نحوه گیرس کاری محور پلوس چرخ خودرو
اگر هنگام دور زدن با خودرو، صدایی شبیه به «تق تق» از سمت چرخ‌ها شنیدید، یا هنگام بررسی زیر خودرو با پاره شدن گردگیر پلوس مواجه شدید، احتمالاً وقت آن رسیده است که به فکر گریس‌کاری محور پلوس باشید.
پلوس (Axle) یکی از حیاتی‌ترین قطعات سیستم انتقال قدرت در خودرو است که نیروی گیربکس را به چرخ‌ها منتقل می‌کند. در این مقاله از سری مقالات آموزش تعمیرات خودرو، قصد داریم به زبان ساده اما تخصصی، نحوه گریس‌کاری محور پلوس چرخ خودرو را بررسی کنیم. تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید.
چرا گریس‌کاری محور پلوس اهمیت دارد؟
سر پلوس‌ها (به‌ویژه سر پلوس سمت چرخ) دارای اجزای متحرک و ساچمه‌هایی هستند که تحت فشار و اصطکاک بسیار بالایی کار می‌کنند. وظیفه اصلی گریس، کاهش اصطکاک، جلوگیری از سایش زودهنگام قطعات فلزی و دفع حرارت است.
این قطعات درون یک پوشش لاستیکی به نام «گردگیر پلوس» قرار دارند که از ورود گرد و غبار، آب و آلودگی به داخل مفصل جلوگیری می‌کند. اگر گردگیر پاره شود، گریس به بیرون نشت کرده و خاک و آب جایگزین آن می‌شوند. نتیجه این امر، خشک کار کردن پلوس، خرابی ساچمه‌ها و در نهایت بریدن پلوس یا قفل شدن چرخ خواهد بود. بنابراین، تعویض به موقع گردگیر و گریس‌کاری مناسب، هزینه‌های تعمیرات شما را به شدت کاهش می‌دهد.
چه زمانی به گریس‌کاری پلوس نیاز داریم؟
تشخیص زمان نیاز به سرویس پلوس کار چندان سختی نیست. نشانه‌های زیر زنگ خطرهای جدی برای شما هستند:
- پاره شدن یا ترک خوردن گردگیر پلوس: (مهم‌ترین نشانه بصری)
- شنیدن صدای تق‌تق در هنگام دور زدن: نشان‌دهنده خرابی یا خشک شدن گریس سرپلوس سمت چرخ است.
- لرزش فرمان یا اتاق خودرو: به‌ویژه در هنگام شتاب‌گیری، که معمولاً مربوط به مشاعی پلوس (سمت گیربکس) یا خرابی میل پلوس است.
- نشت گریس روی رینگ یا دیواره داخلی لاستیک: اگر لکه‌های سیاه‌رنگ و چسبناک روی رینگ دیدید، یعنی گردگیر پاره شده و گریس به بیرون پرت شده است.
ابزار و تجهیزات مورد نیاز برای گریس‌کاری پلوس
پیش از شروع کار، ابزار زیر را آماده کنید:
- جک و خرک (برای ایمنی خودرو)
- آچار چرخ و بکس‌های متناسب با مهره سرپلوس (معمولاً بکس ۳0، ۳۲ یا ۳۶)
- انبردست، سیم‌چین یا انبر مخصوص بست گردگیر
- گریس نسوز مخصوص پلوس (معمولاً گریس‌های گرافیت یا مولیبدن‌دار با پایه لیتیوم)
- گردگیر پلوس جدید (در صورت پارگی گردگیر قبلی)
- بنزین یا تینر برای شست‌وشو قطعات
- دستکش کار، دستمال تمیز و کاردک
آموزش گام‌به‌گام گریس‌کاری محور پلوس چرخ خودرو
این عملیات نیاز به مقداری مهارت مکانیکی دارد. اگر ابزار کافی ندارید، بهتر است این کار را به یک مکانیک بسپارید؛ اما اگر اهل کار فنی هستید، مراحل زیر را با دقت دنبال کنید:
گام اول: ایمنی و باز کردن چرخ
- خودرو را در یک سطح صاف پارک کنید، ترمز دستی را بکشید و دنده را در وضعیت پارک (یا دنده یک) قرار دهید.
- پیش از بالا بردن خودرو با جک، مهره سرپلوس (مهره وسط رینگ) را شل کنید. (معمولاً این مهره بسیار سفت است و به آچار بکس بلند یا لوله افزایش گشتاور نیاز دارد).
- خودرو را جک بزنید و خرک را زیر آن قرار دهید تا ایمنی کامل برقرار شود.
- پیچ‌های چرخ را باز کرده و چرخ را خارج کنید.
گام دوم: باز کردن اتصالات تعلیق و بیرون آوردن پلوس
برای اینکه بتوانید سرپلوس را آزاد کنید، باید اتصالات جلوبندی را کمی باز کنید:
- مهره سیبک فرمان یا پیچ اتصال طبق به سگدست را باز کنید تا مجموعه چرخ (سگدست) به سمت پایین یا طرفین حرکت کند.
