چرا سیستم شفت و پلوس جیلی دچار خردشدگی میشود؟
خودروهای جیلی (Geely)، بهویژه مدلهای محبوب در بازار ایران مانند جیلی امگرند ۷ (EC7)، امگرند X7 و جیلی GC6، به دوام مناسب و امکانات خوب نسبت به قیمتشان معروف هستند. با این حال، یکی از مشکلات فنی که برخی از مالکان این خودروها با آن مواجه میشوند، خرابی و در نهایت خردشدگی سیستم شفت و پلوس (CV Joint & Axle Shaft) است.
پلوس از حیاتیترین قطعات جلوبندی و سیستم انتقال قدرت خودرو است که وظیفه دارد نیروی تولید شده توسط موتور و گیربکس را به چرخها منتقل کند. خرابی یا خرد شدن این قطعه نه تنها خودرو را از حرکت بازمیدارد، بلکه میتواند خطرات جانی شدیدی در سرعتهای بالا ایجاد کند.
در این مقاله تخصصی از دیدگاه یک کارشناس خودرو و متخصص سئو، به بررسی دقیق دلایل خردشدگی پلوس جیلی، علائم هشداردهنده آن و روشهای پیشگیری از این خسارت سنگین میپردازیم.
پلوس و شفت چیست و چگونه کار میکند؟
پیش از بررسی علت خرابی، بهتر است بدانیم این قطعه چطور کار میکند. سیستم پلوس شامل یک شفت فلزی (میله پلوس) و دو اتصال مفصلی در دو طرف آن است که به آنها کله پلوس (سرپلوس) میگویند. این مفاصل با گریس مخصوص روانکاری شده و توسط یک پوشش لاستیکی قیفمانند به نام گردگیر پلوس محافظت میشوند. این ساختار به چرخها اجازه میدهد که همزمان با چرخش فرمان و بالا و پایین رفتن در ناهمواریهای جاده، نیروی محرکه را دریافت کنند.
اصلیترین دلایل خردشدگی سیستم شفت و پلوس جیلی چیست؟
خرد شدن پلوس جیلی معمولاً به صورت ناگهانی رخ نمیدهد؛ بلکه فرآیندی تدریجی است که در اثر بیتوجهی یا استهلاک شدید به نقطه بحرانی (خردشدگی) میرسد. مهمترین عوامل این خرابی عبارتند از:
۱. پارگی گردگیر پلوس (قاتل خاموش سیستم انتقال قدرت)
مهمترین و رایجترین علت خرد شدن پلوس در خودروهای جیلی، پارگی گردگیر لاستیکی پلوس است.
- چرا این اتفاق میافتد؟ گردگیرها از جنس لاستیک هستند و به مرور زمان در اثر گرما، سرما و برخورد سنگریزهها خشک و پاره میشوند.
- نتیجه پارگی: با پاره شدن گردگیر، گریس مخصوص روانکاری به بیرون پرتاب میشود. از سوی دیگر، آب، خاک و سنگریزههای جاده وارد مفصل پلوس میشوند. ترکیب خاک و نبود گریس، مانند سمباده عمل کرده و ساچمههای داخل کله پلوس را به سرعت ساییده، لق و در نهایت خرد میکند.
۲. استفاده از قطعات یدکی بیکیفیت و غیراصلی (فیک)
با توجه به محدودیتهای بازار قطعات یدکی خودروهای چینی در ایران، بازار از قطعات فیک و بیکیفیت اشباع شده است.
- شفت و پلوس متفرقه معمولاً از فولاد آلیاژی غیراستاندارد ساخته میشوند که تحمل گشتاور موتور جیلی (بهویژه در مدلهای شاسیبلند X7 یا امگرند دندهای) را ندارند. این قطعات تحت فشار ناگهانی به راحتی میشکنند یا خرد میشوند.
۳. تیکآفهای ناگهانی و رانندگی تهاجمی
خودروهای جیلی امگرند دارای موتورهای نسبتاً قدرتمند و بدنه سنگینی هستند. شتابگیریهای ناگهانی (تیکآف)، لانچ کردن و معکوس کشیدنهای شدید، گشتاور بسیار بالایی را به یکباره به شفت و پلوس وارد میکند. این شوک ناگهانی میتواند فلز شفت را دچار پیچش کرده و مفاصل سرپلوس را خرد کند.
