عیب یابی در قسمت دیفرانسیل و پولوس خودرو
راهنمای جامع عیب‌یابی دیفرانسیل و پولوس خودرو؛ نشانه‌ها، دلایل و راه‌حل‌ها
اگر هنگام رانندگی با خودروی خود متوجه صداهای عجیب از زیر ماشین شده‌اید، یا هنگام دور زدن لرزش احساس می‌کنید، احتمالاً مشکل از یکی از حیاتی‌ترین بخش‌های سیستم انتقال قدرت خودرو، یعنی دیفرانسیل و پولوس است.
این قطعات نقش بسیار مهمی در انتقال نیرو از گیربکس به چرخ‌ها و تنظیم سرعت چرخش چرخ‌ها در سر پیچ‌ها دارند. خرابی در این قسمت‌ها نه تنها تجربه رانندگی را ناخوشایند می‌کند، بلکه می‌تواند ایمنی سرنشینان را به خطر بیندازد.
در این مقاله تخصصی از وبلاگ، قصد داریم به روش‌های عیب‌یابی دیفرانسیل و پولوس خودرو، نشانه‌های خرابی، دلایل بروز مشکل و راه‌های پیشگیری از آن بپردازیم. با ما همراه باشید.
دیفرانسیل و پولوس چیست و چه وظیفه‌ای دارند؟
پیش از اینکه سراغ عیب‌یابی برویم، بهتر است به زبان ساده با وظیفه این قطعات آشنا شویم:
دیفرانسیل (Differential): وقتی خودرو دور می‌زند، چرخ بیرونی باید مسافت بیشتری نسبت به چرخ درونی طی کند و در نتیجه سریع‌تر بچرخد. دیفرانسیل مجموعه چرخ‌دنده‌هایی است که این اختلاف سرعت را مدیریت می‌کند و نیروی موتور را بین چرخ‌ها تقسیم می‌نماید.
پولوس (Axle Shaft / CV Joint): پولوس میله‌ای است که نیروی چرخان را از دیفرانسیل به چرخ‌ها منتقل می‌کند. در خودروهای دیفرانسیل جلو، پولوس‌ها مجهز به سرپولوس (مفصل هم‌سرعت) هستند تا امکان پیچیدن چرخ‌ها و بازی کردن سیستم تعلیق فراهم شود.
علائم و نشانه‌های خرابی پولوس خودرو
خرابی پولوس معمولاً به مرور زمان و به دلیل پارگی گردگیر پولوس یا فشار بیش از حد به خودرو رخ می‌دهد. مهم‌ترین نشانه‌های خرابی پولوس عبارتند از:
۱. صدای تق‌تق در هنگام دور زدن (شایع‌ترین نشانه)
اگر هنگام دور زدن فرمان را کامل می‌چرخانید و صدای «تق‌تق» یا «کلیک‌کلیک» از سمت چرخ‌ها به گوش می‌رسد، این نشانه کلاسیک خرابی سرپولوس سمت چرخ است.
۲. لرزش فرمان یا اتاق خودرو
اگر در هنگام شتاب‌گیری (به‌ویژه در سرعت‌های بالا) احساس می‌کنید فرمان یا بدنه خودرو می‌لرزد، می‌تواند ناشی از تاب داشتن میل پولوس یا خرابی مشاعی پولوس (سمت گیربکس) باشد.
۳. پارگی گردگیر پولوس و نشت گریس
گردگیرها لاستیک‌های قیفی شکلی هستند که از ورود گرد و غبار به داخل مفصل پولوس جلوگیری کرده و گریس را درون خود نگه می‌دارند. اگر گردگیر پاره شود، گریس به بیرون نشت کرده و با ورود خاک و آب، سرپولوس به سرعت مستهلک و خراب می‌شود.
۴. عدم حرکت خودرو با وجود در دنده بودن
اگر دنده را جا بزنید و کلاچ را رها کنید (یا ماشین را در حالت D قرار دهید)، اما خودرو حرکت نکند و صدای چرخ‌دنده بیاید، ممکن است پولوس برده باشد (شکستن میل پولوس یا هرز شدن هزارخاری آن).
علائم و نشانه‌های خرابی دیفرانسیل خودرو
دیفرانسیل قطعه‌ای مقاوم است، اما کمبود روغن، کیفیت پایین روغن یا کارکرد بسیار بالا می‌تواند به آن آسیب جدی برساند.
