لندکروز چند دنده است؟
تویوتا لندکروزر (Toyota Land Cruiser) به عنوان اسطوره بیرقیب آفرود و یکی از محبوبترین خودروهای شاسیبلند در جهان و ایران شناخته میشود. نام لندکروزر همواره با قدرت، دوام، قابلیتهای حرکتی فوقالعاده در مسیرهای ناهموار و البته ابهت گره خورده است. اما وقتی صحبت از مشخصات فنی این خودرو به میان میآید، یکی از سوالات پرتکرار علاقهمندان خودرو این است که «لندکروز چند دنده است؟»
پاسخ به این سوال به دلیل تنوع بسیار بالای مدلها، نسلها و بازارهای عرضهشده، یک جواب واحد ندارد. تویوتا در طول بیش از ۷۰ سال تاریخچه لندکروزر، از گیربکسهای ۳ سرعته دستی ساده تا جعبهدندههای مدرن ۱۰ سرعته اتوماتیک استفاده کرده است. در این مقاله جامع از وبلاگ، قصد داریم به طور مفصل به بررسی تعداد دندهها و انواع گیربکسهای به کار رفته در مدلهای مختلف تویوتا لندکروزر (از نسلهای کلاسیک تا آخرین نسل یعنی سری ۳۰۰) بپردازیم. اگر شما هم شیفته این غول ژاپنی هستید، تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید.
مقدمهای بر اهمیت جعبهدنده در تویوتا لندکروزر
پیش از اینکه به سراغ بررسی نسلهای مختلف برویم، باید بدانیم چرا گیربکس در لندکروزر اهمیت حیاتی دارد. لندکروزر یک خودروی سنگینهوزن دو دیفرانسیل (4WD) است. این خودرو باید بتواند هم در اتوبانها با سرعت بالا حرکت کند و هم از صعبالعبورترین مسیرهای کوهستانی، رملهای کویری و گلولای عبور نماید.
بنابراین، مهندسان تویوتا همواره از سیستمهای انتقال قدرت پیچیدهای شامل:
- گیربکس اصلی (دستی یا اتوماتیک)
- کمکدنده (Transfer Case) برای سنگین کردن ضرایب در آفرود
- دیفرانسیلهای لغزش محدود یا قفلشونده
استفاده کردهاند. تعداد دندههای لندکروزر در بخش گیربکس اصلی تعیینکننده میزان مصرف سوخت، شتاب، کشش و نرمی سواری در سرعتهای بالا است.
بررسی تعداد دندههای لندکروزر بر اساس نسلها
برای اینکه پاسخ دقیقی به سوال «لندکروز چند دنده است» بدهیم، باید نسلهای مختلف این خودرو را بررسی کنیم.
۱. نسلهای اولیه (سریهای ۴۰، ۵۰ و ۶۰) – دوران سادگی و قدرت مکانیکی
- سری ۴۰ (دهه ۱۹۶۰ تا ۱۹۸۰): این مدل که در ایران به «لندکروز کالسکه ای» یا سه فوت مشهور است، در ابتدا با گیربکسهای ۳ سرعته دستی عرضه شد. اما بعدها مدلهای ۴ سرعته دستی نیز به بازار آمدند که بسیار محبوب شدند.
- سری ۶۰ (دهه ۱۹۸۰): اولین تلاشهای جدی تویوتا برای راحتتر کردن لندکروزر در این نسل اتفاق افتاد. لندکروزر سری ۶۰ با گیربکسهای ۴ سرعته دستی و همچنین جعبهدندههای ۳ سرعته اتوماتیک به بازار عرضه شد. در اواخر تولید این نسل، گیربکس ۵ سرعته دستی نیز راهی خط تولید گردید.
۲. نسلهای افسانهای (سری ۸۰ و سری ۱۰۰) – ورود به دنیای مدرن
- لندکروزر سری ۸۰ (دهه ۱۹۹۰): این نسل نقطه عطفی در تاریخ لندکروزر بود. سری ۸۰ در بخش گیربکس تنوع بالایی داشت:
- گیربکس ۵ سرعته دستی
- گیربکس ۴ سرعته اتوماتیک (که روی مدلهای ۶ سیلندر بنزینی و دیزلی بسیار رایج بود)
- گیربکس ۵ سرعته اتوماتیک در مدلهای پایانی و مجهز به موتورهای قدرتمندتر.
- لندکروزر سری ۱۰۰ (۱۹۹۸ تا ۲۰۰۷): لندکروزر ۱۰۰ که در ایران نیز حضور پررنگی دارد و بسیار محبوب است، بسته به موتور (V8 یا 6 سیلندر خطی) از گیربکسهای زیر بهره میبرد:
- گیربکس ۵ سرعته دستی (در برخی مدلهای پایه و دیزلی)
- گیربکس ۴ سرعته اتوماتیک (روی مدلهای اولیه موتور ۴.۵ لیتری)
- گیربکس ۵ سرعته اتوماتیک (که به عنوان یک استاندارد جدید برای نرمی و کاهش مصرف سوخت روی مدلهای V8 (موتور 2UZ) قرار گرفت).
