آموزش تعویض تسمه تایم و تسمه دینام وکولر پراید و تیبا + تصاویر

آموزش تعویض تسمه تایم و تسمه دینام و کولر پراید و تیبا (راهنمای جامع + نکات فنی)

تسمه‌ها در خودروهای پراید و تیبا (و به طور کلی خودروهای احتراق داخلی) نقش حیاتی و حیاتی دارند. پاره شدن تسمه تایم می‌تواند منجر به خسارت سنگین به سوپاپ‌ها و موتور شود، و خرابی تسمه دینام و کولر نیز کارکرد سیستم‌های برقی و تهویه را مختل می‌کند.

اگر به دنبال یادگیری نحوه تعویض تسمه تایم و تسمه دینام و کولر پراید و تیبا هستید، این مقاله دقیقاً برای شما نوشته شده است. در این راهنما به صورت گام‌به‌گام مراحل تعویض این قطعات را بررسی می‌کنیم.

چرا تعویض به‌موقع تسمه‌ها اهمیت دارد؟

پیش از شروع آموزش، بیایید نگاهی به وظایف این قطعات بیندازیم:

تسمه تایم (Timing Belt): میل لنگ را به میل سوپاپ متصل می‌کند تا سوپاپ‌ها در زمان دقیق باز و بسته شوند.
تسمه دینام (Alternator Belt): نیروی موتور را به دینام، واترپمپ و در برخی مدل‌ها فرمان هیدرولیک منتقل می‌کند.
تسمه کولر (AC Belt): کمپرسور کولر را به گردش درمی‌آورد (در پراید و تیبا معمولاً تسمه دینام و کولر مجزا هستند).

زمان تعویض پیشنهادی:

تسمه تایم پراید و تیبا: هر ۶۰,۰۰۰ تا ۸۰,۰۰۰ کیلومتر (یا هر ۳ سال).
تسمه دینام و کولر: هر ۴۰,۰۰۰ تا ۵۰,۰۰۰ کیلومتر یا در صورت مشاهده ترک‌خوردگی و جیرجیر.
بخش اول: آموزش تعویض تسمه تایم پراید و تیبا

موتورهای پراید (B3 و HP+ سایپا) و تیبا (M15) ساختار مشابهی دارند، هرچند تیبا کمی مدرن‌تر است اما اصول تایمینگ در آن‌ها یکی است.

ابزار مورد نیاز:
آچار بکس (شماره ۱۰، ۱۲، ۱۴ و ۱۷)
آچار تخت
پیچ‌گوشتی دوسو
جک و خرک (برای ایمنی)
ماژیک سفید یا لاک غلط‌گیر (برای علامت‌گذاری)
مراحل تعویض تسمه تایم:
۱. ایمنی و دسترسی به موتور
خودرو را در سطح صاف پارک کرده، ترمز دستی را بکشید و سرباطری منفی را جدا کنید.
چرخ جلو سمت شاگرد را باز کنید و قاب محافظ پلاستیکی گلگیر را کنار بزنید تا به پولی میل‌لنگ دسترسی داشته باشید.
۲. باز کردن قاب‌های تسمه تایم
قاب‌های محافظ بالای تسمه تایم (معمولاً با چند پیچ ۱۰ بسته شده‌اند) را باز کنید و بردارید.
۳. تنظیم تایم موتور (نقطه مرگ بالا – TDC)
با استفاده از آچار روی پیچ پولی میل‌لنگ، موتور را در جهت عقربه‌های ساعت بچرخانید تا علامت روی پولی میل‌لنگ با علامت روی بلوک موتور تنظیم شود.
در این حالت، علامت روی چرخ‌دنده میل‌سوپاپ (بالا) نیز باید دقیقا رو به روی علامت روی قاب پشت آن یا بدنه موتور قرار بگیرد. (نکته حیاتی: این مرحله نباید حتی یک دندانه جابجا شود).
۴. شل کردن تسمه دینام و کولر (جهت دسترسی)
برای خارج کردن تسمه تایم، ابتدا باید تسمه‌های بیرونی (دینام و کولر) را باز کنید (روش آن در بخش دوم توضیح داده شده است).
۵. باز کردن پولی میل‌لنگ
پیچ وسط پولی میل‌لنگ را باز کنید. (برای این کار ممکن است نیاز باشد خودرو را در دنده ۴ قرار دهید و یک نفر ترمز را نگه دارد تا میل‌لنگ نچرخد).
پولی میل‌لنگ را خارج کنید و قاب پایین تسمه تایم را نیز بردارید.
۶. تعویض تسمه تایم و هرزگرد (سفت‌کن)
پیچ هرزگرد (بلبرینگ تایم) را کمی شل کنید تا تسمه قدیمی آزاد شود.
تسمه کهنه را خارج کنید. پیشنهاد می‌شود همزمان با تسمه تایم، هرزگرد آن را نیز تعویض کنید.
تسمه تایم جدید را ابتدا از سمت چرخ‌دنده میل‌سوپاپ بیندازید، سپس دور پولی پمپ روغن (در پراید) و در نهایت روی هرزگرد و پولی میل‌لنگ قرار دهید.
با استفاده از آچار، هرزگرد را به سمت داخل فشار دهید تا تسمه به میزان استاندارد سفت شود (نه خیلی سفت که زوزه بکشد، نه خیلی شل که رد کند). پیچ هرزگرد را سفت کنید.
۷. بررسی نهایی و بستن قطعات
موتور را دو دور کامل با دست بچرخانید و دوباره چک کنید که علامت‌های تایم کاملاً روبروی هم قرار گیرند.
قاب‌ها، پولی میل‌لنگ و تسمه‌های جانبی را ببندید.
بخش دوم: آموزش تعویض تسمه دینام و کولر پراید و تیبا

