نباید های خودروی گیربکس اتوماتیک چیست ؟
خودروهای با گیربکس اتوماتیک امروزه به دلیل راحتی در ترافیک‌های شهری و لذت رانندگی، طرفداران بسیار زیادی پیدا کرده‌اند. اما با وجود پیشرفت تکنولوژی، این جعبه‌دنده‌ها بسیار حساس‌تر و پیچیده‌تر از گیربکس‌های دستی سنتی هستند.
متأسفانه بسیاری از رانندگان ناآگاهانه کارهایی انجام می‌دهند که طول عمر گیربکس اتوماتیک را به شدت کاهش داده و آن‌ها را درگیر هزینه‌های تعمیراتی سرسام‌آور (چند ده یا حتی صد میلیون تومانی) می‌کند. اگر شما هم خودروی اتوماتیک دارید، دانستن نبایدهای گیربکس اتوماتیک برای حفظ سلامت خودرویتان حیاتی است. در این مقاله از [نام وبلاگ/سایت شما] قصد داریم مهم‌ترین اشتباهاتی را که نباید با گیربکس اتوماتیک انجام دهید، بررسی کنیم.
۱. خلاص کردن دنده (N) در سرازیری‌ها؛ بزرگ‌ترین افسانه سوخت!
بسیاری از رانندگان فکر می‌کنند اگر در سرازیری‌ها خودرو را در حالت خلاص (Neutral) قرار دهند، مصرف بنزین کاهش می‌یابد. این یک باور کاملاً غلط و بسیار خطرناک است.
- چرا نباید این کار را کرد؟ در خودروهای مدرن، سیستم پاشش سوخت در سرازیری‌ها (وقتی پا روی پدال گاز نیست) به طور خودکار به حداقل می‌رسد. علاوه بر این، وقتی خودرو در حالت خلاص است، پمپ روغن گیربکس نمی‌تواند فشار کافی برای روغن‌کاری قطعات داخلی را تأمین کند که این امر به مرور زمان باعث داغ شدن و سایش قطعات می‌شود. همچنین در حالت خلاص، تسلط راننده روی کنترل خودرو کاهش می‌یابد.
۲. تعویض دنده از Drive به Reverse (و بالعکس) پیش از توقف کامل
یکی از مخرب‌ترین کارها برای گیربکس اتوماتیک، تغییر وضعیت دنده از D (حرکت به جلو) به R (دنده عقب) یا برعکس، در حال حرکت خودرو است.
- چرا نباید این کار را کرد؟ گیربکس‌های اتوماتیک برای تغییر جهت چرخش نیاز به توقف کامل خودرو دارند. اگر قبل از ایست کامل، دنده را عوض کنید، نیروی گشتاور بسیار شدیدی به چرخ‌دنده‌ها، کلاچ‌ها و پلوس‌ها وارد می‌شود که می‌تواند در کوتاه‌مدت باعث خرد شدن دنده‌ها و خرابی کلی گیربکس شود. همیشه صبر کنید خودرو کاملاً متوقف شود (ترمز کامل) و سپس دنده را جابجا کنید.
۳. استفاده هم‌زمان از دو پا (چپ و راست) برای گاز و ترمز
رانندگانی که سابقه رانندگی با خودروهای دستی دارند، گاهی عادت دارند با پای چپ ترمز بگیرند و با پای راست گاز بدهند. در خودروهای اتوماتیک این کار ممنوع است!
- چرا نباید این کار را کرد؟ حتی اگر فشار بسیار کمی روی پدال ترمز بیاورید، در حالی که پای دیگرتان روی گاز است، سیستم کلاچ و ترمز درگیر (در وضعیت اصطکاک مداوم) می‌مانند. این کار باعث ایجاد گرمای شدید در روغن گیربکس، فرسایش زودهنگام لنت‌ها و آسیب جدی به سیستم انتقال قدرت می‌شود. پای چپ شما در خودروی اتوماتیک باید همیشه استراحت کند.
