علت جا نرفتن دنده ال 90
خودروی ال ۹۰ (تندر ۹۰) به استهلاک پایین، استقامت بالا و گیربکس روان معروف است. با این حال، حتی این خودروی جانسخت فرانسوی-ایرانی نیز گاهی دچار مشکلات فنی میشود. یکی از رویاعصابترین مشکلاتی که رانندگان تندر ۹۰ ممکن است با آن مواجه شوند، بد جا رفتن یا جا نرفتن دنده ال ۹۰ است.
تصور کنید پشت چراغ قرمز ایستادهاید و با سبز شدن چراغ، دنده یک جا نمیرود، یا هنگام پارک کردن، دنده عقب قفل میکند! این اتفاق نه تنها اعصاب راننده را خرد میکند، بلکه در صورت نادیده گرفته شدن، میتواند هزینههای سنگینی روی دست شما بگذارد.
در این مقاله جامع، به عنوان یک متخصص، تمامی علل جا نرفتن دنده ال ۹۰ (در حالت روشن، خاموش، سرد و گرم) را بررسی کرده و راهکارهای عملی برای حل این مشکل را ارائه میدهیم.
چرا دنده ال ۹۰ جا نمیرود؟ (بررسی قطعات درگیر)
تعویض دنده یک فرآیند مکانیکی هماهنگ بین سیستم کلاچ، اهرمهای دستهدنده و قطعات داخلی گیربکس (گیربکسهای JH3 یا JR5 ال ۹۰) است. اگر هر یک از این اجزا دچار مشکل شوند، دنده به راحتی جا نخواهد رفت. در ادامه مهمترین دلایل این مشکل را دستهبندی کردهایم:
۱. خرابی یا اتمام دیسک و صفحه کلاچ
اصلیترین و رایجترین علت جا نرفتن دنده ال ۹۰، مشکلات مربوط به سیستم کلاچ است. اگر کلاچ به درستی نیرو را از موتور قطع نکند، چرخدندههای گیربکس همچنان در حال چرخش خواهند بود و دنده جا نمیرود.
- تمام شدن صفحه کلاچ: در این حالت، کلاچ اصطکاک کافی ندارد، خودرو جان ندارد و دندهها (به خصوص دنده یک و عقب) به سختی جا میروند.
- سوختن یا داغ کردن دیسک: پس از ترافیکهای سنگین، اگر دیسک کلاچ کیفیت خوبی نداشته باشد، داغ کرده و عمل کلاچگیری به درستی انجام نمیشود.
- ضعیف شدن فنرهای خورشیدی دیسک: باعث میشود با فشردن پدال کلاچ، صفحهها کاملاً از هم جدا نشوند.
۲. تنظیم نبودن یا خرابی سیم کلاچ
ال ۹۰ از سیستم سیم کلاچ استفاده میکند (در برخی مدلهای اتوماتیک یا گیربکسهای خاص متفاوت است، اما در اکثر مدلهای دندهای سیم وجود دارد).
- اگر سیم کلاچ رگلاژ نباشد (شل باشد)، با فشردن پدال، کلاچ به طور کامل آزاد نمیشود.
- ریشریش شدن یا گیر کردن سیم کلاچ در غلاف خود نیز مانع از پایین رفتن کامل پدال شده و در نتیجه دنده جا نمیرود.
۳. کمبود یا کیفیت پایین روغن گیربکس (واسکازین)
گیربکس ال ۹۰ حساسیت زیادی به روغن دنده دارد.
- کمبود واسکازین: اگر سطح روغن گیربکس پایین بیاید، اصطکاک قطعات زیاد شده و دندهها به شدت سفت میشوند.
- استفاده از واسکازین نامناسب: گیربکس ال ۹۰ به واسکازین با ویسکوزیته مشخص (معمولاً 75W80 استاندارد رنو/الف) نیاز دارد. استفاده از روغنهای غلیظتر یا بیکیفیت باعث سفت شدن دندهها، به ویژه در فصل زمستان و هنگام سرد بودن موتور میشود.
۴. خرابی گردگیر پلوس سمت چپ (مشکل شایع و اختصاصی ال ۹۰)
یکی از نقاط ضعف معروف در ال ۹۰، گردگیر پلوس سمت چپ (سمت راننده) است. این قطعه وظیفه نگهداری روغن گیربکس را بر عهده دارد. در صورت پارگی این گردگیر، روغن گیربکس به سرعت تخلیه میشود. بی خبر ماندن از این اتفاق، باعث خشک کار کردن گیربکس، جا نرفتن دندهها و در نهایت خرد شدن دندهها و بلبرینگها میشود.
۵. مشکل در سیستم ماهک و میل ماهک (مکانیزم تعویض دنده)
اهرم دنده داخل کابین از طریق میلهها و قطعاتی به نام «ماهک» و «میل ماهک» به گیربکس متصل است.
- کج شدن، شکستن یا گشاد کردن بوشهای ماهک باعث میشود که نیرو به درستی به گیربکس منتقل نشود.
- در این حالت ممکن است دنده در یک موقعیت خاص (مثلاً دنده ۳ یا ۵) گیر کند یا کلاً بازی کند و جا نرود.
