در چه صورت شاسی ماشین ضربه میخورد
شاسی ماشین را میتوان به عنوان ستون فقرات و اسکلت اصلی خودرو در نظر گرفت. تمام اجزای حیاتی خودرو از جمله موتور، سیستم تعلیق، بدنه و کابین روی این چارچوب فلزی سوار میشوند. سلامت شاسی تضمینکننده پایداری، ایمنی و هندلینگ خودرو در جاده است. اما در چه صورت شاسی ماشین ضربه میخورد؟ این سوالی است که بسیاری از خریداران خودروی کارکرده و حتی رانندگان باتجربه میپرسند.
در این مقاله جامع از وبلاگ، قصد داریم به بررسی دقیق عواملی بپردازیم که باعث آسیب دیدن شاسی خودرو میشوند، نشانههای ضربه خوردن شاسی را مرور کنیم و راهکارهای پیشگیری از آن را بررسی نماییم.
شاسی ماشین چیست و چه وظیفهای دارد؟
پیش از اینکه بررسی کنیم شاسی در چه شرایطی آسیب میبیند، بهتر است شناخت درستی از آن داشته باشیم. شاسی یک سازه صلب از جنس فولاد با مقاومت بالا است که وزن کلی خودرو را تحمل میکند. در خودروهای مدرن امروزی، شاسی و بدنه معمولاً به صورت یکپارچه (Monocoque) طراحی میشوند، به این معنا که ضربات وارده به بدنه مستقیماً به بخشهایی از شاسی نیز منتقل میشود. وظیفه اصلی شاسی، جذب و توزیع انرژی ناشی از تصادفات و ناهمواریهاست تا از سرنشینان محافظت کند.
شاسی ماشین در چه صورت ضربه میخورد؟ (عوامل اصلی)
آسیب دیدن شاسی معمولاً اتفاقی تصادفی نیست و به دلیل اعمال نیروی مکانیکی بسیار شدید به بدنه رخ میدهد. در ادامه، رایجترین سناریوهایی که منجر به ضربه خوردن شاسی میشوند را بررسی میکنیم:
۱. تصادفات شدید جادهای (از روبرو، پهلو و عقب)
بدیهیترین و شایعترین دلیل آسیب شاسی، تصادف است. البته هر تصادفی به شاسی آسیب نمیزند؛ بلکه تصادفات با شدت بالا معمولاً کار را به شاسی میرسانند:
- تصادف از جلو: برخورد با سرعت بالا به موانع ثابت (مانند درخت، دیوار یا خودروی دیگر) باعث مچاله شدن سپر، رادیاتور، سینی موتور و در نهایت ضربه خوردن به سرشاسیها و شاسی جلو میشود.
- تصادف از پهلو: برخورد شدید به دربها یا ستونهای خودرو (بهویژه در تقاطعها) میتواند شاسی جانبی و کف خودرو را دچار پیچش یا تغییر شکل کند.
- تصادف از عقب: ضربه شدید از پشت (مثلاً برخورد کامیون یا خودروی دیگر در اتوبان) به صندوق عقب، شاسی عقب و کف اتاق آسیب جدی وارد میکند.
۲. رد شدن با سرعت بالا از دستاندازها، چالهها و سرعتگیرها
بسیاری از رانندگان اهمیت زیادی به چالههای بزرگ خیابان یا سرعتگیرهای غیراستاندارد نمیدهند. رد شدن با سرعت بالا از این موانع، شوک مکانیکی شدیدی به سیستم تعلیق (جلوبندی) وارد میکند. اگر شدت ضربه به حدی باشد که کمکفنرها و طبقها نتوانند انرژی را جذب کنند، نیرو به محل اتصالات آنها روی شاسی منتقل شده و باعث ترکخوردگی، دفرمه شدن یا حتی بریدگی در بخشهای جلویی شاسی میشود.
۳. افتادن در جوی آب، کانال یا واژگونی خودرو
انحراف از جاده و سقوط خودرو به داخل جویهای عمیق، درهها یا کانالها، یا واژگون شدن خودرو، از جمله حوادثی است که کل ساختار بدنه و شاسی را تحت فشار خردکننده قرار میدهد. در این حالت، شاسی معمولاً دچار پیچش (Twist) شدید میشود و خودرو دیگر به حالت اولیه بازنمیگردد.
