علت قطع شدن ناگهانی برق پشت آمپر پراید و راه حل آن
یکی از تجربه‌های استرس‌زا و در عین حال شایع برای مالکان خودروی پراید (در مدل‌های صبا، ۱۳۱، ۱۳۲، ۱۴۱ و ۱۵۱)، قطع شدن ناگهانی برق پشت آمپر است. این مشکل زمانی رخ می‌دهد که شما سوئیچ را می‌چرخانید اما هیچ‌یک از چراغ‌های هشدار (مانند چراغ باتری، چراغ چک، چراغ روغن و ترمز دستی) روشن نمی‌شوند، عقربه‌ها هیچ حرکتی نمی‌کنند و استارت خودرو نیز کاملاً بی‌اساس و بی‌پاسخ باقی می‌ماند. گاهی اوقات این اتفاق در حین رانندگی رخ می‌دهد که به ناگاه تمام آمپرها افت کرده، ضبط خاموش شده و موتور نیز خاموش می‌شود.
درک ساختار شبکه برق‌رسانی پراید به شما کمک می‌کند تا در چنین شرایطی بدون سردرگمی، علت اصلی را عیب‌یابی و برطرف کنید. در این مقاله به بررسی تمامی دلایل اصلی، فرعی و روش‌های گام‌به‌گام تست و تعمیر قطع شدن برق پشت آمپر پراید می‌پردازیم.
۱. ساختار توزیع برق در پراید
برق اولیه خودروی پراید از قطب مثبت باتری آغاز شده و از طریق یک کابل ضخیم به جعبه فیوز اصلی داخل کالسکه موتور (در کنار باتری) منتقل می‌شود. در این جعبه فیوز، فیوزهای آمپراژ بالا قرار دارند که برق را به دو بخش کلی تقسیم می‌کنند:
-
بخش اول: برق مستقیم که بدون نیاز به سوئیچ به تجهیزاتی مثل ایسیو، چراغ‌های خطر، دزدگیر و چراغ سقفی می‌رسد.
-
بخش دوم: برقی که از طریق کابل اصلی به مغزی سوئیچ زیر فرمان منتقل می‌شود. با چرخاندن سوئیچ به حالت IGN (پله دوم)، پلاتین‌های داخلی سوئیچ وصل شده و برق را به جعبه فیوز داخل اتاق (زیر داشبورد) و در نهایت به صفحه آمپر و سایر مصرف‌کننده‌ها می‌رسانند.
هرگونه قطعی در این مسیر (از باتری تا مغزی سوئیچ و جعبه فیوز) موجب قطعی کامل برق پشت آمپر خواهد شد.
۲. دلایل اصلی قطع شدن برق پشت آمپر پراید
الف) سولفاته شدن، شلی یا سوختگی سرباتری‌ها
اولین و ساده‌ترین علت، عدم برقراری اتصال مناسب بین قطب‌های باتری و سرباتری‌ها است.
-
سولفاته شدن: باکتری‌ها و واکنش‌های شیمیایی باعث ایجاد لایه‌ای سفید یا سبز رنگ از سولفات روی قطب‌های باتری می‌شوند. این لایه مانند یک عایق الکتریکی عمل کرده و مانع عبور جریان برق امپر بالا می‌شود.
-
شلی پیچ سرباتری: در اثر تکان‌های خودرو، پیچ‌های سرباتری شل شده و جریان بر اثر کوچک‌ترین لرزش قطع می‌شود.
ب) سوختن فیوز اصلی موتور (Main Fuse – 80A/50A)
در جعبه فیوز اصلی داخل کالسکه موتور، یک فیوز مشکی یا قرمز رنگ بزرگ با ظرفیت ۵۰ تا ۸۰ آمپر وجود دارد. وظیفه این فیوز محافظت از کل شبکه برق خودرو در برابر اتصال کوتاه یا نوسانات شدید است. اگر این فیوز بسوزد، جریان برق ورودی به داخل اتاق کاملاً قطع شده و پشت آمپر کاملاً خاموش می‌شود.