تسمه‌های دینام و کولر در معرض دید بیشتری هستند و تعویض آن‌ها بسیار ساده‌تر از تسمه تایم است.

مراحل تعویض تسمه دینام:
شل کردن دینام: مهره قفل‌کننده روی بازوی تنظیمی دینام (آچار ۱۲ یا ۱۳) و مهره پایینی محور دینام را کمی شل کنید.
رگلاژ به سمت داخل: پیچ تنظیم را بچرخانید تا دینام به سمت موتور متمایل شود و تسمه شل گردد.
خروج تسمه کهنه: تسمه قدیمی را از روی پولی میل‌لنگ، واترپمپ و دینام خارج کنید.
انداختن تسمه جدید: تسمه نو را جا بزنید.
تنظیم کشش: دینام را با دست یا اهرم مناسب به سمت بیرون بکشید تا تسمه کشیده شود. میزان بازی مجاز تسمه با فشار انگشت حدود ۱ سانتی‌متر است. سپس پیچ‌ها را محکم کنید.
مراحل تعویض تسمه کولر (مخصوص پراید و تیبا):
پیچ‌های پایه کمپرسور کولر یا هرزگرد مخصوص کولر را شل کنید.
تسمه کهنه را بیرون بیاورید.
تسمه جدید را روی پولی میل‌لنگ و کمپرسور کولر قرار دهید.
با اهرم کردن و تنظیم پیچ رگلاژ، تسمه را به اندازه استاندارد سفت کرده و پیچ‌ها را سفت کنید.
نکات طلایی و علائم خرابی تسمه‌ها
علائم خرابی تسمه تایم: از کار افتادن ناگهانی خودرو، صدای غیرعارب از زیر قاب تایم، ترک‌خوردگی پشت تسمه.
علائم خرابی تسمه دینام: صدای جیغ کشیدن در زمان روشن کردن کولر یا صبح‌ها هنگام استارت سرد، روشن شدن چراغ باتری پشت آمپر، سفت شدن فرمان هیدرولیک.
نکته خرید: همیشه از برندهای معتبر و استاندارد (مانند دانگیل، رکس و برندهای مورد تایید ایساکو یا سایپا یدک) استفاده کنید؛ تسمه تایم تقلبی برابر با تراشکاری سر سیلندر است!
نتیجه‌گیری

تعویض به‌موقع تسمه تایم، تسمه دینام و کولر پراید و تیبا اگرچه نیاز به دقت و ابزار مناسب دارد، اما با رعایت اصول فنی و حوصله در خانه نیز قابل انجام است. اگر احساس تسلط کافی ندارید، حتماً این کار را به یک مکانیک باتجربه بسپارید تا از هزینه‌های سنگین تعمیر موتور جلوگیری کنید.

اگر در هر یک از مراحل سوالی دارید، در بخش نظرات بپرسید تا کارشناسان ما پاسخ دهند.