موتور TU5 را میتوان یکی از محبوبترین و در عین حال حساسترین پیشرانههای موجود در بازار ایران دانست. این موتور ۴ سیلندر ۱.۶ لیتری که روی خودروهایی نظیر پژو ۲۰۶ تیپ ۵ و ۶، پژو ۲۰۷، پژو پارس TU5، رانا و H30 کراس نصب شده است، به دلیل شتاب مناسب، مصرف سوخت بهینه و استهلاک نسبتاً پایین طرفداران زیادی دارد. اما یکی از شایعترین گلایههای رانندگان این خودروها، بالا رفتن دمای آب موتور (به اصطلاح آمپر آب چسباندن یا داغ کردن) است.
اگر شما هم خودرویی با موتور TU5 دارید و متوجه شدهاید که آمپر آب بیشتر از حد معمول (مخصوصاً در ترافیکها یا روزهای گرم تابستان) بالا میرود، این مقاله برای شماست. در این مطلب تخصصی از وبلاگ، قصد داریم به بررسی دقیق علت بالا بودن دمای موتور TU5 بپردازیم و راهکارهای رفع آن را بررسی کنیم.
چرا موتور TU5 حساس است؟
پیش از بررسی دلایل، بهتر است بدانیم موتور TU5 طراحی آلومینیومی دارد. سرسیلندر و بلوک این موتور نسبت به موتورهای قدیمیتر چدنی (مانند موتور XU7 پژو ۴۰۵)، نسبت به حرارت بالا بسیار حساستر هستند. اگر دمای موتور TU5 از حد مجاز (معمولاً بالاتر از خط وسط یا خانه سوم آمپر) تجاوز کند، خطر تاب برداشتن سرسیلندر، سوختن واشر سرسیلندر و هزینههای گزاف تعمیرگاهی به شدت افزایش مییابد.
مهمترین دلایل بالا رفتن دمای موتور TU5
دلایل داغ کردن موتور TU5 را میتوان به دو دسته کلی مشکلات سیستم خنککننده و ایرادات مکانیکی و برقی تقسیم کرد. در ادامه ۱۰ علت اصلی را زیر ذرهبین قرار میدهیم:
۱. خرابی ترموستات (Thermostat)
ترموستات وظیفه دارد تا زمانی که موتور سرد است، مسیر گردش آب به سمت رادیاتور را ببندد تا موتور زودتر به دمای کارکرد برسد و پس از آن باز شود.
- علامت خرابی: اگر ترموستات قفل کند (باز نشود)، آب داخل بلوک موتور داغ میشود اما رادیاتور سرد میماند. دمای موتور در این حالت به سرعت بالا میرود.
- راه حل: تعویض ترموستات (در موتورهای TU5 معمولاً ترموستات ۸۹ درجه یا ۷۵ درجه بسته به منطقه جغرافیایی استفاده میشود).
۲. ایراد در فن رادیاتور و رلههای آن
سیستم خنککننده TU5 دارا دو دور فن (کند و تند) است. دور کند معمولاً در دمای حدود ۹۳ الی ۹۶ درجه و دور تند در دمای حدود ۹۹ الی ۱۰۱ درجه فعال میشود.
- علت خرابی: سوختن مقاومت فن (Resistor)، خرابی رلههای فن، خرابی فشنگی آب (سنسور دمای آب) یا نیمسوز شدن خود موتور فن. اگر دور تند فن کار نکند، خودرو در ترافیک یا سربالاییها به شدت داغ میکند.
- راه حل: بررسی فیوزها، رلهها، مقاومت فن و تست عملکرد صحیح دور کند و تند توسط برقکار خودرو.
۳. کثیفی یا گرفتگی رادیاتور
رادیاتور محل تبادل حرارت آب موتور با هوای محیط است. به مرور زمان، رسوبات آب شهری، جرم، ورود گرد و غبار یا برخورد حشرات و گلولای به پرههای رادیاتور، راندمان آن را کاهش میدهد.
- علت خرابی: گرفتگی لولههای داخلی رادیاتور یا کیپ شدن پرههای بیرونی آن باعث میشود تبادل حرارتی به خوبی انجام نشود.
- راه حل: سیخ زدن یا تعویض رادیاتور و شستشوی شبکههای بیرونی آن با فشار آب.
۴. خرابی واترپمپ (Water Pump)
واترپمپ قلب تپنده سیستم خنککننده است که وظیفه به گردش درآوردن آب بین موتور و رادیاتور را بر عهده دارد.
- علت خرابی: خورده شدن پرههای پلاستیکی یا فلزی واترپمپ بر اثر استفاده از ضد یخ بیکیفیت یا عمر بالا. اگر پرهها بشکنند، آب در موتور گردش نمیکند و موتور بلافاصله جوش میآورد، در حالی که ممکن است رادیاتور سرد باشد.
- راه حل: تعویض واترپمپ (معمولاً توصیه میشود در هر بار تعویض تسمه تایم، واترپمپ نیز بازدید یا تعویض شود).
۵. کمبود مایع خنککننده (آب و ضد یخ)
نشتی از رادیاتور، شیلنگها، واترپمپ یا بستها باعث کم شدن سطح مایع خنککننده میشود.
