واتر پمپ (پمپ آب) قلب تپنده سیستم خنک‌کننده موتور است که وظیفه به گردش درآوردن مداوم آب و ضدیخ میان بلوک موتور و رادیاتور را بر عهده دارد. در خودروهای کلاسیک و کاربردی ایران نظیر پیکان، وانت پیکان (باردو) و روآ / آردی (مجهز به موتور OHV پیکان)، خرابی واتر پمپ معمولاً با نشانه‌هایی چون نشتی آب از سوراخ تخلیه، صدای زوزه بلبرینگ یا جوش آوردن ناگهانی موتور بروز می‌کند. در این مقاله به آموزش گام‌به‌گام تعویض واتر پمپ این خودروها می‌پردازیم.
۱. علائم خرابی واتر پمپ در پیکان و آردی
-
نشتی آب یا ضد یخ: دیدن قطرات آب یا لکه‌های رنگی (سبز/قرمز) زیر خودرو در قسمت جلوی موتور و دقیقاً پشت پروانه.
-
صدای زوزه یا خرخر: ایجاد صدای ناهنجار سایش یا زوزه با افزایش دور موتور، که ناشی از خرابی بلبرینگ داخلی واتر پمپ است.
-
لق شدن پولی (فولی): اگر پولی جلو واتر پمپ را با دست تکان دهید و دارای بازی یا لقی باشد، بلبرینگ کاملاً خراب شده است.
-
داغ شدن موتور: عدم گردش صحیح آب که منجر به بالا آمدن سریع آمپر آب می‌شود.
۲. ابزار و تجهیزات مورد نیاز
-
آچار تخت و رینقی (شماره ۱۰، ۱۲ و ۱۳)
-
آچار بکس یا جغجغه
-
چسب واشر نسوز (چسب سیلیکون)
-
واشر کاغذی یا لاستیکی واتر پمپ جدید
-
مایع خنک‌کننده (آب مقطر و ضد یخ جدید)
۳. مراحل گام‌به‌گام تعویض واتر پمپ
1.تخلیه آب رادیاتور و باز کردن لوازم مزاحم:تخلیه مدار.
شیر تخلیه پایین رادیاتور را باز کنید تا آب کهنه کاملاً خارج شود. سپس بست شیلنگ‌های متصل به ترموستات و قاب پروانه فن را باز کنید تا فضای کافی برای بیرون آوردن واتر پمپ ایجاد شود.
Verification: آب رادیاتور کاملاً تخلیه شده و فضای جلوی موتور برای آچارکشی کاملاً آزاد است.
2.باز کردن پروانه و پولی واتر پمپ:۱۰ دقیقه.
پیچ‌های اتصال پروانه فن و فولی (پولی) جلو را باز کرده و پروانه و پولی را به همراه تسمه پروانه از روی شفت واتر پمپ جدا کنید.
Verification: شفت واتر پمپ کاملاً آزاد شده و پیچ‌های پوسته آن قابل دسترسی هستند.
3.باز کردن پوسته و واتر پمپ کهنه:۱۵ دقیقه.
پیچ‌های بلند و کوتاه نگهدارنده واتر پمپ به سیلندر موتور را باز کنید. واتر پمپ کهنه را به آرامی از جای خود خارج کنید. سطح نشیمنگاه روی بلوک موتور را با کاردک به خوبی از بقایای واشر قدیمی پاک کنید.
Verification: سطح فلزی روی بلوک موتور کاملاً صاف و عاری از هرگونه رسوب یا تکه‌های واشر قدیمی است.
4.نصب واتر پمپ جدید و آب‌بندی:۱۵ دقیقه.
دو طرف واشر کاغذی جدید را به چسب واشر آغشته کنید و آن را روی واتر پمپ قرار دهید. واتر پمپ را با احتیاط روی بلوک بگذارید و پیچ‌ها را به صورت ضربدری و به میزان مناسب سفت کنید (سفت کردن بیش از حد باعث تاب برداشتن پوسته آلومینیومی می‌شود). سپس پروانه، فولی و تسمه را ببندید.
Verification: واتر پمپ کاملاً بدون لقی نصب شده و پیچ‌ها محکم شده‌اند.
نکته حیاتی پس از تعویض
پس از اتمام کار، حتماً رادیاتور را با ترکیب ۵۰ درصد آب مقطر و ۵۰ درصد ضد یخ پر کنید. موتور را روشن کرده و اجازه دهید چند دقیقه درجا کار کند تا هواگیری انجام شود. حتماً زیر خودرو را از نظر عدم نشتی بررسی کنید.
