علت جوش آوردن روا
خودروی پژو روا (Roa) به عنوان یکی از خودروهای اقتصادی و پرطرفدار در بازار ایران شناخته میشود. این خودرو که ترکیبی از بدنه پژو ۴۰۵ و موتور بهینهشده پیکان (موتور OHV) است، با وجود مزایایی مانند کابین جادار و هزینههای نگهداری پایین، یک نقطه ضعف بزرگ و آزاردهنده دارد: تمایل زیاد به داغ کردن و جوش آوردن.
جوش آوردن خودرو بهویژه در روزهای گرم تابستان یا در ترافیکهای سنگین شهری، یکی از کابوسهای رانندگان روا است. نادیده گرفتن این مشکل میتواند منجر به خسارات سنگینی مانند سوختن واشر سرسیلندر و حتی دفرمه شدن خود سرسیلندر شود. در این مقاله جامع، به بررسی دقیق علت جوش آوردن روا، راههای پیشگیری و اقدامات فوری در زمان بروز این مشکل میپردازیم.
چرا پژو روا بیشتر از سایر خودروها جوش میآورد؟
پیش از بررسی قطعات، باید بدانیم که ساختار چدنی موتور روا (موتور پیکان) پتانسیل حرارتی بالایی دارد. از طرفی، وزن بدنه پژو ۴۰۵ برای این موتور کمی سنگین است؛ در نتیجه موتور تحت فشار بیشتری قرار میگیرد و حرارت زیادتری تولید میکند. به همین دلیل، سیستم خنککننده روا باید همیشه در بهترین حالت خود کار کند تا بتواند این حجم از گرما را دفع کند. کوچکترین نقص در این سیستم، منجر به بالا رفتن آمپر آب و جوش آوردن خودرو میشود.
اصلیترین علتهای جوش آوردن پژو روا
خرابی سیستم خنککننده معمولاً ناشی از نقص در یک یا چند قطعه است. در ادامه به مهمترین دلایل این اتفاق میپردازیم:
۱. خرابی ترموستات (قفل کردن ترموستات)
ترموستات وظیفه دارد مسیر آب را تا زمانی که موتور به دمای ایدهآل نرسیده، بسته نگه دارد. پس از گرم شدن موتور، ترموستات باز شده و آب جهت خنک شدن به سمت رادیاتور هدایت میشود.
- مشکل: اگر ترموستات خراب شود و در حالت بسته قفل کند، آب گرم داخل موتور محبوس شده و راهی به رادیاتور پیدا نمیکند. در این حالت، آمپر آب به سرعت بالا رفته و خودرو جوش میآورد.
۲. عملکرد ناقص یا سوختن فن رادیاتور
فنهای خنککننده نقش حیاتی در کاهش دمای آب داخل رادیاتور دارند، بهخصوص زمانی که خودرو متوقف است یا با سرعت پایین حرکت میکند.
- مشکل: سوختن موتور فن، خرابی رلههای فن (رله سه قلو در جی ال ایکس و روا)، یا خرابی فشنگی آب (سنسور دمای آب) باعث میشود که فنها در زمان مناسب یا با دور تند روشن نشوند. این مسئله علت اصلی جوش آوردن روا در ترافیک است.
۳. کثیفی، گرفتگی یا رسوب گرفتن رادیاتور
رادیاتور محل تبادل حرارتی آب با هوای آزاد است.
- مشکل: به مرور زمان، استفاده از آب معمولی (به جای آب رادیاتور مخصوص) باعث ایجاد رسوب در مجاری باریک رادیاتور میشود. این رسوبات مسیر گردش آب را مسدود میکنند. همچنین جمع شدن گل و لای، برگ درختان یا حشرات لابلای شبکههای بیرونی رادیاتور، مانع از عبور جریان هوا و خنک شدن آب میشود.
۴. خرابی واترپمپ (پمپ آب)
واترپمپ وظیفه به گردش درآوردن آب و ضدیخ در مجاری موتور و رادیاتور را بر عهده دارد.
- مشکل: خورده شدن پرههای داخلی واترپمپ یا هرز چرخیدن فولی آن باعث میشود که جریان آب با سرعت و فشار کافی حرکت نکند. راکد ماندن آب در موتور مساوی است با بالا رفتن شدید دما.
۵. خرابی درب رادیاتور یا مخزن انبساط
شاید ساده به نظر برسد، اما درب رادیاتور یک قطعه مکانیکی حساس است که فشار سیستم را تنظیم میکند.
- مشکل: سوپاپهای داخلی درب رادیاتور وظیفه دارند فشار سیستم را بالا نگه دارند تا نقطه جوش آب افزایش یابد. اگر این سوپاپها خراب شوند یا واشر درب رادیاتور فرسوده شود، سیستم فشار خود را از دست داده و آب در دمای پایینتری (مثلاً ۹۰ درجه به جای ۱۱۰ درجه) به جوش میآید و تبخیر میشود.
۶. سوختن واشر سرسیلندر
این مورد هم میتواند علت جوش آوردن باشد و هم معلول آن.
- مشکل: اگر واشر سرسیلندر به هر دلیلی (مانند داغ شدنهای مکرر قبلی) بسوزد یا نیمسوز شود، کمپرس موتور وارد مجاری آب میشود. این اتفاق باعث ایجاد حباب هوا در سیستم، پس زدن آب از مخزن و در نهایت جوش آوردن سریع خودرو میشود. مخلوط شدن آب و روغن (شیری رنگ شدن روغن موتور) از نشانههای بارز این مشکل است.