- نکته: موتور TU5 به کم شدن آب بسیار حساس است. اگر حجم مایع کم شود، هوا وارد سیستم شده و پدیده هواگرفتگی رخ میدهد.
- راه حل: بررسی مرتب سطح آب رادیاتور (منبع انبساط) و استفاده از ترکیب استاندارد آب مقطر و ضد یخ (نسبت ۵۰-۵۰).
۶. هوا گرفتن سیستم خنککننده
وجود هوا در مدار گردش آب مانع از جریان درست مایع خنککننده و تبادل حرارت صحیح میشود.
- علت: باز کردن درب رادیاتور یا منبع انبساط هنگام گرم بودن موتور، یا رفع نشتی و تعویض آب رادیاتور بدون هواگیری اصولی.
- راه حل: هواگیری دقیق سیستم خنککننده TU5 توسط مکانیک (از طریق پیچهای هواگیری روی ترموستات و رادیاتور بخاری).
۷. خرابی سنسور دمای آب (فشنگی آب)
سنسور دمای آب اطلاعات دقیق دمای موتور را به ایسیو (ECU) ارسال میکند. ایسیو بر اساس این دادهها فرمان روشن شدن دور کند و تند فن را صادر میکند.
- علت خرابی: اگر این سنسور اطلاعات غلط بدهد (مثلاً دمای پایینتر را نشان دهد)، ایسیو به موقع فن را روشن نمیکند و موتور داغ میشود.
- راه حل: تعویض سنسور دمای آب (در خودروهای ۲۰۶ و پارس TU5 معمولاً سنسور سبز رنگ یا کامپکت استفاده میشود).
۸. کیپ بودن کاتالیزور یا اگزوز
شاید عجیب به نظر برسد، اما گرفتگی سیستم تخلیه دود (به خصوص کاتالیزور) باعث پسزدن حرارت به داخل موتور میشود. موتور برای تخلیه دود باید فشار بیشتری تحمل کند که این امر به شدت دمای احتراق را بالا میبرد.
- راه حل: بازدید کاتالیزور و در صورت نیاز شستشو یا تعویض آن.
۹. کیفیت پایین روغن موتور یا تعویض دیرهنگام آن
روغن موتور علاوه بر روانکاری، وظیفه دفع بخشی از حرارت قطعات داخلی موتور را بر عهده دارد. روغن کهنه، سیاه شده یا غیراستاندارد خاصیت خود را از دست داده و موتور بیشتر داغ میکند.
- راه حل: استفاده از روغن موتور استاندارد (برای TU5 معمولاً روغنهای 10W40 یا 5W30 با استاندارد SN یا SM توصیه میشود) و تعویض به موقع آن.
۱۰. مشکلات سرسیلندر و واشر سرسیلندر
اگر خودروی شما پیشتر تجربه داغ کردن شدید داشته باشد، احتمال دارد واشر سرسیلندر سوخته باشد یا سرسیلندر تاب برداشته باشد.
- علامت: ورود گازهای احتراق به سیستم آب (حباب زدن در منبع انبساط)، کم شدن مداوم آب بدون نشتی مشخص، مخلوط شدن آب و روغن (روغن زدن آب یا شیری شدن روغن).
- راه حل: تراشکاری سرسیلندر، تعویض واشر سرسیلندر و رفع عیب ریشهای.
چکلیست سریع برای پیشگیری از داغ کردن موتور TU5
برای اینکه موتور خودروی شما کمتر دچار مشکل افزایش دما شود، رعایت نکات زیر الزامی است:
- همیشه از ضد یخ استفاده کنید: ضد یخ فقط برای زمستان نیست؛ نقطه جوش آب را بالا میبرد و از زنگزدگی سیستم جلوگیری میکند. هرگز از آب شهری خالی در رادیاتور استفاده نکنید.
- سلامت درب رادیاتور (یا منبع انبساط) را بررسی کنید: درب منبع انبساط سوپاپدار است و وظیفه حفظ فشار سیستم را دارد. اگر درب خراب باشد، نقطه جوش آب پایین میآید.
- رادیاتور را شستشو دهید: حداقل سالی یکبار پرههای بیرونی رادیاتور را با باد یا آب فشار قوی تمیز کنید.
- آمپر آب را رصد کنید: همیشه در ترافیکهای سنگین یا روزهای گرم تابستان نیمنگاهی به آمپر آب داشته باشید.
نتیجهگیری
بالا بودن دمای موتور TU5 زنگ خطری جدی است که نباید به سادگی از کنار آن گذشت. نادیده گرفتن این مسئله حتی برای چند دقیقه میتواند به قیمت تعویض سرسیلندر و میلیونها تومان هزینه تعمیرگاهی تمام شود. اگر با مشکل داغ کردن موتور مواجه شدید، بهتر است خودرو را متوقف کرده و پیش از آسیب جدی، سیستم خنککننده را توسط یک مکانیک مجرب بررسی کنید.
آیا شما هم تجربه بالا رفتن آمپر آب در خودروی پژو ۲۰۶ یا پارس TU5 خود داشتهاید؟ چه راهکاری برای رفع آن به کار بردید؟ نظرات و تجربیات خود را در بخش دیدگاهها با ما به اشتراک بگذارید.