علت پایین یا بالا بودن بیش از حد محل درگیری کلاچ چیست؟
آیا تا به حال سوار خودرو شدهاید و احساس کردهاید که پ کلاچ بیش از حد سفت است، خیلی پایین عمل میکند یا برای تعویض دنده باید پای خود را تا آخرین حد ممکن بالا بیاورید؟ محل درگیری کلاچ (یا همان نقطهای که کلاچ اصطلاحاً «میگیرد») یکی از مهمترین شاخصها برای سنجش سلامت سیستم انتقال قدرت خودرو است.
تغییر ناگهانی یا تدریجی در محل درگیری کلاچ، پیامی از طرف خودروی شماست که نباید آن را نادیده بگیرید. در این مقاله تخصصی از وبلاگ، قصد داریم به بررسی مفصل علت پایین یا بالا بودن بیش از حد محل درگیری کلاچ بپردازیم و ببینیم هر کدام از این حالات نشاندهنده چه مشکلی در سیستم کلاچ است.
سیستم کلاچ چگونه کار میکند؟ (یک مرور کوتاه)
پیش از اینکه به سراغ عیبیابی برویم، بهتر است بدانیم کلاچ چیست. کلاچ وظیفه قطع و وصل کردن ارتباط بین موتور و گیربکس را بر عهده دارد. این سیستم شامل قطعاتی مانند صفحه کلاچ، دیسک، بلبرینگ کلاچ، سیم کلاچ (یا سیستم هیدرولیک شامل پمپ بالا و پایین کلاچ) و پالسی است که با فشردن پا به حرکت درمیآیند. فرسایش هر یک از این قطعات میتواند نقطه درگیری کلاچ را جابهجا کند.
۱. علت پایین بودن بیش از حد محل درگیری کلاچ چیست؟
اگر احساس میکنید برای تعویض دنده باید پدال کلاچ را تا ته فشار دهید و کلاچ خیلی زود (در کف اتاق) درگیر میشود، معمولاً با یکی از مشکلات زیر روبرو هستید:
الف) وجود هوا در سیستم هیدرولیک کلاچ
در خودروهایی که سیستم کلاچ آنها هیدرولیکی است (مانند پژو ۴۰۵، پارس، سمند و بسیاری از خودروهای مدرن)، روغن ترمز وظیفه انتقال نیرو را بر عهده دارد. اگر هوا وارد لولههای این سیستم شود، فشار هیدرولیک بهاندازه کافی پشت پمپ کلاچ ایجاد نمیشود. در نتیجه، پدال کلاچ اصطلاحاً «کاسه» کرده و خیلی پایین درگیر میشود.
- راهحل: هواگیری سیستم کلاچ توسط مکانیک.
ب) خرابی یا نشتی در پمپ کلاچ (بالا یا پایین)
پمپهای کلاچ وظیفه ایجاد فشار هیدرولیکی را دارند. اگر پمپ بالا ضعیف شده باشد یا پمپ پایین (روی گیربکس) دچار نشتی روغن شود، کورس حرکتی پدال کامل نمیشود و در نتیجه کلاچ پایین عمل میکند.
ج) رگلاژ نبودن سیم کلاچ (در خودروهای سیمکشی)
در خودروهایی که کلاچ آنها با سیم کار میکند (مانند پراید یا پژو ۲۰۶های قدیمی)، اگر سیم کلاچ بیش از حد شل شده باشد، پدال کلاچ پایینتر از حد استاندارد قرار میگیرد.
- راهحل: تنظیم و رگلاژ سیم کلاچ.
د) استفاده از قطعات بیکیفیت یا نامناسب
گاهی اوقات پس از تعویض دیسک و صفحه، مکانیک از قطعاتی استفاده میکند که ضخامت لنت یا ابعاد فنرهای خورشیدی آنها با استاندارد خودروی شما همخوانی ندارد. این مورد میتواند از همان ابتدا باعث پایین بودن محل درگیری کلاچ شود.