- با ضربات ملایم چکش پلاستیکی یا ابزار مخصوص، سرپلوس را از توپی چرخ (Hub) خارج کنید.
- حالا کل مجموعه پلوس را با احتیاط از سمت گیربکس (یا فقط سرپلوس را بسته به نوع خودرو) آزاد کنید و بیرون بیاورید. (نکته: در برخی خودروها مانند پراید یا پژو 206، نیازی به بیرون آوردن کامل پلوس از سمت گیربکس نیست و می‌توان تنها با باز کردن سرپلوس، کار را انجام داد).
گام سوم: تمیزکاری و شست‌وشوی قطعات
- بست‌های گردگیر کهنه را باز کنید و گردگیر پاره را دور بیندازید.
- سرپلوس را به همراه قفسه و ساچمه‌ها درون ظرفی پر از بنزین یا تینر قرار دهید و با برس کاملاً بشویید تا تمام گریس کهنه، ماسه، براده‌های فلزی و جرم‌ها پاک شوند.
- قطعات را با دستمال بدون پرز کاملاً خشک کنید. در این مرحله مفصل را از نظر وجود خط و خش عمیق بررسی کنید؛ اگر ساچمه‌ها گود شده باشند، گریس‌کاری فایده‌ای ندارد و باید سرپلوس تعویض شود.
گام چهارم: تزریق گریس جدید
- مقداری از گریس مخصوص پلوس را بردارید و با انگشت یا کاردک، درون قفسه و لابه‌لای ساچمه‌های سرپلوس را کاملاً پر کنید. مطمئن شوید که گریس به تمام نقاط کور مفصل نفوذ کرده است.
- مابقی گریس (معمولاً بین ۸۰ تا ۱۲۰ گرم بسته به نوع خودرو) را درون گردگیر جدید بریزید. حتماً از گریس استاندارد و مقاوم در برابر حرارت بالا (High-Temperature) استفاده کنید؛ استفاده از گریس‌های معمولی بلبرینگ توصیه نمی‌شود.
گام پنجم: جاگذاری گردگیر و بست‌ها
- گردگیر جدید را روی میل پلوس سر دهید.
- سرپلوس را دوباره روی میل پلوس جا بزنید (با ضربه آرام و مطمئن خار نگهدارنده در جای خود قفل می‌شود).
- گردگیر را روی لبه سرپلوس و میل پلوس در جایگاه‌های خود قرار دهید.
- با استفاده از انبر مخصوص، بست‌های فلزی گردگیر را محکم ببندید تا از عدم نشت گریس و نفوذ آب اطمینان حاصل کنید.
گام ششم: بستن قطعات خودرو
- محور پلوس را دوباره به توپی چرخ و گیربکس متصل کنید.
- اتصالات جلوبندی (سیبک و طبق) را با گشتاور استاندارد ببندید و ضامن یا پین کاسه‌ای را جا بزنید.
- مهره سرپلوس را سفت کرده و در نهایت چرخ را ببندید.
- خودرو را پایین بیاورید و در نهایت مهره سرپلوس را با آچار بکس بزرگ کاملاً سفت کنید (و از مهره یا پین قفل‌کن جدید استفاده کنید تا باز نشود).
نکات طلایی برای افزایش طول عمر پلوس
- بازرسی دوره‌ای: حداقل هر ۱۰,۰۰۰ کیلومتر یا در هر بار تعویض روغن، وضعیت ظاهری گردگیرهای پلوس را از زیر خودرو بررسی کنید. کوچک‌ترین ترک یا نشتی به معنای ضرورت تعویض فوری گردگیر است.
- دوری از شوک‌های ناگهانی: رها کردن ناگهانی کلاچ (تیوب زدن) یا شروع حرکت با فرمان کاملاً پیچیده شده، بیشترین فشار را به سرپلوس و گریس آن وارد می‌کند.
- کیفیت گریس: هرگز گریس‌های مختلف را با هم مخلوط نکنید و حتماً از گریس‌های پایه مولیبدن (MoS2) که رنگ تیره‌ای دارند استفاده کنید.
نتیجه‌گیری
گریس‌کاری محور پلوس چرخ خودرو یک عملیات پیشگیرانه و حیاتی است که اگر به موقع انجام شود، از هزینه‌های سنگین تعمیرات جلوبندی و تعویض کامل پلوس جلوگیری می‌کند. با بررسی ساده‌ی گردگیرها در سرویس‌های دوره‌ای و تعویض به‌موقع گریس خشک‌شده، می‌توانید از سواری نرم و بدون صدای خودروی خود لذت ببرید.
اگر در خصوص مراحل ذکر شده سوالی دارید یا تجربه خاصی در زمینه تعویض گردگیر و گریس پلوس خودروی خود دارید، حتماً آن را در بخش نظرات با ما و سایر خوانندگان به اشتراک بگذارید.