۷. وجود هوا در سیستم خنککننده (هوا گرفتن)
سیستم خنککننده خودروهای خانواده پژو باید کاملاً آببندی و بدون هوا باشد. وجود حبابهای هوا مانع از گردش صحیح مایع خنککننده میشود و سنسورها را دچار خطا میکند. هواگیری نامناسب بعد از تعویض آب رادیاتور، یکی از دلایل شایع داغ کردن روا است.
هنگام جوش آوردن روا چه اقداماتی انجام دهیم؟ (راهنمای اضطراری)
اگر در حال رانندگی متوجه شدید آمپر آب به محدوده قرمز رسیده و بخار از زیر کاپوت بلند میشود، خونسردی خود را حفظ کرده و مراحل زیر را انجام دهید:
- خودرو را در جای امنی متوقف کنید: اما موتور را بلافاصله خاموش نکنید! خاموش کردن ناگهانی موتور داغ باعث چسبیدن رینگها و آسیب شدید به سرسیلندر میشود (مگر اینکه آب سیستم کاملاً تخلیه شده و موتور بدون آب باشد).
- بخاری خودرو را روشن کنید: بخاری را روی آخرین درجه دما و بیشترین سرعت فن قرار دهید. این کار بخشی از گرمای موتور را به داخل کابین میکشد و به کاهش دمای موتور کمک میکند.
- کاپوت را با احتیاط بالا بزنید: مراقب بخار داغ باشید.
- روی رادیاتور آب بریزید: به آرامی روی شبکه جلویی رادیاتور آب بریزید تا خنک شود. هرگز روی بدنه موتور داغ آب نریزید، زیرا باعث ترک خوردن بلوک سیلندر یا سرسیلندر چدنی روا میشود.
- به هیچ وجه درب رادیاتور را باز نکنید: فشار و بخار داغ داخل سیستم میتواند به صورت ناگهانی فوران کرده و باعث سوختگی شدید دست و صورت شما شود. حداقل ۳۰ تا ۴۰ دقیقه صبر کنید تا موتور کاملاً خنک شود.
- بعد از خنک شدن، آب اضافه کنید: پس از خنک شدن موتور، درب رادیاتور را با یک پارچه ضخیم و به آرامی باز کنید و آب یا ضدیخ اضافه کنید.
روشهای پیشگیری از جوش آوردن پژو روا
با رعایت چند نکته ساده و سرویسهای دورهای، میتوانید برای همیشه با مشکل جوش آوردن خودروی خود خداحافظی کنید:
- استفاده همیشگی از مخلوط ۵۰-۵۰ آب مقطر و ضدیخ: ضدیخ علاوه بر جلوگیری از یخزدگی، نقطه جوش آب را بالا برده و از زنگزدگی و رسوب در سیستم جلوگیری میکند.
- شستشوی سالانه رادیاتور: سالی یکبار سیستم خنککننده را شستشو داده و آب آن را تعویض کنید.
- هواگیری صحیح: هر زمان که به سیستم آب اضافه کردید یا قطعهای را تعویض نمودید، مطمئن شوید سیستم به طور کامل هواگیری شده است.
- بررسی دورهای فنها و رلهها: از عملکرد درست دور تند و کند فنها اطمینان حاصل کنید.
- تعویض به موقع ترموستات: ترموستات یک قطعه مصرفی است. بهتر است هر سال یا هر دو سال یکبار (ترجیحاً قبل از شروع فصل گرما) آن را تعویض کنید.
سوالات متداول (FAQ)
۱. آیا برداشتن ترموستات در تابستان برای جلوگیری از جوش آوردن روا کار درستی است؟ خیر، این یک باور غلط است. حذف ترموستات باعث میشود آب با سرعت زیادی در سیستم گردش کند و فرصت کافی برای خنک شدن در رادیاتور را نداشته باشد. همچنین موتور در دمای بهینه خود کار نخواهد کرد که این امر باعث افزایش مصرف سوخت و استهلاک قطعات میشود. به جای حذف، از ترموستات با دمای پایینتر (مثلا ۷۵ درجه مخصوص تابستان) استفاده کنید.
۲. چرا پژو روا با روشن کردن کولر جوش میآورد؟ روشن کردن کولر بار اضافی روی موتور ایجاد میکند و کمپرسور کولر گرما تولید میکند. همچنین کندانسور کولر جلوی رادیاتور قرار دارد و گرمای خود را به رادیاتور منتقل میکند. اگر فنهای خودرو ضعیف باشند یا رادیاتور کثیف باشد، سیستم توانایی دفع این گرمای مضاعف را نداشته و خودرو جوش میآورد.
۳. علت بالا رفتن آمپر آب روا در سرپایینی چیست؟ اگر در سرپایینی آمپر آب بالا میرود، معمولاً نشانه هوا گرفتن سیستم یا خرابی ترموستات است که در حالت نیمهباز گیر کرده و اجازه گردش سریع آب در دورهای بالای موتور را نمیدهد.
۴. هر چند وقت یکبار باید درب رادیاتور روا را تعویض کرد؟ توصیه میشود هر سال یکبار یا با مشاهده کوچکترین پوسیدگی در واشر لاستیکی یا ضعیف شدن فنر داخلی، درب رادیاتور را با یک نمونه باکیفیت و استاندارد تعویض کنید.