۶. خرابی دندههای برنجی و کشوییهای گیربکس
دنده برنجیها وظیفه همسرعت کردن چرخدندهها هنگام تعویض دنده را دارند.
- اگر دنده برنجی یک دنده خاص (مثلاً دنده ۲) ساییده یا خراب شود، آن دنده یا جا نمیرود یا هنگام جا رفتن صدای شبیه به «آبمیوهگیری» یا آبهویجگیری (صدای درگیر شدن فلزات) میدهد.
- خرابی کشویی دنده نیز باعث میگردد دنده پس از جا رفتن، بیرون بزند (پرتاب دنده).
۷. شکستگی یا خرابی دسته موتورها
اگر دسته موتورهای ال ۹۰ (به ویژه دسته موتور زیر/دسته موتور گرد) بشکنند یا له شوند، زاویه قرارگیری موتور و گیربکس تغییر میکند. این تغییر زاویه باعث فشار روی میلههای رابط دنده شده و تعویض دنده را با سختی مواجه میسازد.
بررسی علائم: مشکل دنده ال ۹۰ شما از کدام نوع است؟
برای اینکه راحتتر مشکل خودروی خود را پیدا کنید، حالات زیر را بررسی کنید:
چرا دنده ال ۹۰ در حالت روشن جا نمیرود اما در حالت خاموش راحت جا میرود؟
این حالت ۹۹ درصد مربوط به سیستم کلاچ است. وقتی موتور خاموش است، چرخدندهها میچرخند و دنده جا میرود؛ اما وقتی موتور روشن است، کلاچ نمیتواند ارتباط موتور و گیربکس را قطع کند.
- علت: تمام شدن صفحه کلاچ، خرابی دیسک، یا رگلاژ نبودن سیم کلاچ.
چرا دنده عقب یا دنده یک ال ۹۰ بد جا میرود؟
دنده عقب فاقد دنده برنجی همسرعتکننده است؛ بنابراین کوچکترین ایراد در کلاچگیری، خود را در دنده عقب و دنده یک نشان میدهد.
- راهکار موقت: قبل از زدن دنده عقب، یک بار پدال کلاچ را رها کرده و دوباره تا انتها فشار دهید، یا ابتدا دنده را وارد دنده ۲ کرده و سپس بلافاصله به دنده عقب یا یک ببرید.
چرا دندهها فقط در حالت سرد بودن خودرو سفت هستند؟
اگر صبحها یا هنگام سرد بودن ماشین دندهها سفت جا میروند اما بعد از گرم شدن موتور وضعیت بهتر میشود:
- علت: نامناسب بودن کیفیت واسکازین یا غلظت بالای آن است. همچنین کم بودن سطح واسکازین نیز این حالت را ایجاد میکند.
چرا هنگام تعویض دنده صدای گرشگرش (قرچقرچ) شنیده میشود؟
- علت: فرسودگی دنده برنجی همان دنده یا کامل نگرفتن کلاچ است.
چگونه مشکل جا نرفتن دنده ال ۹۰ را حل کنیم؟
۱. تست و رگلاژ سیم کلاچ: قبل از هر هزینه سنگین، از مکانیک بخواهید سیم کلاچ را بررسی و در صورت نیاز رگلاژ یا تعویض کند. ۲. بررسی سطح و کیفیت واسکازین: واسکازین را بررسی کنید. اگر بیش از ۶۰ هزار کیلومتر از تعویض آن میگذرد یا سطح آن کم شده، آن را با واسکازین استاندارد رنو (75W80) تعویض کنید. ۳. بازرسی گردگیر پلوس سمت چپ: زیر ماشین را چک کنید. اگر نشانهای از روغنریزی در سمت راننده دیدید، سریعاً گردگیر پلوس را تعویض و واسکازین را سرریز کنید. ۴. تعویض کیت کامل دیسک و صفحه: اگر عمر دیسک و صفحه شما تمام شده (معمولاً بین ۸۰ تا ۱۲۰ هزار کیلومتر بسته به نوع رانندگی)، باید کیت کامل (دیسک، صفحه و بلبرینگ کلاچ) با قطعات اصلی اورجینال رنو تعویض شود. ۵. تعویض بوشها و ماهک دنده: اگر دستهدنده لقی زیادی دارد، تعویض بوشهای مکانیزم دنده مشکل را برطرف میکند.
جمعبندی
گیربکس ال ۹۰ یکی از قویترین گیربکسها در میان خودروهای همرده خود است. با این حال، جا نرفتن دنده ال ۹۰ نشانهای واضح از وجود مشکل در سیستم کلاچ، کمبود واسکازین یا خرابیهای مکانیکی است. نادیده گرفتن این مشکل میتواند آسیبهای جبرانناپذیری به چرخدندههای گرانقیمت گیربکس وارد کند.
اگر با فشردن کامل پدال کلاچ همچنان دنده جا نمیرود، بهترین اقدام، عدم فشار آوردن به دستهدنده و مراجعه سریع به یک تعمیرکار متخصص خودروهای رنو است. چک کردن دورهای گردگیر پلوس و استفاده از واسکازین مرغوب، ضامن طول عمر بالا و تعویض دندههای نرم در تندر ۹۰ شما خواهد بود.