۲. علت بالا بودن بیش از حد محل درگیری کلاچ چیست؟
حالت دوم زمانی رخ میدهد که پدال کلاچ بسیار نرم به نظر میرسد، اما برای حرکت خودرو باید پای خود را تقریباً تا انتهای بالا بیاورید تا کلاچ درگیر شود. این حالت بسیار رایجتر است و معمولاً زنگ خطری جدی محسوب میشود.
الف) تمام شدن صفحه کلاچ (شایعترین علت)
این اصلیترین و مهمترین دلیل بالا بودن کلاچ است! با گذشت زمان و استفاده مداوم، لنتهای صفحه کلاچ ساییده شده و نازک میشوند. وقتی ضخامت صفحه کلاچ کم میشود، فنرهای خورشیدی دیسک به سمت بیرون مایل میشوند و برای اینکه صفحه به فلایویل بچسبد، پدال باید مسافت بیشتری را طی کند. در نتیجه، کلاچ در بالاترین نقطه ممکن درگیر میشود.
- راهحل: تعویض مجموعه دیسک و صفحه کلاچ.
ب) تاب برداشتن یا خرابی فنرهای دیسک کلاچ
دیسک کلاچ دارای فنرهای خورشیدی است که وظیفه اعمال فشار روی صفحه را دارند. اگر این فنرها خاصیت فنریت خود را از دست بدهند، ضعیف شوند یا تاب بردارند، سیستم کلاچ نمیتواند عملکرد صحیحی داشته باشد و نقطه درگیری به بالای پدال منتقل میشود.
ج) سفت شدن یا گیر کردن سیم کلاچ
اگر سیم کلاچ در غلاف خود گیر کند، ریشریش شود یا بیش از حد سفت شود، ممکن است پدال کلاچ به حالت اولیه بازنگردد و نقطه درگیری را به بالای پدال منتقل کند.
خطرات نادیده گرفتن تنظیم نبودن محل کلاچ چیست؟
رانندگی با کلاچی که بیش از حد بالا یا پایین درگیر میشود، عوارض جانبی پرهزینهای به همراه دارد:
- آسیب به گیربکس: اگر کلاچ کاملاً جدا نشود (کلاچگیری ناقص)، به دندهها و برنجیهای گیربکس فشار آمده و هنگام تعویض دنده صدای «گروپ» یا خراش شنیده میشود.
- سوختن زودهنگام صفحه کلاچ جدید: بالا بودن بیش از حد کلاچ نشاندهنده پایان عمر صفحه است و ادامه دادن به آن میتواند به فلایویل آسیب جدی برساند.
- خستگی راننده: تنظیم نبودن پدال باعث خستگی پای راننده در ترافیکهای سنگین میشود.
چگونه از سلامت سیستم کلاچ مطمئن شویم؟ (تستهای ساده)
- تست حرکت در سربالایی: خودرو را در دنده ۲ قرار دهید و سعی کنید حرکت کنید. اگر خودرو به راحتی خاموش شد، کلاچ نسبتاً سالم است؛ اما اگر خودرو با وجود بالا آمدن کامل کلاچ به حرکت ادامه داد یا موتور گاز خورد اما شتاب نگرفت، صفحه کلاچ تمام شده است.
- بررسی خلاص بودن پدال: پدال کلاچ را با دست فشار دهید. باید حدود ۱ تا ۲ سانتیمتر بازی آزاد (Play) داشته باشد.
نتیجهگیری
محل درگیری کلاچ در خودرو باید در یک محدوده استاندارد (معمولاً در میانه کورس حرکتی پدال) باشد. اگر متوجه شدید که کلاچ خودروی شما به طور ناگهانی یا تدریجی بسیار بالا یا بسیار پایین عمل میکند، بهتر است پیش از اینکه در جاده بمانید یا هزینه بیشتری روی دستتان گذاشته شود، به یک مکانیک متخصص مراجعه کنید. بررسی بهموقع سیم کلاچ، روغن هیدرولیک یا تعویض بهموقع دیسک و صفحه، طول عمر گیربکس شما را به شدت افزایش خواهد داد.