۴. بارگذاری بیش از حد مجاز (Overloading)
این مورد بیشتر در خودروهای کار، وانتها و کامیونتها دیده میشود. اگر خودرویی بیش از ظرفیت استاندارد خود بار حمل کند، فشار مداوم بر روی شاسی و فنرها اعمال میشود. عبور از دستاندازها در حالی که خودرو بیش از حد بارگیری شده، به مرور زمان باعث خستگی فلز (Metal Fatigue)، خم شدن شاسی و ایجاد ترک در نقاط اتصال میشود.
۵. پوسیدگی شدید ناشی از زنگزدگی (عوامل محیطی)
شاسی از فلز ساخته شده است و فلز در برابر رطوبت آسیبپذیر است. در مناطق شرجی، مناطق پرباران یا شهرهایی که در فصل سرما خیابانها را نمکپاشی میکنند، اگر کف ماشین به طور مرتب شسته نشود یا پوشش ضدزنگ (زیربندی) آسیب ببیند، زنگزدگی به مرور زمان ضخامت فلز شاسی را کاهش میدهد. در این حالت، حتی یک ضربه کوچک یا فشار معمولی میتواند باعث شکستگی یا خم شدن شاسی پوسیده شود.
انواع آسیبهای شاسی ماشین
ضربه خوردن شاسی همیشه به یک شکل نیست و شدت آن متفاوت است:
- ضربه به سرشاسیها: معمولاً در تصادفات ترافیکی شهری (از جلو یا عقب) رخ میدهد و قابل ترمیم و صافکاری است.
- تاب برداشتن و پیچش شاسی: کل ساختار خودرو کج میشود؛ به طوری که درها به خوبی بسته نمیشوند یا لاستیکسایی غیرمتعارف رخ میدهد.
- دو تیکه شدن یا شکستگی شاسی: شدیدترین نوع آسیب که در اثر تصادفات بسیار سنگین ایجاد میشود و تعمیر آن از نظر ایمنی به هیچ وجه توصیه نمیشود.
نشانههای ضربه خوردن شاسی چیست؟
اگر خودرویی خریداری میکنید یا پس از یک حادثه مشکوک هستید که شاسی ضربه خورده یا خیر، به نشانههای زیر دقت کنید:
- لاستیکسایی غیرطبیعی: اگر لاستیکهای خودرو (بهویژه جلو) از یک سمت دچار ساییدگی غیرمنظم شوند، نشاندهنده به هم خوردن زوایای چرخها به دلیل آسیب شاسی است.
- کشیده شدن فرمان: اگر خودرو در جاده صاف مدام به یک سمت کشیده شود و جلوبندی سالم باشد، احتمال کج بودن شاسی وجود دارد.
- باز و بسته شدن نامناسب دربها، کاپوت یا صندوق: اگر درها به سختی بسته شوند یا فاصله بین قطعات بدنه (فواصل درزها) یک اندازه نباشد، یعنی اتاق و شاسی از فرم اصلی خارج شدهاند.
- لرزش فرمان در سرعتهای بالا: لرزشی که با بالانس کردن هم برطرف نمیشود، گاهی ناشی از خرابی شاسی است.
- چراغ چک کردن شاسی توسط کارشناس: مطمئنترین روش، استفاده از دستگاههای لیزری و کارشناسی رنگ و بدنه است که شاسی را روی پلوسمتر بررسی میکنند.
پیامدهای رانندگی با شاسی ضربهخورده
شاسی آسیبدیده ایمنی خودرو را به شدت کاهش میدهد. در صورت بروز تصادف دوم، شاسی که قبلاً ضربه خورده و چکشکاری یا جوشکاری شده است، نمیتواند انرژی ضربه را به درستی جذب کند و احتمال ورود ضربه به کابین و سرنشینان چند برابر میشود. علاوه بر این، افت قیمت شدید خودرو و مشکلات معاینه فنی از دیگر عواقب شاسی ضربهخورده است.
نتیجهگیری
شاسی ماشین اسکلت حیاتی خودرو است و در پاسخ به این پرسش که در چه صورت شاسی ماشین ضربه میخورد؟ باید بگوییم تصادفات شدید، رد شدن با سرعت بالا از دستاندازها، بارگذاری بیش از حد و پوسیدگیهای ناشی از زنگزدگی اصلیترین دلایل این عارضه هستند. رانندگی احتیاطآمیز، اجتناب از عبور با سرعت از روی سرعتگیرها و رسیدگی به زیربندی خودرو میتواند تا حد زیادی از بروز چنین آسیبهای پرهزینه و خطرناکی جلوگیری کند. در هنگام خرید خودروی دستدوم نیز همیشه حتماً از یک کارشناس خبره کمک بگیرید تا سلامت شاسی را تأیید کند.