لندکروز چند دنده است؟ بررسی مدلهای محبوب در بازار ایران (سری ۲۰۰)
بخش بزرگی از سوال کاربران ایرانی مربوط به لندکروزر سری ۲۰۰ (مدلهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۱) است. این همان خودرویی است که با موتورهای ۶ سیلندر (۴ لیتری – 1GR) و ۸ سیلندر (۴.۷ لیتری و ۵.۷ لیتری) بازار ایران را تسخیر کرد.
لندکروزر VXR و GXR نسل ۲۰۰ (سری ۲۰۰) چند دنده هستند؟
در لندکروزر سری ۲۰۰، با توجه به سال ساخت و حجم موتور، از گیربکسهای اتوماتیک پیشرفتهای استفاده شده است:
- مدلهای اولیه (۲۰۰۸ تا ۲۰۱۵):
- مدلهای ۶ سیلندر (GXR) و برخی مدلهای ۸ سیلندر اولیه مجهز به گیربکس ۵ سرعته اتوماتیک (ECT-i) بودند.
- مدلهای قدرتمند ۸ سیلندر با موتور ۵.۷ لیتری (معروف به VXR 5.7) به دلیل گشتاور بسیار بالا، به یک گیربکس ۶ سرعته اتوماتیک مجهز شدند که عملکرد فوقالعادهای در شتابگیری داشت.
- مدلهای فیسلیفت (۲۰۱۶ به بعد):
- تویوتا در سال ۲۰۱۶ بروزرسانی بزرگی روی سری ۲۰۰ انجام داد. در این مدلها، حتی موتورهای ۶ سیلندر و مدلهای پایه نیز به گیربکسهای ۶ سرعته اتوماتیک مجهز شدند.
- در برخی بازارهاي جهانی، مدلهای ۸ سیلندر پیشرفتهتر به گیربکسهای ۸ سرعته اتوماتیک نیز مجهز شدند، اما عمده مدلهای وارداتی به ایران در این نسل دارای گیربکسهای ۶ سرعته اتوماتیک هستند.
نتیجه برای بازار ایران: اگر بپرسید لندکروزرهای موجود در ایران (مدلهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۳ و فیسلیفتهای ۲۰۱۶) چند دنده هستند؟ پاسخ این است که بیشتر آنها ۶ سرعته اتوماتیک (و نمونههای قدیمیتر ۵ سرعته اتوماتیک) میباشند.
نسل جدید: لندکروز سری ۳۰۰ چند دنده است؟ (۲۰۲۲ به بعد)
با معرفی نسل جدید لندکروزر یعنی سری ۳۰۰ (Land Cruiser 300) در سال ۲۰۲۱، تویوتا ساختارار فنی این خودرو را کاملا زیر و رو کرد. موتورهای حجیم ۸ سیلندر کنار گذاشته شدند و جای خود را به موتورهای توربوشارژ ۶ سیلندر خورجینی (۳.۵ لیتری بنزینی و ۳.۳ لیتری توربو دیزل) دادند.
برای انتقال قدرت این موتورهای پربازده و کاهش چشمگیر مصرف سوخت، تویوتا از مدرنترین گیربکس خود استفاده کرد:
- لندکروزر سری ۳۰۰ دارای یک گیربکس ۱۰ سرعته اتوماتیک (Direct Shift-10AT) است.
این گیربکس ۱۰ سرعته باعث شده است که لندکروزر جدید در سرعتهای پایین و آفرود با دندههای سبکتر قدرتمند عمل کند و در بزرگراهها با دندههای سنگین (شماره بالا)، دور موتور را پایین نگه داشته و مصرف سوخت را به شکل قابل توجهی بهینه کند.
لندکروزر پرادو چند دنده است؟ (یک اشتباه رایج)
بسیاری از افراد اصطلاح «لندکروز» را برای تویوتا پرادو (Toyota Prado) نیز به کار میبرند (پرادو در واقع یکی از اعضای خانواده بزرگ لندکروزر است که با نام Land Cruiser Prado شناخته میشود). از آنجا که پرادو خودرویی بسیار رایج در ایران است، بد نیست نگاهی به تعداد دندههای آن نیز داشته باشیم:
- پرادو نسلهای قدیمی (کوتاه و چهاردر – سری ۹۰ و ۱۲۰): دارای گیربکسهای ۴ سرعته اتوماتیک یا ۵ سرعته دستی.
- پرادو نسل چهارم (مدلهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۳ – چهار در 6 سیلندر): مجهز به گیربکس ۵ سرعته اتوماتیک.
- پرادوهای جدیدتر (فیسلیفتهای ۲۰۱۶ به بعد): در برخی مدلهای ۴ سیلندر و ۶ سیلندر جدیدتر، از گیربکسهای ۶ سرعته اتوماتیک استفاده شده است.