۴. قرار دادن دنده در حالت P (پارک) قبل از توقف کامل
برخی رانندگان عجله دارند و قبل از اینکه خودرو کاملاً متوقف شود، دنده را روی حالت P (Park) قرار می‌دهند تا ترمز دستی بکشند.
- چرا نباید این کار را کرد؟ در گیربکس اتوماتیک، وقتی دنده روی P قرار می‌گیرد، یک پین کوچک به نام «خار پارک» (Parking Pawl) در گیربکس قفل می‌شود تا خودرو حرکت نکند. اگر خودرو در حال حرکت باشد و این پین درگیر شود، فشار وارده می‌تواند باعث شکستن این خار فلزی شود و هزینه تعمیرات سنگینی روی دست شما بگذارد. ابتدا توقف کامل + ترمز دستی، سپس دنده روی P!
۵. بوکسل کردن غیراصولی خودروهای اتوماتیک
اگر خودروی اتوماتیک شما خراب شد، نباید آن را مثل خودروهای دنده‌ای با طناب و به راحتی بوکسل کنید (مگر در موارد اضطراری و با سرعت بسیار پایین).
- چرا نباید این کار را کرد؟ وقتی موتور خودرو خاموش است، پمپ روغن گیربکس کار نمی‌کند. اگر چرخ‌های محرک روی زمین باشند و خودرو کشیده شود، قطعات داخلی گیربکس بدون روغن‌کاری با سرعت می‌چرخند که این امر به دلیل اصطکاک بالا، گیربکس را نابود می‌کند. برای جابجایی خودروی اتوماتیک حتماً باید از خودروبر (کفی) استفاده کنید.
۶. بی‌توجهی به تعویض به موقع روغن گیربکس
برخی فروشندگان خودرو یا مکانیک‌های ناآگاه ادعا می‌کنند که روغن گیربکس اتوماتیک «Lifetime» (مادام‌العمر) است و نیازی به تعویض ندارد. این یک دروغ بزرگ است!
- چرا نباید این کار را کرد؟ روغن گیربکس به مرور زمان بر اثر حرارت بالا کیفیت خود را از دست می‌دهد و خاصیت روان‌کنندگی‌اش کم می‌شود. عدم تعویض به‌موقع روغن (معمولاً بین ۴۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر بسته به نوع خودرو) باعث رسوب‌گذاری، خرابی شیربرقی‌ها و گیج شدن گیربکس در تعویض دنده‌ها می‌شود.
۷. شتاب‌گیری ناگهانی با موتور سرد
روشن کردن خودرو و بلافاصله حرکت کردن با شتاب بالا (Kickdown)، دشمن اصلی پیشرانه و گیربکس است.
- چرا نباید این کار را کرد؟ روغن گیربکس در حالت سرد غلیظ است و به سختی در قطعات جریان می‌یابد. فشردن ناپدال گاز در سرمای هوا باعث وارد شدن فشار مضاعف به گیربکس می‌شود. اجازه دهید خودرو پس از استارت زدن ۱ الی ۲ دقیقه درجا کار کند و در چند کیلومتر اول، رانندگی ملایمی داشته باشید.
کلام آخر
گیربکس‌های اتوماتیک قطعاتی بسیار دقیق، حساس و در عین حال گران‌قیمت هستند. رعایت همین نکات ساده و پرهیز از نبایدهای ذکر شده، می‌تواند عمر گیربکس خودروی شما را تا سال‌ها افزایش دهد و شما را از مراجعه به تعمیرگاه‌های تخصصی بی‌نیاز کند. فراموش نکنید که پیشگیری همیشه بسیار ارزان‌تر از تعمیر است!
اگر شما هم تجربه‌ای در زمینه خرابی گیربکس اتوماتیک دارید، حتماً آن را در بخش نظرات با ما و دیگر خوانندگان به اشتراک بگذارید.