۴. چرخاندن فرمان تا انتها (قفل کردن فرمان) در حین حرکت
وقتی فرمان خودرو را تا انتها به یک سمت میچرخانید و در همان حال گاز زیادی میدهید، مفاصل سرپلوس در زاویهدارترین و تحتفشارترین حالت ممکن قرار میگیرند. تکرار این کار، فشار مضاعفی به ساچمههای پلوس جیلی وارد کرده و بستر خرد شدن آنها را فراهم میکند.
۵. رانندگی در جادههای ناهموار و عبور با سرعت بالا از دستاندازها
سیستم تعلیق جیلی امگرند کمی خشک است. عبور با سرعت بالا از چالهها و سرعتگیرها باعث ضربات شدید به جلوبندی، کمکفنرها و در نهایت شفت پلوس میشود. این ضربات مکانیکی مداوم، ترکهای میکروسکوپی در فلز پلوس ایجاد کرده و در نهایت منجر به شکستن آن میشود.
۶. بکسل کردن خودروهای سنگین یا حمل بار بیش از حد
جیلی یک خودروی سواری یا کراساور شهری است. استفاده از این خودرو برای بکسل کردن خودروهای دگر یا حمل بار سنگین غیرمجاز، فشار عظیمی به سیستم انتقال قدرت وارد میکند که شفت پلوس اولین قربانی آن خواهد بود.
علائم هشداردهنده خرابی پلوس جیلی (قبل از خرد شدن کامل)
خوشبختانه سیستم تعلیق و انتقال قدرت قبل از فروپاشی کامل، نشانههایی از خود بروز میدهد. با شناخت این علائم میتوانید از بروز حادثه جلوگیری کنید:
- صدای تیکتیک یا تقتق هنگام دور زدن: اگر هنگام چرخاندن فرمان به چپ یا راست و حرکت کردن، صدای “تقتق” متوالی شنیدید، سرپلوس همان سمت خراب شده و در حال نزدیک شدن به مرحله خردشدگی است.
- لرزش فرمان و بدنه در سرعتهای بالا: خرابی شفت یا کله پلوس داخلی (سه شاخه پلوس) باعث عدم توازن در چرخش شفت شده و لرزشهای شدیدی را در اتاق خودرو و فرمان (بهویژه در سرعتهای بین ۸۰ تا ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت) ایجاد میکند.
- نشت گریس روی رینگ و پشت چرخها: اگر با نگاه کردن به پشت چرخهای جلو، متوجه پاشش گریس سیاه رنگ شدید، گردگیر پلوس پاره شده و باید فوراً تعویض شود.
- تقه زدن هنگام رها کردن کلاچ یا گاز دادن: خلاصی بیش از حد در مفاصل پلوس باعث میشود هنگام شروع به حرکت یا تغییر دنده، صدای تق زدن (تق اضافه) به گوش برسد.
راههای پیشگیری از خرد شدن پلوس جیلی
برای جلوگیری از هزینههای سنگین تعمیر گیربکس و تعویض کامل اکسل و پلوس، اقدامات زیر را انجام دهید:
- بازدید دورهای گردگیرها: هر بار که برای تعویض روغن یا سرویس به تعمیرگاه میروید، از مکانیک بخواهید سلامت گردگیرهای پلوس را بررسی کند. تعویض یک گردگیر ارزانقیمت، از هزینههای میلیونی تعویض پلوس جلوگیری میکند.
- اصلاح سبک رانندگی: از شتابگیریهای ناگهانی، تیکآف و چرخاندن فرمان تا نقطه قفل در حین حرکت (به خصوص با سرعت بالا) خودداری کنید.
- خرید قطعات اصلی (جیلی جنیون پارتس): در صورت نیاز به تعویض، اصرار به خرید قطعات اصلی و شرکتی داشته باشید. قطعات ارزانقیمت متفرقه عمر بسیار کوتاهی دارند.
- تنظیم فرمان و بالانس چرخها: ناترازی چرخها زاویه کارکرد پلوس را تغییر داده و استهلاک آن را بالا میبرد.
نتیجهگیری
خرد شدن سیستم شفت و پلوس در خودروهای جیلی عمدتاً ناشی از کاهش کیفیت روانکاری (به دلیل پارگی گردگیر) و فشارهای غیرعادی ناشی از رانندگی نادرست یا قطعات یدکی نامرغوب است. با بازدید بهموقع جلوبندی، رانندگی ملایم و استفاده از قطعات یدکی اورجینال، میتوانید عمر مفید این سیستم حیاتی را در خودروی جیلی خود به حداکثر برسانید و سفر ایمنی را تجربه کنید.