آموزش نحوه تست و تعویض ترموستات خودرو (عیب‌یابی، علائم خرابی و تعویض گام‌به‌گام)
ترموستات یکی از حیاتی‌ترین قطعات در سیستم خنک‌کننده موتور خودرو است که نقش تنظیم‌کننده دمای کاری موتور را بر عهده دارد. این شیر مکانیکی-حرارتی مسیر جریان آب بین موتور و رادیاتور را کنترل می‌کند؛ به طوری که در زمان سرد بودن موتور (مثلاً هنگام استارت سرد)، مسیر رادیاتور را می‌بندد تا موتور به سرعت به دمای ایده آل کاری خود برسد و پس از گرم شدن، باز می‌شود تا تبادل حرارتی انجام گیرد. خرابی ترموستات (قفل شدن در حالت بسته یا باز) آسیب‌های جدی به موتور وارد می‌کند. در این مقاله به آموزش گام‌به‌گام تست و تعویض ترموستات خودرو می‌پردازیم.
۱. نشانه‌ها و علائم خرابی ترموستات
-
جوش آوردن موتور و بالا رفتن آمپر (گیر کردن در حالت بسته): اگر ترموستات باز نشود، آب در موتور محبوس شده و دمای آب به سرعت به منطقه قرمز آمپر می‌رسد.
-
دیر گرم شدن موتور یا پایین ماندن آمپر در هوای سرد (گیر کردن در حالت باز): موتور به دمای استاندارد کاری نمی‌رسد، بخاری خودرو باد ولرم می‌زند و مصرف سوخت به دلیل کارکرد مداوم در حالت ساسات بالا می‌رود.
-
نوسان نامنظم آمپر آب: بالا و پایین رفتن ناگهانی عقربه دما که نشان‌دهنده عملکرد نادرست و گیر کردن سوپاپ ترموستات است.
۲. ابزار و تجهیزات مورد نیاز برای تعویض
-
آچار تخت یا بکس (معمولاً سایز ۱۰، ۱۳ یا پیچ‌گوشتی بسته به نوع خودرو)
-
انبردست یا انبر قفلی (برای باز کردن بست‌های شلنگ)
-
ظرف مناسب برای تخلیه مایع خنک‌کننده (ضدیخ)
-
چسب آب‌بندی سیلیکونی نسوز (در صورت نیاز به واشر جدید)
-
ترموستات نو و استاندارد (با درجه حرارت متناسب با مشخصات کارخانه‌ای خودرو)
-
مایع ضدیخ/آب مقطر جدید برای جایگزینی
۳. روش تست ترموستات خارج از خودرو (تست آب جوش)
اگر شک دارید که ترموستات سالم است یا خیر، می‌توانید آن را به سادگی تست کنید:
-
ترموستات را از خودرو خارج کنید.
-
آن را درون ظرفی از آب قرار دهید و روی حرارت گاز بگذارید.
-
یک دماسنج مخصوص یا آشپزخانه درون آب قرار دهید.
-
بررسی کنید که ترموستات در دمای نوشته شده روی بدنه آن (مثلاً ۷۱، ۷۵ یا ۸۲ درجه سانتی‌گراد) شروع به باز شدن کند و با سرد شدن آب دوباره کاملاً بسته شود.
۴. مراحل دقیق تعویض ترموستات خودرو
۵. نکات ایمنی و هواگیری سیستم
-
پس از تعویض ترموستات و پر کردن سیستم، حتماً اقدام به هواگیری سیستم خنک‌کننده از طریق پیچ‌های هواگیری روی رادیاتور یا ترموستات کنید تا از تشکیل حباب هوا و داغ شدن موضعی سرسیلندر جلوگیری شود.