چرا دندههای پژو ۴۰۵ به سختی جا میروند؟ (بهخصوص دنده ۱ و عقب)
پژو ۴۰۵ یکی از قدیمیترین و محبوبترین خودروهای بازار ایران است که هنوز هم تعداد زیادی از آنها در خیابانها تردد میکنند. با وجود تمامی مزایای این خودرو، مالکان آن معمولاً از یک مشکل تکراری و آزاردهنده شکایت دارند: سخت جا رفتن دندهها، بهخصوص دنده یک و دنده عقب.
اگر شما هم پشت فرمان پژو ۴۰۵ نشستهاید و برای شروع حرکت یا پارک کردن مجبورید زور زیادی به اهرم دنده بیاورید، احتمالاً این سوال برایتان پیش آمده که دلیل اصلی این مشکل چیست و چگونه میتوان آن را برطرف کرد. در این مقاله تخصصی، قصد داریم به بررسی ریشهای این مشکل و راهحلهای آن بپردازیم.
چرا دنده ۱ و دنده عقب در پژو ۴۰۵ بد جا میروند؟
پیش از هر چیز، باید بدانید که دنده یک و دنده عقب در گیربکس پژو ۴۰۵ (و بسیاری از خودروهای دیگر) فاقد برنجی (Synchromesh) هستند. دندههای دیگر برای همگامسازی سرعت شفتها از قطعهای به نام برنجی استفاده میکنند که تعویض دنده را نرم میکند. اما دنده ۱ و عقب به دلیل ماهیت سرعتی خود این قطعه را ندارند و به همین دلیل، در صورت عدم همپوشانی دقیق دندانهها، راننده با مقاومت در برابر جا رفتن دنده مواجه میشود.
با این حال، اگر این مشکل همیشگی شده یا تشدید یافته است، پای دلایل مکانیکی دیگری در میان است که در ادامه به آنها اشاره میکنیم:
اصلیترین دلایل سخت جا رفتن دنده در پژو ۴۰۵
۱. خرابی یا رگلاژ نبودن سیم کلاچ
سیم کلاچ وظیفه انتقال نیرو از پدال به دوشاخه کلاچ را بر عهده دارد. اگر سیم کلاچ شل شده باشد، دیسک و صفحه بهطور کامل از هم جدا نمیشوند و در نتیجه، شفت گیربکس همچنان در حال چرخش میماند. این پدیده مانع از درگیر شدن صحیح دندهها (بهخصوص دندههای سنگین مثل ۱ و عقب) میشود.
- راهحل: رگلاژ سیم کلاچ یا تعویض آن در صورت پاره شدن رشتههای داخلی. (امروزه بسیاری از مالکان از سیم کلاچهای اتوماتیک استفاده میکنند که البته کیفیت آنها نیازمند بررسی است).
۲. تمام شدن دیسک و صفحه کلاچ
مجموعه کلاچ عمری مفید دارد. وقتی دیسک و صفحه اصطلاحاً «تمام» میشوند، عمل قطع و وصل نیرو به درستی انجام نمیشود. در این حالت، حتی اگر پدال کلاچ را تا انتها فشار دهید، صفحه کلاچ کاملاً آزاد نمیشود و گیربکس زیر بار میماند که نتیجه آن بد جا رفتن دنده است.
- راهحل: تعویض کامل مجموعه دیسک و صفحه کلاچ.
۳. خرابی ماهکها و بوشهای تعویض دنده
سیستم اهرمبندی دنده در پژو ۴۰۵ شامل مجموعهای از ماهکها، میل ماهکها و بوشهای پلاستیکی است. این بوشها به مرور زمان (بر اثر گرما و اصطکاک) فرسوده، گشاد یا خرد میشوند. وقتی بوشها خراب باشند، دسته دنده دچار لقی میشود و نیروی دست شما به درستی به داخل گیربکس منتقل نمیشود.
- راهحل: تعویض بوشها و ماهکهای فرسوده که هزینه چندانی ندارد اما تاثیر شگرفی در نرم شدن دندهها دارد.
۴. کمبود یا کیفیت نامناسب واسکازین (روغن گیربکس)
روغن گیربکس یا همان واسکازین، وظیفه روانکاری قطعات داخلی و کاهش اصطکاک را دارد. اگر سطح واسکازین پایین بیاید یا روغن کیفیت خود را از دست بدهد (مثلاً واسکازین بسیار کهنه یا غیراستاندارد باشد)، قطعات به سختی روی هم میلغزند.
- راهحل: تعویض بهموقع واسکازین با نمونه مرغوب و با ویسکوزیته توصیهشده توسط کارخانه.
۵. خرابی پمپ کلاچ بالا و پایین (در مدلهای با کلاچ هیدرولیک)
برخی از مدلهای پژو ۴۰۵ و خودروهای همخانواده مجهز به سیستم کلاچ هیدرولیک هستند. خرابی یا هوا گرفتن پمپهای کلاچ باعث میشود فشار لازم برای جدا کردن صفحه کلاچ تامین نشود.
- راهحل: هواگیری سیستم کلاچ یا تعویض پمپهای معیوب.
۶. تاب برداشتن دیسک کلاچ یا خرابی بلبرینگ کلاچ
گاهی اوقات به دلیل رانندگیهای پرفشار یا کیفیت پایین قطعه، فنرهای خورشیدی دیسک کلاچ آسیب میبینند یا دیسک تاب برمیدارد. در این حالت جداسازی صفحه به طور نامتقارن انجام میشود.
۷. خرابی ماهک درون گیربکس یا برنجیها
اگر ایراد از بیرون گیربکس (سیم کلاچ و ماهکها) نباشد، ممکن است مشکل داخلی باشد؛ مانند خرابی دندانههای برنجی دندههای دیگر، خرابی کشوییها یا تاب داشتن شفت گیربکس. این موارد نیازمند باز شدن کامل گیربکس توسط مکانیک ماهر است.
چند ترفند موقت برای زمانهایی که دنده جا نمیرود
اگر پشت فرمان هستید و دنده یک یا عقب جا نمیرود، میتوانید از این ترفندهای ساده استفاده کنید:
- تکنیک دو پدال (کلاچ دو پاره): پدال کلاچ را رها کنید، دوباره فشار دهید و سپس دنده را جا بزنید.
- جا زدن دنده واسطه: ابتدا دنده دو یا سه را جا بزنید و بلافاصله دنده یک را انتخاب کنید. این کار به همگامسازی شفتها کمک میکند.
- استفاده از دنده عقب: برای جا رفتن دنده عقب، ابتدا خودرو را در دنده یک بگذارید، چند سانتیمتر به جلو حرکت کنید و سپس دنده عقب را درگیر کنید.
کلام آخر؛ پیشگیری بهتر از تعمیر پرهزینه
سخت جا رفتن دندههای پژو ۴۰۵ را نباید نادیده بگیرید. فشار آوردن بیش از حد به دسته دنده میتواند به ماهکها و دندههای داخلی آسیب جدی وارد کند و شما را متحمل هزینههای سنگین تعمیر گیربکس نماید. پیشنهاد میشود در صورت مشاهده این مشکل، ابتدا سیم کلاچ و واسکازین را بررسی کنید و در صورت برطرف نشدن، به یک تعمیرکار متخصص مراجعه کنید تا با تعویض بوشها یا تنظیم کلاچ، لذت رانندگی نرم را به خودروی خود بازگردانید.