یونیت فن سیستم خنک کننده موتور پژو ۴۰۵ ،سمند ،پژو پارس و پژو ۲۰۰۰
راهنمای جامع یونیت فن سیستم خنک کننده موتور (پژو ۴۰۵، سمند، پژو پارس و پژو ۲۰۰۰)
جوش آوردن ماشین و خرابی سیستم خنک‌کننده، یکی از کابوس‌های رایج برای دارندگان خودروهای خانواده پژو و سمند است. قلب تپینده این سیستم خنک‌کننده، علاوه بر رادیاتور و واترپمپ، «یونیت فن» یا همان رله دوبل و کنترل‌کننده دور فن‌ها است.
اگر شما نیز راننده خودروهای پژو ۴۰۵، سمند، پژو پارس (پرشیا) یا پژو ۲۰۰۰ هستید، شناخت عملکرد یونیت فن و عیب‌یابی به‌موقع آن می‌تواند شما را از تعمیرات چند میلیونی موتور نجات دهد. در این مقاله تخصصی، به بررسی کامل وظایف، علائم خرابی، تفاوت‌ها و نکات نگهداری یونیت فن در این خودروها می‌پردازیم.
یونیت فن چیست و چه وظیفه‌ای دارد؟
یونیت فن (Fan Unit) در واقع مغز متفکر سیستم خنک‌کننده است. وظیفه اصلی این قطعه، دریافت اطلاعات دمای آب موتور از طریق فشنگی آب (سنسور دمای مایع خنک‌کننده) و صدور فرمان روشن و خاموش شدن به پروانه‌های فن رادیاتور است.
در خودروهای انژکتوری خانواده پژو (۴۰۵، سمند، پارس)، سیستم خنک‌کننده معمولاً دارای دو دور (کند و تند) است:
دور کند: معمولاً در دمای حدود ۹۰ الی ۹۳ درجه سانتی‌گراد فعال می‌شود تا دمای موتور را در ترافیک‌ها کنترل کند.
دور تند: در دمای حدود ۹۷ الی ۱۰۰ درجه سانتی‌گراد (یا روشن بودن کولر) وارد مدار می‌شود تا افت شدید دما ایجاد کند.
بررسی یونیت فن در خودروهای مختلف
۱. پژو ۴۰۵، سمند و پژو پارس (موتور XU7 و TU5)
در این خودروهای مدرن‌تر (انژکتور)، سیستم فن‌ها توسط رله دوبل و ECU (کامپیوتر خودرو) مدیریت می‌شود. البته در مدل‌های قدیمی‌تر پژو ۴۰۵، یک یونیت فن مجزا (جعبه کوچک الکترونیکی مشکی‌رنگ معمولاً در زیر داشبورد یا داخل محفظه موتور نزديك باتری) وظیفه کنترل دور فن را بر عهده داشت. امروزه در بسیاری از این خودروها، ایسیو مستقیماً دستور دور کند و تند را صادر می‌کند و رله‌ها جریان برق را به موتور فن می‌رسانند.
۲. پژو ۲۰۰۰ (موتور کاربراتوری XU9)
پژو ۲۰۰۰ که یکی از محبوب‌ترین مدل‌های قدیمی در ایران است، سیستم برق و خنک‌کننده کاملاً متفاوتی دارد. این خودرو دارای یک مغزی (فشنگی) فن دو کنتاکت روی رادیاتور است که مستقیماً به یک یونیت یا رله‌ها فرمان می‌دهد. از آنجا که پژو ۲۰۰۰ کاربراتوری است، ایسیو ندارد و کل سیستم خنک‌کننده بر پایه قطعات الکترومکانیکی ساده‌تر اما حساس‌تر کار می‌کند. خرابی یونیت فن در پژو ۲۰۰۰ معمولاً با یکسره شدن فن‌ها یا کار نکردن دور تند خود را نشان می‌دهد.