ج) خرابی و خرابی پلاتین‌های مغزی سوئیچ
مغزی سوئیچ پراید دارای چند پلاتین مس-برنجی است. هنگامی که کلید را می‌چرخانید، این پلاتین‌ها روی هم می‌لغزند تا جریان برق را وصل کنند.
-
خوردگی و دودی شدن پلاتین‌ها: به دلیل عبور جریان زیاد و جرقه‌زنی‌های مداوم، پلاتین‌ها دودی یا ذوب می‌شوند و اتصال الکتریکی برقراری نمی‌شود.
-
شکستگی قطعات پلاستیکی داخل مغزی: در این حالت سوئیچ می‌چرخد اما مکانیزم داخلی، پلاتین‌ها را جابه‌جا نمی‌کند.
د) قطع شدن کابل اتصال بدنه (Ground Connection)
سیستم برق خودرو یک‌سیمه است؛ یعنی جریان از قطب مثبت به مصرف‌کننده رفته و از طریق بدنه فلزی خودرو به قطب منفی باتری برمی‌گردد. اگر کابل متصل‌کننده قطب منفی باتری به شاسی یا بدنه موتور پوسیده، قطع یا شل باشد، مدار برقی کامل نمی‌شود و برق پشت آمپر می‌پرد.
هـ) خرابی سوکت‌ها و سیم‌کشی پشت آمپر
پشت صفحه کیلومتر پراید چند سوکت چندپین قرار دارد که برق و سیگنال سنسورها را تامین می‌کنند. شل شدن این سوکت‌ها یا آسیب‌دیدگی سیم‌کشی پشت داشبورد نیز می‌تواند منجر به قطعی برق صفحه آمپر گردد.
۳. راهنمای عیب‌یابی گام‌به‌گام (چگونه مشکل را در محل پیدا کنیم؟)
اگر در جاده یا پارکینگ با مشکل قطع برق پشت آمپر مواجه شدید، مراحل زیر را به ترتیب انجام دهید:
-
بررسی ظاهری باتری: کاپوت را بالا بزنید. سرباتری‌ها را با دست تکان دهید. اگر شل هستند، با آچار ۱۰ آن‌ها را محکم کنید. در صورت وجود سولفاته، روی آن‌ها آب جوش بریزید تا پاک شوند.
-
تست فیوز اصلی: درب جعبه فیوز کالسکه موتور را باز کنید. فیوز اصلی (MAIN) را بررسی کنید. اگر رشته فلزی داخل آن قطع شده، فیوز سوخته است و باید تعویض شود.
-
تست سوئیچ: سوئیچ را چند بار باز و بست کنید یا در حالت پله دوم (IGN) کلید را کمی به سمت بالا و پایین یا داخل فشار دهید. اگر با این کار برق پشت آمپر یک لحظه وصل شد یا چشمک زد، مطمئن باشید که مغزی سوئیچ خراب است.
-
تست کابل منفی: یک کابل رابط (کابل باتری به باتری) بردارید. یک سر آن را به قطب منفی باتری و سر دیگر آن را به یک بخش فلزی و بدون رنگ از موتور یا بدنه وصل کنید. اگر برق پشت آمپر وصل شد، مشکل از اتصال بدنه خودرو است.
۴. نحوه تعویض و تعمیر قطعات معیوب
-
تعویض مغزی سوئیچ: قاب دور فرمان را با باز کردن چند پیچ گوشتی چهارسو باز کنید. سوکت برقی پشت مغزی سوئیچ را جدا کنید. پیچ نگهدارنده مغزی را باز کرده، مغزی جدید را جایگزین و سوکت را وصل کنید.
-
تمیزکاری و تقویت اتصال بدنه: محل اتصال سیم منفی به بدنه را باز کرده، با سمباده رنگ و زنگ‌زدگی آن نقطه را کاملاً پاک کنید تا فلز براق شود، سپس پیچ را محکم ببندید.