی پلتفرم پیشرفتهتری از مزدا شکل گرفته بود. تعداد بسیار محدودی از نسلهای اولیه B70 در سالهای دور به بازار ایران راه یافت، اما نتوانست به اندازه B50F تجاری شود. در بازارهای جهانی، نسلهای جدیدتر B70 با طراحیهای بسیار لوکس و مدرن عرضه شدهاند که متاسفانه به دلیل تحریمها به ایران نرسdند.
۳. بسترن X40 (کراساوور کامپکت شهری)
- سالهای عرضه: ۱۳۹۷ به بعد
- اصالت پلتفرم: پلتفرم مشترک با برخی محصولات گروه فاو
با داغ شدن بازار خودروهای شاسیبلند و کراساوور در ایران، گروه بهمن تصمیم گرفت شانس خود را با یک کراساوور شهری به نام بسترن X40 امتحان کند. این خودرو بر روی پلتفرم مشترک فاو توسعه یافته بود.
- مشخصات بسترن X40:
- موتور: ۱.۶ لیتری تنفس طبیعی
- گیربکس: اتوماتیک ساخت شرکت آیسین ژاپن
- ویژگیها: طراحی جوانپسند، ارتفاع مناسب از سطح زمین، امکانات رفاهی و ایمنی قابل قبول (مانند سیستم پایداری ESP، سانروف، نمایشگر و سیستم صوتی مناسب)، مصرف سوخت بهینه و استهلاک پایین.
بسترن X40 نیز به دلیل کیفیت مونتاژ خوب گروه بهمن و قابلیتهای شهری، توانست فروش خوبی را تجربه کند و رقیبی سرسخت برای سایر کراساوورهای همرده چینی در بازار باشد.
نقاط قوت خودروهای بسترن (چرا این خودروها محبوب شدند؟)
اگر بسترن را با سایر هموطنان چینیاش در بازار ایران مقایسه کنیم، متوجه تفاوتهای بنیادینی میشویم که باعث محبوبیت این برند شده است:
- اصالت مهندسی و پلتفرم ژاپنی: همانطور که اشاره شد، استفاده از دانش فنی مزدا در شاسی، تعلیق و سیستمهای محرک، باعث شده بود خودروهای بسترن حس و حالی نزدیک به خودروهای ژاپنی داشته باشند تا چینیهای بیاصالت.
- گیربکسهای باکیفیت: استفاده از جعبهدندههای اتوماتیک ساخت شرکت آیسین (Aisin) ژاپن در مدلهایی مثل B50F و X40، نقطه عطف این خودروها بود. این گیربکسها دوام بسیار بالا، تعویض دندههای نرم و استهلاک کمی دارند.
- کیفیت مونتاژ گروه بهمن: نظارت کیفی دقیق گروه بهمن روی خطوط تولید، باعث شد کابین خودروها پس از چند سال کارکرد به افت کیفیت و به صدا افتادنهای زودهنگام (مشکل رایج بسیاری از خودروهای چینی ارزانقیمت) دچار نشوند.
- سواری نرم و هندلینگ عالی: سیستم تعلیق جناغی دوبل در جلو و مولتیلینک در عقب (در مدل B50F)، پایداری فوقالعادهای در پیچها و سواری بسیار نرمی در جادهها به ارمغان آورده بود که برای خانوادهها بسیار جذاب بود.
نقاط ضعف و چالشهای برند بسترن در ایران
هرچند بسترن خودروهای باکیفیتی را به بازار عرضه کرد، اما خالی از ضعف هم نبود:
- موتورهای تنفس طبیعی نه چندان قدرتمند: در دورانی که بازار به سمت موتورهای توربوشارژ پرقدرت حرکت میکرد، بسترن در بخش پیشرانه (بهویژه مدل X40 با موتور ۱.۶ لیتری) خودروی خیلی تیزی نبود و شتاب اولیه معمولی داشت.
- توقف واردات و چالش قطعات یدکی: با تشدید تحریمهای بینالمللی و قطع همکاری فاو با شرکای ایرانی به دلیل فشارهای اقتصادی، واردات قطعات یدکی برخی اقلام خاص بدنه و تزئینات بسترن با مشکلاتی مواجه شد؛ هرچند قطعات فنی آن به دلیل اشتراکاتی با برخی خودروها تا حدی قابل تامین است.
- افت قیمت در بازار دستدوم: با خروج این برند از خط تولید و عدم عرضه مدلهای جدیدتر، بازار خرید و فروش مدلهای کارکرده گاهی تحت تاثیر کمبود تنوع قرار میگیرد.
وضعیت فعلی بسترن در جهان و بازار چین
شاید برایتان جالب باشد بدانید بسترن (Bestune) در کشور مبدأ خود یعنی چین متوقف نشده است، بلکه بسیار هم پیشرفت کرده است! گروه فاو سرمایهگذاری عظیمی روی این برند انجام داده و امروزه خودروهای بسترن با طراحیهای کاملاً آیندهنگرانه، کابینهای دیجیتال، موتورهای مدرن توربوشارژ و حتی مدلهای برقی و هیبریدی در بازار چین و برخی کشورهای دیگر عرضه میشوند.
طراحان نامآوری از صنعت خودروی اروپا (نظیر طراحان سابق بوگاتی و فولکسواگن) در سالهای اخیر به استخدام گروه فاو درآمدهاند تا ظاهر خودروهای بسترن را به استانداردهای جهانی روز نزدیکتر کنند. متاسفانه به دلیل شرایط سیاسی و اقتصادی ایران، نسلهای جدید این خودروهای جذاب تاکنون شانس حضور در بازار کشورمان را پیدا نکردهاند.
نتیجهگیری: بسترن، اصالت چینی با ریشههای ژاپنی
در پاسخ نهایی به سوال «بسترن برای کدام کشور است؟»، باید بگوییم که بسترن یک برند کاملاً چینی متعلق به هلدینگ بزرگ فاو (FAW) است. اما این تمام ماجرا نیست؛ بسترن را نباید با خودروهای بینامونشان چینی مقایسه کرد. این برند با تکیه بر مهندسی مشترک با مزدا و مونتاژ دقیق توسط گروه بهمن، توانست تعریف جدیدی از کیفیت خودروهای چینی را در دهه ۹۰ خورشیدی به بازار ایران معرفی کند.
اگر هماکنون قصد خرید یک خودروی بسترن دستدوم (مانند B50F یا X40) را دارید، با توجه به کیفیت ساخت بالا، گیربکس ژاپنی و ایمنی قابل قبول، این خودروها همچنان گزینههای منطقی و باارزشی در بازار خودروی کارکرده ایران محسوب میشوند؛ مشروط بر اینکه سلامت فنی و بدنه آنها پیش از خرید به دقت کارشناسی شود.
امیدواریم این مقاله توانسته باشد ابهامات شما را درباره اصالت و تاریخچه برند بسترن برطرف کند. اگر تجربه رانندگی یا نگهداری از خودروهای بسترن را دارید، نظرات خود را با ما و سایر خوانندگان در میان بگذارید.