علت جوش آوردن پراید در سربالایی
اگر شما هم مالک یک خودروی پراید هستید، احتمالاً حداقل یکبار با تجربه ناخوشایند بالا رفتن آمپر آب در سربالاییها مواجه شدهاید. این مشکل که در روزهای گرم سال یا ترافیکهای سربالایی به اوج خود میرسد، یکی از رایجترین دردسرهای رانندگان این خودروی ملی است.
اما چرا پراید که به کممصرف بودن و سادگی معروف است، در سربالاییها نفس میبرد و جوش میآورد؟ در این مقاله تخصصی از وبلاگ، قصد داریم به کالبدشکافی این مشکل پرداخته و راه حلهای رفع آن را بررسی کنیم.
چرا پراید در سربالایی تحت فشار قرار میگیرد؟
برای درک بهتر موضوع، باید بدانیم در سربالایی چه اتفاقی میافتد. هنگامی که خودرو در مسیر سربالایی حرکت میکند، موتور مجبور است برای غلبه بر نیروی جاذبه و حرکت دادن خودرو به سمت جلو، کار بیشتری انجام دهد. این یعنی سوخت بیشتری در سیلندرها میسوزد، دور موتور بالاتر میرود و در نتیجه، حرارت بسیار بیشتری تولید میشود.
اگر سیستم خنککننده پراید نتواند این حرارت اضافی را به سرعت دفع کند، آمپر آب به سمت خط قرمز حرکت کرده و موتور اصطلاحاً «جوش میآورد».
مهمترین دلایل جوش آوردن پراید در سربالایی
دلایل زیادی دست به دست هم میدهند تا یک پراید در سربالایی داغ کند. در ادامه به بررسی شایعترین آنها میپردازیم:
۱. خرابی یا نیمسوز شدن ترموستات
ترموستات وظیفه دارد تا زمانی که موتور سرد است، مسیر آب به سمت رادیاتور را ببندد تا موتور زودتر گرم شود. پس از رسیدن به دمای مطلوب، ترموستات باز میشود تا آب گردش کند. اگر ترموستات خراب باشد یا به موقع باز نشود، آب در موتور حبس شده و حرارت به شدت بالا میرود. بسیاری از مکانیکها پیشنهاد میکنند در فصل گرم سال، ترموستات پراید (مخصوصاً مدلهای ۷۶ یا ۸۲ درجه) بررسی یا تعویض شود.
۲. ضعف و رسوبزدگی در رادیاتور
رادیاتور قلب سیستم خنککننده است. با گذشت زمان، رسوبات آب، زنگزدگی و جرم مسیر لولههای باریک رادیاتور را مسدود میکنند. همچنین اگر پرههای بیرون رادیاتور کثیف باشند یا با گلولای و حشرات پوشیده شده باشند، تبادل حرارتی به خوبی انجام نمیشود و هوا از بین پرهها رد نمیشود.
۳. خرابی واترپمپ (پمپ آب)
واترپمپ وظیفه به گردش درآوردن آب در موتور و رادیاتور را بر عهده دارد. اگر پرههای واترپمپ مستهلک شده باشند یا تسمه آن شل باشد، جریان آب کند شده و در نتیجه موتور در سربالایی که نیاز به گردش سریع آب دارد، داغ میکند.
۴. ایراد در فن رادیاتور و اتوماتن (رله فن)
فن رادیاتور پراید وظیفه خنک کردن آب داخل رادیاتور را دارد، بهویژه زمانی که خودرو متوقف است یا با سرعت کم در سربالایی حرکت میکند.
- گاهی دور تند فن کار نمیکند.
- گاهی فشنگی آب (سنسور دمای آب) خراب است و به موقع فرمان روشن شدن به فن نمیدهد.
- رلهها یا سیمکشی فن دچار ضعف و افت ولتاژ شدهاند.
۵. کمبود مایع خنککننده (آب و ضد یخ)
نشتی از رادیاتور، واترپمپ، شلنگها یا درب رادیاتور میتواند باعث کاهش سطح مایع خنککننده شود. وقتی آب کم باشد، ظرفیت جذب حرارت موتور پایین میآید.
۶. کیفیت پایین ضدیخ و ضدجوش
بسیاری از رانندگان فکر میکنند ضدیخ فقط برای زمستان است! در حالی که ضدجوش نقطه جوش آب را بالا میبرد و از جوش آوردن در تابستان جلوگیری میکند. استفاده صرف از آب شهری باعث ایجاد رسوب و جوش آوردن سریعتر میشود.
۷. تنظیم نبودن موتور (تایم، شمع و انژکتور)
اگر موتور پراید تنظیم نباشد (مثلاً فیلتر هوا کثیف باشد، شمعها کهنه باشند یا تایم موتور دقیق نباشد)، احتراق ناقص رخ میدهد. احتراق ناقص یعنی تولید گرمای بیشتر و توان کمتر، که خودرو را در سربالایی به زحمت میاندازد.
۸. بار بیش از حد و استفاده از کولر
پراید موتور کوچکی دارد (1300 سیسی). سوار کردن 5 سرشار مسافر به همراه بار صندوق، آن هم در سربالایی، و روشن بودن کولر، فشار مضاعفی به موتور وارد میکند که نتیجهای جز جوش آوردن ندارد.