نقش کمکدنده (Transfer Case) در لندکروزر
وقتی صحبت از تعداد دندههای لندکروزر میشود، نباید «کمکدنده» را فراموش کنیم. لندکروزر یک خودروی دودیفرانسیل واقعی (True 4WD) است، برخلاف بسیاری از شاسیبلندهای شهری امروزی که سیستم AWD دارند.
لندکروزرها دارای اهرم یا کلید الکترونیکی برای انتخاب وضعیتهای انتقال قدرت هستند که معمولاً شامل حالتهای زیر است:
- H4 (دوهزار سنگین / چهار چرخ سبک): برای رانندگی عادی در شهر، بزرگراه و جادههای لغزنده با سرعت بالا.
- L4 (چهار چرخ سنگین): در این حالت، کمکدنده درگیر شده و ضریب دندهها را سنگینتر میکند تا خودرو حداکثر قدرت و گشتاور را برای عبور از موانع سخت، صعود از شیبهای تند یا بکسل کردن داشته باشد. (این بخش عملاً به تعداد دندههای حرکتی خودرو در شرایط آفرود ضریب ۲ برابر میدهد).
جدول خلاصه: تعداد دنده در نسلهای مختلف تویوتا لندکروزر
| نسل لندکروزر | سالهای تولید | نوع گیربکسهای عرضه شده | تعداد دنده |
|---|---|---|---|
| سری ۴۰ (کلاسیک) | ۱۹۶۰ – ۱۹۸۴ | دستی | ۳ و ۴ سرعته |
| سری ۶۰ | ۱۹۸۰ – ۱۹۹۰ | دستی / اتوماتیک | ۴ و ۵ سرعته دستی / ۳ و ۴ سرعته اتوماتیک |
| سری ۸۰ | ۱۹۹۰ – ۱۹۹۷ | دستی / اتوماتیک | ۵ سرعته دستی / ۴ و ۵ سرعته اتوماتیک |
| سری ۱۰۰ | ۱۹۹۸ – ۲۰۰۷ | دستی / اتوماتیک | ۵ سرعته دستی / ۴ و ۵ سرعته اتوماتیک |
| سری ۲۰۰ (GXR/VXR) | ۲۰۰۸ – ۲۰۲۱ | اتوماتیک | ۵ سرعته و ۶ سرعته اتوماتیک |
| سری ۳۰۰ (جدید) | ۲۰۲۲ – حال حاضر | اتوماتیک | ۱۰ سرعته اتوماتیک |
مزایای افزایش تعداد دنده در لندکروزرهای جدید
شاید بپرسید چرا تویوتا در طول زمان تعداد دندههای لندکروزر را از ۳ دنده به ۱۰ دنده رسانده است؟ این پیشرفت تکنولوژی مزایای بزرگی به همراه دارد:
- کاهش مصرف سوخت: با داشتن دندههای بیشتر در سرعتهای بالا (مثلاً دندههای ۹ و ۱۰ در سری ۳۰۰)، موتور با دور پایینتر (RPM کمتر) کار میکند که به شدت باعث کاهش مصرف بنزین در سفرهای جادهای میشود.
- شتابگیری نرمتر و پیوستهتر: فاصله کمتر بین ضرایب دندهها باعث میشود تعویض دندهها تقریباً حس نشود و خودرو شتاب خطی و نرمی داشته باشد.
- عملکرد بهتر در آفرود: دندههای بیشتر به موتور اجازه میدهد همیشه در بازه ایدهآل گشتاور (Torque Band) خود کار کند، چه در حال خزیدن روی سنگها باشد و چه در حال پرواز روی شنهای کویر.
نتیجهگیری
در پاسخ کوتاه به سوال «لندکروز چند دنده است؟» باید بگوییم که این موضوع کاملاً به مدل و سال ساخت خودرو بستگی دارد:
- مدلهای کلاسیک معمولاً ۳، ۴ یا ۵ سرعته دستی/اتوماتیک بودهاند.
- مدلهای محبوب موجود در بازار ایران (سری ۲۰۰) اغلب دارای گیربکسهای ۵ یا ۶ سرعته اتوماتیک هستند.
- آخرین نسل این خودرو (سری ۳۰۰) به یک جعبهدنده فوقالعاده مدرن ۱۰ سرعته اتوماتیک مجهز شده است.
تویوتا لندکروزر همواره نماد استقامت بوده و تکامل گیربکسهای آن از سیستمهای ساده مکانیکی به گیربکسهای ۱۰ سرعته هوشمند، نشاندهنده تلاش تویوتا برای ترکیب اصالت آفرودی این خودرو با رفاه و تکنولوژی روز دنیاست.
اگر شما هم تجربه رانندگی با مدلهای مختلف لندکروزر را دارید، به نظر شما بهترین گیربکس متعلق به کدام نسل است؟ نظرات خود را با ما در بخش دیدگاهها به اشتراک بگذارید!