سنسور اکسیژن (Oxygen Sensor یا به اختصار O2 Sensor) یکی از حیاتی‌ترین قطعات الکترونیکی در خودروهای انژکتوری است که روی مانیفولد دود یا لپر اگزوز نصب می‌شود. این قطعه وظیفه دارد میزان اکسیژن نسوخته در گازهای خروجی از موتور را اندازه‌گیری کرده و اطلاعات آن را به کامپیوتر خودرو (ECU) ارسال کند تا ایسیو نسبت دقیق سوخت و هوا را تنظیم کند. خرابی یا کثیف شدن سنسور اکسیژن باعث افزایش شدید مصرف سوخت، روشن شدن چراغ چک، افت شتاب و رد شدن در تست معاینه فنی می‌شود. در این مقاله به بررسی روش‌های تست، نحوه تمیز کردن و علائم خرابی این قطعه می‌پردازیم.
۱. نشانه‌ها و علائم کثیفی یا خرابی سنسور اکسیژن
-
افزایش محسوس مصرف بنزین: به دلیل ارسال اطلاعات غلط، ایسیو سوخت بیشتری به موتور تزریق می‌کند.
-
روشن شدن چراغ چک: ثبت کدهای خطای مربوط به راندمان یا مدار سنسور اکسیژن (مانند کدهای P0130 تا P0167).
-
کارکرد نامنظم موتور (بد کار کردن درجا) و لرزش: نوسان دور موتور هنگام توقف.
-
افت شتاب و خفه کار کردن موتور هنگام گاز دادن.
۲. ابزار و تجهیزات مورد نیاز برای تست و تمیزکاری
-
آچار بکس مخصوص سنسور اکسیژن (سوکت چاک‌دار) یا آچار تخت مناسب
-
اسپری پاک‌کننده الکترونیکی یا انژکتورشور (بدون چربی)
-
مولتی‌متر دیجیتال (برای تست ولتاژ)
-
دستکش ایمنی و عینک محافظ
۳. مراحل دقیق باز کردن، تست و تمیز کردن سنسور اکسیژن
هشدار ایمنی بسیار مهم
هرگز سعی نکنید سنسور اکسیژن را در حالی که موتور داغ است باز کنید؛ سنسور و مانیفولد دود دمای بسیار بالایی دارند و خطر سوختگی شدید پوستی وجود دارد. اجازه دهید موتور کاملاً خنک شود.
1.باز کردن سنسور از روی اگزوز:گام اول.
کاپوت را بالا بزنید یا در صورت نیاز به زیر خودرو بروید. سوکت برق سنسور را جدا کنید. با استفاده از آچار مخصوص یا بکس چاک‌دار، سنسور اکسیژن را در خلاف جهت عقربه‌های ساعت بچرخانید و به آرامی خارج کنید.
Verification: سنسور بدون آسیب به رزوه‌ها از جای خود خارج شده و نوک آن قابل مشاهده است.
2.بررسی ظاهری و رسوب‌زدایی (تمیز کردن):گام دوم.
نوک سنسور (محافظ فلزی سوراخ‌دار) را بررسی کنید. اگر دوده سیاه خشک روی آن نشسته است، سنسور را به مدت ۳۰ دقیقه درون ظرفی حاوی بنزین تمیز یا تینر فوری قرار دهید تا دوده و رسوبات نرم شوند. سپس با یک برس نرم تمیز کنید.
Verification: رسوبات دوده و چربی‌ها از روی محافظ سوراخ‌دار سنسور پاک شده‌اند.
3.تست ولتاژ سنسور با مولتی‌متر (تست سلامت):گام سوم.
اگر می‌خواهید سلامت الکترونیکی سنسور را بسنجید، پس از نصب موقت یا با اتصال سیم‌ها، با مولتی‌متر در حالت ولتاژ DC خروجی سنسور را در حالت کارکرد موتور بررسی کنید. ولتاژ سالم باید پیوسته بین ۰.۱ تا ۰.۹ ولت نوسان کند.
Verification: عدد روی مولتی‌متر به صورت منظم بین ولتاژ پایین و بالا در حال نوسان است که نشان‌دهنده واکنش صحیح سنسور به اکسیژن است.
4.نصب مجدد و بستن صحیح سنسور:گام چهارم.
رزوه‌های سنسور را به مقدار کمی گریس نسوز (مخصوص دمای بالا) آغشته کنید (مواظب باشید گریس به نوک سنسور نرسد). سنسور را در محل خود ببندید، محکم کنید و سوکت برق را جا بزنید.
Verification: سنسور کاملاً سفت شده، سوکت قفل شده و با پاک کردن خطا با دیاگ، چراغ چک خاموش می‌شود.