علائم خرابی یونیت فن پژو ۴۰۵، سمند و پارس
شناخت نشانه‌های خرابی یونیت فن به شما کمک می‌کند قبل از سوزاندن واشر سرسیلندر، مشکل را برطرف کنید:
کار نکردن فن‌ها: اگر آمپر آب از خط وسط عبور کرد و فن‌ها اصلاً روشن نشدند، خطر جدی وجود دارد. این مشکل می‌تواند از فیوزها، سوختن رله دوبل یا خرابی یونیت فن باشد.
یکسره کار کردن فن‌ها: اگر با باز کردن سوییچ (حتی وقتی موتور سرد است)، فن‌ها با دور تند شروع به کار کنند، یونیت فن یا سنسور دما دچار اختلال شده است.
فقط کار کردن دور تند و عدم فعالیت دور کند: این یکی از شایع‌ترین ایرادات است. در این حالت معمولاً مقاومت سر فن (رزیستور دور کند) یا بخشی از یونیت آسیب دیده است که باعث می‌شود موتور در ترافیک سریع‌تر داغ شود.
روشن ماندن فن‌ها پس از خاموش کردن ماشین: اگرچه در برخی خودروها برای خنک شدن رادیاتور این امر طبیعی است، اما اگر تا مدت‌ها پس از خاموش شدن موتور (و سرد بودن آب) فن‌ها خاموش نشوند، یونیت یا رله چسب کرده است.
دلایل اصلی سوختن یا خرابی یونیت فن
نوسانات برق خودرو: خرابی دینام یا باتری ضعیف فشار زیادی به رله‌ها و یونیت وارد می‌کند.
کشیدن جریان اضافی توسط موتور فن: اگر بوش‌ها یا بلبرینگ موتور فن خراب شده باشد و پروانه سفت بچرخد، آمپر زیادی از یونیت کشیده شده و باعث آب شدن سوکت‌ها یا سوختن یونیت می‌شود.
نفوذ آب: قرار گرفتن یونیت یا رله دوبل در معرض آب‌خوردگی (هنگام شستشوی موتور) باعث اتصالی می‌شود.
استفاده از قطعات بی‌کیفیت: استفاده از رله‌ها و یونیت‌های متفرقه بازار با پلاتین‌های ضعیف، عمر کوتاهی دارند.
نکات طلایی برای نگهداری و پیشگیری
بررسی دوره‌ای سوکت‌ها: هر چند ماه یکبار، سوکت‌های متصل به یونیت فن و رله‌ها را بررسی کنید تا آثار ذوب‌شدگی یا اکسید شدن نداشته باشند.
تعویض به‌موقع مایع خنک‌کننده (ضدیخ): زنگ‌زدگی داخل بلوک سیلندر و رادیاتور باعث افزایش دمای کاری و در نتیجه کارکرد مداوم فن‌ها و فشار به یونیت می‌شود.
استفاده از فن‌های استاندارد: از نصب موتور فن‌های متفرقه که آمپر بالایی مصرف می‌کنند پرهیز کنید.
نتیجه‌گیری
یونیت فن و سیستم مدیریت دمای موتور در پژو ۴۰۵، سمند، پژو پارس و پژو ۲۰۰۰ نقش حیاتی در سلامت موتور دارند. با توجه به حساسیت موتورهای این خانواده (به‌ویژه موتور XU7) به حرارت بالا، پیشنهاد می‌شود در صورت مشاهده کوچک‌ترین ایراد در نحوه کارکرد فن‌ها، سریعاً به یک برقکار یا مکانیک مجرب مراجعه کنید. تعویض به‌موقع یک یونیت فن معیوب، بسیار کم‌هزینه‌تر از تعمیر اساسی موتور و تعویض واشر سرسیلندر خواهد بود.
کلمات کلیدی سئو شده: یونیت فن پژو ۴۰۵، سیستم خنک کننده سمند، فن پژو پارس، یونیت فن پژو ۲۰۰۰، علائم خرابی دور کند فن پژو، جوش آوردن سمند، رله دوبل پژو ۴۰۵، تعمیر فن پژو.