علت جوش اوردن قمقمه پراید
پراید، این خودروی محبوب و همهفنحریف جادههای ایران، با وجود تمام مزایایی که دارد (مانند کممصرف بودن و ارزانی قطعات)، گاهی با یک مشکل آزاردهنده رانندگانش را غافلگیر میکند: جوش آوردن و بالا آمدن آب از قمقمه (منبع انبساط).
اگر شما هم پشت فرمان پراید نشستهاید و ناگهان دیدهاید عقربه آمپر آب به منطقه قرمز چسبیده و آب درون قمقمه در حال قلقل کردن است، نگران نباشید. در این مقاله جامع از وبلاگ، قصد داریم موشکافانه بررسی کنیم که علت جوش آوردن قمقمه پراید چیست و برای رفع آن چه باید کرد.
چرا پراید جوش میآورد؟ (مفهوم کلی)
سیستم خنککننده خودرو یک مدار بسته است. وظیفه این سیستم گرفتن گرمای اضافی موتور و دفع آن از طریق رادیاتور است. وقتی تعادل این سیستم به هم بخورد، دمای آب بالا رفته، به نقطه جوش میرسد، حجم آن زیاد میشود و به ناچار به سمت قمقمه (منبع سرریز) هدایت میشود. اما چه چیزی این تعادل را بر هم میزند؟ در ادامه مهمترین دلایل را بررسی میکنیم.
مهمترین دلایل جوش آوردن قمقمه پراید
۱. خرابی ترموستات (Thermostat)
ترموستات مانند دروازهبانی است که اجازه نمیدهد آب سرد تا زمانی که موتور گرم نشده وارد بلوک سیلندر شود. اگر ترموستات قفل کند (باز نشود)، مسیر گردش آب بسته میماند. در نتیجه، آب درون موتور به شدت داغ شده و جوش میآورد، در حالی که رادیاتور ممکن است سرد باشد.
- راهحل: تعویض ترموستات (پیشنهاد میشود در تابستان از ترموستات با درجه پایینتر استفاده شود).
۲. خرابی یا نیمسوز شدن واشر سر سیلندر
این یکی از بدترین و هزینهبرترین دلایل است. واشر سر سیلندر مرز بین محفظه احتراق و مجاری آب است. اگر این واشر بسوزد، گازهای داغ احتراق وارد سیستم آب میشوند. نتیجه چیست؟ فشار باد در سیستم بالا رفته، آب درون قمقمه فوران میکند و حباب زدن آب در قمقمه (حتی وقتی موتور سرد است) دیده میشود.
- نشانهها: کم شدن مداوم آب، روغنی شدن آب رادیاتور (آبروغن قاطی کردن)، دود سفید از اگزوز.
۳. ایراد در فن رادیاتور و سیستم برق آن
فن رادیاتور وظیفه دارد جریان هوا را از میان پرههای رادیاتور عبور دهد تا آب خنک شود. دلایل خرابی فن شامل موارد زیر است:
- سوختن موتور فن.
- خرابی رله فن (آفتامات).
- خرابی فشنگی آب (سنسور دمای آب) که فرمان روشن شدن را به فن نمیدهد.
- قطع یا آب شدن سیمکشی فن.
- نشانهها: وقتی ماشین در ترافیک یا درجا کار میکند آمپر بالا میرود، اما با حرکت کردن در سرعت بالا آمپر پایین میآید (چون باد جریان طبیعی ایجاد میکند).
۴. کثیفی یا گرفتگی رادیاتور
رسوبات آب، جرمها و خاک میتوانند مسیر لولههای باریک رادیاتور پراید را مسدود کنند. همچنین گیر کردن حشرات و گرد و غبار بین پرههای بیرونی رادیاتور، مانع عبور هوا میشود.
- راهحل: سیخ زدن رادیاتور توسط رادیاتورساز یا شستشوی آن با مواد جرمگیر مخصوص و استفاده از ضد یخ.
۵. خرابی واتر پمپ (پمپ آب)
واتر پمپ قلب تپنده سیستم خنککننده است که وظیفه به گردش درآوردن آب را بر عهده دارد. اگر پرههای واتر پمپ خورده شوند، شکسته باشند یا تسمه آن شل باشد، آب در سیستم گردش نمیکند و موتور جوش میآورد.
۶. کیفیت پایین ضد یخ یا کمبود آب
بسیاری از رانندگان فکر میکنند فقط ریختن آب شهری در رادیاتور کافی است. آب شهری رسوب میدهد و نقطه جوش پایینی دارد. استفاده از نسبت مناسبِ آب مقطر و ضد یخ (۵۰-۵۰) نقطه جوش را بالا برده و از زنگزدگی جلوگیری میکند.