هنگام جوش آوردن پراید در سربالایی چه کنیم؟ (اقدامات اضطراری)
اگر در حین رانندگی متوجه شدید آمپر آب پراید بالا رفته و به خط قرمز نزدیک شده است، این اقدامات را انجام دهید:
- حفظ خونسردی و توقف در محل امن: خودرو را به سمت راست جاده هدایت کرده و متوقف کنید.
- خاموش نکردن فوری موتور (بسیار مهم): موتور را بلافاصله خاموش نکنید! خاموش کردن ناگهانی موتور باعث میشود آب در داخل بلوک سیلندر که بسیار داغ است متوقف شده و به دلیل عدم گردش، باعث تاب برداشتن سرسیلندر (سوختن واشر سرسیلندر) شود.
- باز کردن کاپوت: کاپوت را بالا بزنید تا هوا جریان پیدا کند و حرارت خارج شود.
- روشن گذاشتن بخاری: بخاری ماشین را روی دور تند قرار دهید. رادیاتور بخاری مانند یک رادیاتور کوچک عمل میکند و میتواند بخشی از گرمای موتور را جذب و خارج کند.
- ریختن آب روی بدنه رادیاتور (نه موتور!): اگر آب دارید، به آرامی روی بدنه بیرونی رادیاتور آب بریزید تا خنک شود. به هیچ وجه آب سرد را مستقیم داخل مخزن یا رادیاتور داغ نریزید، زیرا تغییر ناگهانی دما باعث ترک خوردن بلوک موتور یا سرسیلندر میشود.
- باز کردن درب رادیاتور با احتیاط کامل: صبر کنید تا موتور کمی خنک شود. سپس با استفاده از یک پارچه ضخیم، درب رادیاتور را به صورت نیمهباز بچرخانید تا بخار و فشار خارج شود، سپس آب اضافه کنید.
راهکارهای پیشگیری از جوش آوردن پراید
- سرویس دورهای سیستم خنککننده: سالی یکبار (مخصوصاً قبل از شروع فصل گرم) سیستم را شستشو داده و ضدیخ باکیفیت بریزید.
- بررسی سلامت درب رادیاتور: درب رادیاتور سوپاپدار است و وظیفه حفظ فشار سیستم را دارد. اگر واشر درب خراب باشد، آب زودتر میجوشد.
- تقویت فن (نصب فن دوبل یا رله تقویت): بسیاری از مکانیکها برای پراید رله تقویت فن نصب میکنند تا برقرسانی به فن بهتر انجام شود و دور تند با قدرت بیشتری کار کند.
- سبک کردن خودرو در سربالاییها: در سربالاییهای طولانی (مثل چالوس یا امامزاده داوود)، کولر را خاموش کنید و با دنده مناسب (دنده سنگینتر) حرکت کنید تا دور موتور در محدوده بهینه بماند و به موتور فشار نیاید.
سوالات متداول (FAQ)
۱. آیا جوش آوردن پراید باعث سوختن واشر سرسیلندر میشود؟ بله. اگر آمپر آب به منطقه قرمز برسد و راننده به موقع متوقف نکند، حرارت بالا باعث تاب برداشتن سرسیلندر و سوختن واشر آن میشود که تعمیر آن هزینه سنگینی دارد.
۲. چرا پراید در سرازیری خنک میشود اما در سربالایی جوش میآورد؟ در سرازیری موتور کار کمی انجام میدهد و جریان هوا به دلیل حرکت سریع خودرو زیاد است. اما در سربالایی موتور زیر بار شدید است و سرعت خودرو کم است، بنابراین جریان هوای عبوری از روی رادیاتور نیز کاهش مییابد.
۳. بهترین درجه ترموستات برای تابستان پراید چیست؟ بسیاری از رانندگان در تابستان از ترموستات ۷۶ درجه استفاده میکنند تا آب زودتر وارد رادیاتور شود، هرچند ترموستات استاندارد ۸۲ درجه کارخانه نیز اگر سیستم سالم باشد مشکلی ایجاد نمیکند.
۴. آیا ریختن آب لولهکشی درون رادیاتور مشکلی ایجاد میکند؟ بله. آب شهری دارای املاح و رسوبات است که به مرور زمان شبکه رادیاتور و واترپمپ را مسدود میکند. همیشه باید از ترکیب آب مقطر و ضدیخ استفاده کنید.
۵. چرا با وجود تعویض ترموستات و رادیاتور، پرایدم هنوز در سربالایی داغ میکند؟ در این حالت احتمال دارد مشکل از ضعیف شدن واترپمپ، نیمسوز شدن واشر سرسیلندر (که گاز وارد آب رادیاتور میکند)، یا گرفتگی در مجاری داخلی موتور باشد که باید توسط مکانیک بررسی شود.
نتیجهگیری
جوش آوردن پراید در سربالایی مشکلی است که ریشههای فنی مشخصی دارد و با رسیدگی به موقع، تعویض بهموقع ضدیخ، بررسی سلامت فن و رادیاتور و البته سبک رانندگی صحیح در سربالاییها (استفاده از دنده مناسب و خاموش کردن کولر)، به راحتی قابل پیشگیری است. فراموش نکنید که پیشگیری همیشه بسیار ارزانتر و کمدردسرتر از تعمیرات موتور است.