علت گاز خوردن هرز خودرو در حالت خلاص (RPM بالا یا نوسانی) و روش‌های عیب‌یابی و رفع آن
یکی از آزاردهنده‌ترین و در عین حال رایج‌ترین ایراداتی که برای خودروهای انژکتوری پیش می‌آید، پدیده گاز خوردن هرز یا بالا ماندن دور موتور در حالت خلاص (Idle RPM Surge / High Idle) است. در حالت عادی، هنگامی که پای خود را از روی پدال گاز برمی‌دارید و خودرو در حالت خلاص (یا پشت چراغ قرمز) قرار دارد، دور موتور باید در یک محدوده پایدار (معمولاً بین ۷۵۰ تا ۹۰۰ دور در دقیقه) آرام بگیرد. اما گاهی اوقات دور موتور به طور ناگهانی بالا می‌رود، نوسان می‌کند یا اصطلاحاً «گیر» می‌کند و روی اعداد بالایی (مانند ۱۵۰۰ تا ۲۵۰۰ دور در دقیقه) ثابت می‌ماند. این مشکل علاوه بر افزایش چشمگیر مصرف سوخت و آلایندگی، موجب استهلاک قطعات داخلی موتور و کوبش هنگام جا رفتن دنده می‌شود. در این مقاله به بررسی تخصصی ریشه‌ها، دلایل و مراحل گام‌به‌گام عیب‌یابی و رفع این مشکل می‌پردازیم.
۱. نقش استپر موتور (Idle Air Control Valve – IAC) در تنظیم دور آرام
برای اینکه موتور در حالت خلاص خاموش نشود، به میزان مشخصی از هوای ورودی نیاز دارد که بدون فشردن پدال گاز تامین شود. وظیفه تنظیم این حجم هوا بر عهده قطعه‌ای به نام استپر موتور یا شیر کنترل هوای دور آرام است. ایسیو خودرو با عقب و جلو بردن سوزن استپر، مجاری عبور هوا را کنترل می‌کند. هرگونه خرابی، کثیفی یا گرفتگی در این قطعه یا مسیرهای آن، اصلی‌ترین عامل گاز خوردن هرز خودرو است.
۲. دلایل اصلی و ریشه‌ای گاز خوردن هرز خودرو
الف) کثیف شدن یا خرابی استپر موتور
نشستن دوده و رسوبات روغن ناشی از بخارات کارتر روی نوک سوزن استپر و دیواره دریچه گاز، مانع از حرکت روان آن می‌شود. در نتیجه، استپر نمی‌تواند به موقع مجاری هوا را ببندد و دور موتور بالا می‌ماند.
ب) پدیده کربن‌گرفتگی دریچه گاز و لبه‌های پولکی
در دریچه‌های گاز مکانیکی یا برقی، اگر لبه‌های دریچه گاز و بدنه داخلی آن با لایه‌ای ضخیم از دوده و رسوبات پوشیده شود، دریچه در حالت بسته کامل قرار نمی‌گیرد و هوای اضافی وارد سیلندر می‌شود.
ج) وجود نشتی هوا در منیفولد یا واشرهای آن (Vacuum Leak)
اگر هرگونه ترک‌خوردگی در شیلنگ‌های وکیوم، خرابی واشرهای لاستیکی منیفولد هوا، یا شل بودن بست‌ها وجود داشته باشد، هوای اضافی (کنترل‌نشده) وارد موتور شده و ایسیو برای جبران آن سوخت بیشتری تزریق می‌کند که منجر به بالا رفتن دور موتور می‌شود.
د) خرابی سنسور موقعیت دریچه گاز (TPS) یا پتانسیومتر پدال گاز
اگر سنسور TPS به ایسیو سیگنال اشتباه بفرستد و تصور کند که پدال گاز فشرده شده است، دستور باز ماندن دریچه یا پاشش بیشتر سوخت را صادر می‌کند.