بهترین راه کار برای خراب نشدن موتور گاز سوز و کرم خوردگی سرسیلندر
موتورهای گازسوز (به‌ویژه خودروهای دوگانه‌سوز کارخانه‌ای مانند خانواده سمند با موتور ملی EF7، پژو ۴۰۵ با موتور XU7 یا پراید) به دلیل ویژگی‌های سوخت CNG – از جمله دمای احتراق بالاتر، خشک‌تر بودن سوخت نسبت به بنزین و داشتن مقداری رطوبت یا ناخالصی – شرایط کاری سخت‌تری نسبت به خودروهای بنزینی دارند. این شرایط به‌ویژه در بلندمدت منجر به سوختن واشر سرسیلندر، فرسودگی سوپاپ‌ها و پدیده «کرم‌خوردگی» (یا همان خورندگی و حفره‌دار شدن آلومینیوم سرسیلندر) می‌شود.
برای جلوگیری از این آسیب‌ها و افزایش طول عمر موتور گازسوز، رعایت نکات و راهکارهای تخصصی زیر ضروری است:
۱. پیشگیری از کرم‌خوردگی و پوسیدگی سرسیلندر (سیستم خنک‌کننده)
«کرم‌خوردگی» سرسیلندر (که در واقع نوعی اکسیداسیون و خوردگی الکتروشیمیایی آلومینیوم در اثر تماس با آب نامرغوب است) در خودروهای گازسوز به دلیل دمای بالای کارکرد بسیار شایع‌تر است.
-
استفاده اجباری از ضدیخ مرغوب (به نسبت ۵۰-۵۰): هرگز از آب شهری خالی یا ضدیخ‌های متفرقه استفاده نکنید. ضدیخ‌های باکیفیت حاوی مواد ضدخورندگی (ماده مهارکننده یا Inhibitor) هستند که یک لایه محافظ روی سطوح آلومینیومی سرسیلندر تشکیل می‌دهند تا از خورده شدن فلز جلوگیری کنند.
-
تعویض به‌موقع مایع خنک‌کننده: ضدیخ به مرور زمان خاصیت ضدخوردگی خود را از دست می‌دهد. توصیه می‌شود آب و ضدیخ رادیاتور حداقل هر یک سال یا ۳۰ هزار کیلومتر به طور کامل تعویض شود.
-
استفاده از آب مقطر یا آب رادیاتور بدون املاح: برای ترکیب با ضدیخ فقط از آب خالص (مقطر یا دی‌آیزونه) استفاده کنید؛ املاح و سختی بالای آب شهری سرعت کرم‌خوردگی سرسیلندر را چند برابر می‌کند.
۲. مدیریت دما و جلوگیری از جوش آوردن (حفاظت از واشر سرسیلندر)
دمای احتراق گاز حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ درجه سانتی‌گراد بالاتر از بنزین است، بنابراین موتورهای گازسوز خیلی سریع‌تر داغ می‌شوند.
-
سلامت کامل سیستم خنک‌کننده: واترپمپ، ترموستات (استفاده از ترموستات استاندارد با دمای مناسب مثلاً ۷۹ یا ۸۲ درجه)، رادیاتور (شستشوی سالانه شبکه‌ها) و دور تند فن‌ها باید همیشه در بی‌نقص‌ترین وضعیت باشند.
-
پرهیز از تخت‌گاز رفتن با دنده سنگین روی گاز: در سربالایی‌ها یا هنگام سبقت‌گیری، فشار آوردن به موتور در حالت گاز باعث بالارفتن شدید دمای محفظه احتراق و در نتیجه سوختن واشر سرسیلندر می‌شود. توصیه می‌شود در سربالایی‌های طولانی، سوخت را به بنزین تغییر دهید.
۳. تنظیم دقیق سوخت و سیستم گاز (ECU گاز)
ریش2 بسیاری از خرابی‌های موتورهای گازسوز، تنظیم نبودن نسبت هوا و سوخت (کارکرد با سوخت رقیق یا Lean Burn) است که دمای موتور را به شدت بالا می‌برد.
-
تنظیم دوره‌ای انژکتورها و ریل گاز: سیستم گاز باید به‌صورت دوره‌ای توسط تعمیرکار متخصص با دستگاه دیاگ بررسی شود تا پاشش سوخت رقیق نباشد (سوخت رقیق باعث داغ شدن سوپاپ‌ها و سرسیلندر می‌شود).
-
سرویس و تعویض به‌موقع فیلترهای گاز: فیلترهای مایع و بخار گاز باید طبق کارکرد (معمولاً هر ۲۰ هزار کیلومتر) تعویض شوند تا ناخالصی‌ها و روغن‌های موجود در گاز وارد ریل سوخت و محفظه احتراق نشوند.
۴. روغن‌کاری و حفاظت از سوپاپ‌ها و گایدها
گاز CNG فاقد خاصیت روان‌کنندگیِ بنزین است و به همین دلیل سیت سوپاپ‌ها (به‌ویژه سوپاپ‌های دود) و گایدها دچار سایش خشکی می‌شوند.
-
استفاده از روغن موتور باکیفیت و استاندارد: از روغن‌های مرغوب با سطح کیفیت توصیه شده توسط کارخانه (مثلاً روغن‌های سنتتیک یا نیمه‌سنتتیک با گرید مناسب موتور خودروی خود) استفاده کنید و بازه‌های تعویض روغن را کوتاه‌تر کنید (حداکثر هر ۷ تا ۸ هزار کیلومتر).
-
فیلرگیری (تنظیم فیلتر سوپاپ) دوره‌ای: در خودروهایی که فیلر سوپاپ آن‌ها دستی است (مانند پژو ۴۰۵ یا پراید)، حتماً هر ۲۰ تا ۳۰ هزار کیلومتر فیلر سوپاپ‌ها را تنظیم کنید؛ سفت شدن سوپاپ‌ها روی گاز باعث سوختن لبه سوپاپ و افت کمپرس می‌شود.
۵. فرهنگ رانندگی با خودروی گازسوز
-
روشن کردن و گرم کردن با بنزین: همیشه خودرو را روی بنزین روشن کنید و اجازه دهید دمای آب موتور به حد نرمال برسد، سپس به صورت اتوماتیک یا دستی روی گاز بروید (هرگز خودرو را در هوای سرد مستقیماً روی گاز استارت نزنید یا قرار ندهید).
-
سوئیچ به بنزین در سرعت‌های بالا: در سرعت‌های بالای ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت یا رانندگی‌های طولانی در اتوبان‌ها، استفاده از بنزین به خنک‌کاری موتور و روان‌کاری قطعات داخلی کمک شایانی می‌کند.