۱. زوزه کشیدن دیفرانسیل (صدای زوزه یا وین‌وین)
اگر در حین رانندگی، به‌ویژه در سرعت‌های بالا یا هنگام گاز دادن/برداشتن پا از روی پدال گاز، صدای زوزه ممتدی از زیر خودرو (عقب در ماشین‌های دیفرانسیل عقب، یا وسط در ماشین‌های دو دیفرانسیل) شنیدید، این صدا به دلیل خوردگی یا تنظیم نبودن دنده‌های پینیون و کرانویل در دیفرانسیل است.
۲. زوزه‌ی دیفرانسیل در سر پیچ‌ها
اگر صدا فقط هنگام دور زدن شنیده شود، مشکل معمولاً مربوط به خرابی هرزگردهای داخل دیفرانسیل است.
۳. تقه زدن دیفرانسیل هنگام تعویض دنده
اگر هنگام رها کردن کلاچ یا جا به جایی بین دنده‌های عقب و جلو، صدای «تق» محکمی از زیر خودرو شنίده شود، نشان‌دهنده لقی بیش از حد در مجموعه‌ی دنده‌های دیفرانسیل یا خرابی چهارشاخ گاردان (در خودروهای دیفرانسیل عقب) است.
۴. نشت روغن از دیفرانسیل
اگر روی زمین زیر دیفرانسیل لکه‌های روغن مشاهده کردید، کاسه‌نمد دیفرانسیل خراب شده است. ادامه این روند و کم شدن روغن دیفرانسیل، به سوختن و قفل کردن دیفرانسیل منجر می‌شود.
دلایل اصلی خرابی دیفرانسیل و پولوس
پاره ماندن گردگیر پولوس: همان‌طور که اشاره شد، با پاره شدن گردگیر، گریس خارج شده و قطعات داخلی خشک کار می‌کنند.
سبک رانندگی تهاجمی: رها کردن ناگهانی کلاچ (تیوب زدن یا لانچ کردن)، بکسل کردن غیراصولی، و ترمزهای شدید موتور می‌توانند به پولوس و دیفرانسیل آسیب بزنند.
عدم تعویض به موقع روغن دیفرانسیل: روغن دیفرانسیل پس از هزاران کیلومتر خاصیت روان‌کنندگی خود را از دست می‌دهد و براده‌های فلزی در آن جمع می‌شوند.
استفاده از قطعات یدکی بی‌کیفیت: پولوس‌های متفرقه و ارزان‌قیمت طول عمر بسیار پایینی دارند.
بار بیش از حد (Overload): حمل بار سنگین با خودروهای کار و وانت‌ها فشار مضاعفی به دیفرانسیل وارد می‌کند.
روش‌های پیشگیری و نگهداری
برای اینکه هزینه‌های سنگین تعمیرات دیفرانسیل و پولوس را پرداخت نکنید، نکات زیر را رعایت کنید:
بازرسی دوره‌ای گردگیرها: حداقل هر ۶ ماه یک‌بار یا در هر بار تعویض روغن، وضعیت گردگیرهای پولوس را از نظر پارگی یا ترک‌خوردگی بررسی کنید.
تعویض روغن دیفرانسیل: روغن دیفرانسیل باید طبق دفترچه راهنمای خودرو (معمولاً هر ۵۰ تا ۸۰ هزار کیلومتر) تعویض شود.
پرهیز از رانندگی خشونت‌آمیز: از تیوب زدن، شروع حرکت با تیک‌آف و چرخاندن کامل فرمان در حالت سکون (در ماشین‌های هیدرولیک و دستی) خودداری کنید.
نتیجه‌گیری
سیستم انتقال قدرت خودرو مجموعه‌ای هماهنگ است و خرابی در یک بخش می‌تواند به سایر قسمت‌ها آسیب بزند. اگر نشانه‌هایی نظیر صدای تق‌تق در دور زدن یا زوزه کشیدن دیفرانسیل را مشاهده کردید، بهتر است در کوتاه‌ترین زمان ممکن به یک مکانیک متخصص مراجعه کنید. تعویض به‌موقع یک گردگیر پاره یا روغن سوخته، می‌تواند شما را از پرداخت هزینه‌های گزاف برای تعویض کل مجموعه دیفرانسیل یا پولوس نجات دهد.
اگر شما هم تجربه‌ای در زمینه خرابی دیفرانسیل یا پولوس خودرو دارید، در قسمت نظرات با ما و سایر خوانندگان به اشتراک بگذارید!