۷. خرابی در کاور درب رادیاتور یا درب قمقمه
درب رادیاتور پراید (یا درب قمقمه در برخی مدلها) سوپاپدار است و وظیفه دارد فشار سیستم را در حد استاندارد (معمولاً ۰.۹ یا ۱.۱ بار) نگه دارد. اگر فنر این درب خراب شود و فشار را نگه ندارد، نقطه جوش آب پایین آمده و زودتر جوش میآورد.
هنگام جوش آوردن پراید چه کنیم؟ (اقدامات حیاتی)
اگر آمپر آب پراید بالا آمد و قمقمه جوش آورد، رعایت نکات زیر برای جلوگیری از چسبیدن موتور (قفل کردن پیستونها) حیاتی است:
- ماشین را خاموش نکنید! (این یک اشتباه رایج است). وقتی موتور داغ است و آن را خاموش میکنید، گردش آب متوقف میشود و حرارت انباشته شده در سیلندر میتواند باعث تاب برداشتن سر سیلندر شود. بهتر است ماشین را در جای امنی متوقف کنید، کاپوت را بالا بزنید و بگذارید موتور با دور آرام کار کند تا فن کار کند.
- روی موتور آب نریزید! ریختن آب سرد روی بلوک موتور داغ باعث شوک حرارتی شده و ممکن است بلوک سیلندر ترک بردارد.
- درب رادیاتور یا قمقمه را به هیچ وجه باز نکنید! آب تحت فشار بسیار داغ است و به محض باز کردن درب، به صورت فورانی بیرون پاشیده و سوختگیهای شدید پوستی ایجاد میکند.
- صبر کنید تا موتور کمی خنک شود، سپس با استفاده از یک پارچه ضخیم و با احتیاط کامل، درب قمقمه را به آرامی باز کنید تا بخار خارج شود و سپس به تدریج آب اضافه کنید.
راههای پیشگیری از جوش آوردن پراید
- چک کردن دورهای: همیشه سطح آب قمقمه و روغن موتور را قبل از شروع سفر بررسی کنید.
- تعویض به موقع ضدیخ: حداقل سالی یک بار (ترجیحاً قبل از تابستان و زمستان) مایع خنککننده را کامل تعویض کنید.
- سرویس دورهای فن و رادیاتور: سلامت فن، رلهها و تمیزی رادیاتور را هر چند ماه یک بار بررسی کنید.
- استفاده از قطعات باکیفیت: ترموستات و واترپمپ ارزانقیمت و متفرقه نخرید؛ سیستم خنککننده شوخیبردار نیست.
سوالات متداول (FAQ)
۱. چرا پراید در ترافیک سنگین جوش میآورد اما در جاده مشکلی ندارد؟ این مشکل معمولاً مربوط به خرابی فن رادیاتور، دور کند فن، یا کثیفی رادیاتور است. در ترافیک جریان هوای محیط وجود ندارد و فن باید کار کند تا آب را خنک کند. در جاده، باد ناشی از حرکت ماشین جایگزین فن میشود.
۲. آیا سوختن واشر سر سیلندر همیشه با جوش آوردن همراه است؟ بله، معمولاً سوختن واشر سر سیلندر یا نتیجه جوش آوردن شدید است و یا علت آن. وقتی واشر میسوزد، گازهای موتور وارد آب شده و مدام ماشین جوش میآورد و آب کم میکند.
۳. چرا آب قمقمه پراید پر میشود ولی آمپر آب بالا نمیرود؟ این حالت معمولاً به دلیل خرابی درب قمقمه یا درب رادیاتور، هوا گرفتن سیستم، یا خرابی فشنگی آمپر آب (که دمای واقعی را نشان نمیدهد) رخ میدهد. اگر درب رادیاتور نتواند فشار را تحمل کند، آب زودتر به سمت قمقمه سرریز میشود.
۴. آیا هواگیری سیستم خنککننده پراید ضروری است؟ بله. هر زمان که آب رادیاتور را خالی یا تعویض میکنید، باید سیستم را هواگیری کنید تا هیچ حباب هوایی پشت ترموستات باقی نماند. وجود هوا مانع گردش درست آب شده و باعث جوش آوردن ناگهانی میشود.
۵. بهترین درجه ترموستات برای پراید در تابستان چیست؟ بسیاری از مکانیکها پیشنهاد میکنند در فصل گرم از ترموستات ۷۶ درجه یا ۸۲ درجه استفاده شود تا آب زودتر وارد رادیاتور شده و موتور خنکتر کار کند.
نتیجهگیری
جوش آوردن قمقمه پراید زنگ خطری است که نباید آن را ساده بگیرید. بیتوجهی به این مشکل میتواند هزینههای سنگین تعمیر موتور (تراشکاری سر سیلندر یا تعویض واشر) را به دنبال داشته باشد. با بررسی ساده قطعاتی مثل ترموستات، فن، رادیاتور و درب قمقمه میتوانید همیشه با خیال راحت و بدون استرس با پراید خود سفر کنید.