مجموعه انتقال قدرت چرخ‌ها و سیستم تعلیق چرخشی تحت فشار و تنش مکانیکی شدیدی قرار دارند. دو قطعه مصرفی که بیشترین خرابی را در این بخش تجربه می‌کنند، سرپلوس (مشاعی پلوس) و بلبرینگ چرخ هستند. خرابی سرپلوس با صدای «قژقژ» یا «تق‌تق» هنگام دور زدن و خرابی بلبرینگ چرخ با صدای «هوم‌هوم» مداوم در سرعت‌های بالا بروز می‌کند. در این مقاله به آموزش گام‌به‌گام و اصولی تعویض سرپلوس و بلبرینگ چرخ می‌پردازیم.
۱. مهم‌ترین علائم خرابی سرپلوس و بلبرینگ چرخ
-
صدای تق‌تق مداوم هنگام دور زدن (خرابی سرپلوس بیرونی): وقتی فرمان را تا انتها می‌چرخانید و حرکت می‌کنید، صدای تق‌تق از سمت چرخ‌ها به گوش می‌رسد (پارگی گردگیر و ورود خاک عامل اصلی آن است).
-
صدای زوزه یا هوم‌هوم در سرعت بالا (خرابی بلبرینگ چرخ): با افزایش سرعت خودرو، صدایی شبیه به چرخش پروانه یا هوم ممتد از سمت چرخ شنیده می‌شود که با پیچیدن به یک طرف شدت آن تغییر می‌کند.
-
لقی و بازی کردن چرخ: هنگام تکان دادن لاستیک در حالت جک‌زده، چرخ لق می‌زند.
۲. ابزار و تجهیزات مورد نیاز
-
جک سوسماری و خرک ایمنی مقاوم
-
بکس بادی یا آچار چرخ، بکس ۳۰ یا ۳۲ (برای باز کردن مهره سر پلوس)
-
مهره‌کش، چکش پلاستیکی و آچار جغجغه‌ای
-
پرس هیدرولیک کارگاهی (برای درآوردن و جابجایی بلبرینگ چرخ)
-
سرپلوس نو، گردگیر جدید و گریس مخصوص پلوس (مولیبدن)
-
بلبرینگ چرخ نو
۳. مراحل گام‌به‌گام تعویض سرپلوس (مشاعی پلوس)
1.شل کردن مهره مرکزی چرخ و بلند کردن خودرو:باز کردن مهره سرپلوس.
پیش از جک زدن، درپوش وسط رینگ را بردارید و با بکس بادی یا آچار بلند و کمک ترمز، مهره قفلی بزرگ سرپلوس را شل کنید. خودرو را جک بزنید، خرک بگذارید و چرخ را باز کنید.
Verification: مهره مرکزی سرپلوس شل شده و خودرو روی خرک ایمنی قرار دارد.
2.باز کردن پیچ‌های اتصال سیبک و کمک‌فنر به سگدست:آزادسازی سگدست.
مهره سیبک فرمان و پیچ‌های پایینی سگدست متصل به کمک‌فنر را باز کنید تا سگدست به سمت پایین حرکت کند. شفت پلوس را با ضربات آرام چکش پلاستیکی از توپی چرخ آزاد کنید و به سمت داخل هل دهید.
Verification: سرپلوس از توپی چرخ بیرون آمده و آویزان است.
3.بریدن گردگیر و درآوردن سرپلوس از شفت:خروج سرپلوس کهنه.
بست‌های گردگیر پلوس را ببرید و گردگیر را کنار بزنید. با ضربات ملایم چکش برنزی یا پلاستیکی به لبه داخلی سرپلوس کهنه، خار داخلی را آزاد کرده و سرپلوس را از روی شفت بیرون بکشید.
Verification: سرپلوس کهنه از روی شفت جدا شده است.
4.تزریق گریس مخصوص، نصب گردگیر و جا زدن سرپلوس نو:نصب سرپلوس جدید.
مفصل سرپلوس نو را با گریس مخصوص مولیبدن کاملاً پر کنید. گردگیر جدید را روی شفت بلغزانید. سرپلوس نو را با ضربات آرام دست جا بزنید تا خار فلزی درون شیار قفل شود. گردگیر را فیکس کرده و بست‌های آن را محکم کنید و مجموعه را ببندید.
Verification: سرپلوس نو بدون لقی روی شفت نشسته و گردگیر کاملاً آب‌بندی شده است.
۴. مراحل گام‌به‌گام تعویض بلبرینگ چرخ
1.خروج کامل مجموعه سگدست از خودرو:پیاده‌سازی سگدست.
پس از باز کردن کالیپر ترمز، دیسک ترمز و مهره سرپلوس (همانند مراحل قبل)، کل مجموعه سگدست (شامل توپی و بلبرینگ) را با باز کردن اتصالات طبق و کمک از خودرو جدا کنید.
Verification: مجموعه سگدست کاملاً از خودرو جدا شده است.
2.خارج کردن بلبرینگ معیوب با پرس هیدرولیک:پرس کردن بلبرینگ کهنه.
سگدست را روی دستگاه پرس هیدرولیک قرار دهید. با سمبه مناسب و اعمال فشار هیدرولیک، توپی چرخ را بیرون بکشید، سپس خار فنری نگهدارنده بلبرینگ را باز کرده و بلبرینگ کهنه را با پرس خارج کنید.
Verification: بلبرینگ کهنه از داخل سگدست خارج شده است.
3.جاگذاری بلبرینگ جدید با رعایت نکات فنی:پرس کردن بلبرینگ نو.
نشیمنگاه بلبرینگ را تمیز کنید. بلبرینگ چرخ نو را با پرس هیدرولیک (فشار مستقیم روی لبه بیرونی بلبرینگ، نه روی رینگ داخلی) با احتیاط تا ته جایگاه فشار دهید و خار فنری را در شیار خود جا بزنید. سپس توپی چرخ را پرس کنید.
Verification: بلبرینگ نو کاملاً در جای خود نشسته و خار فنری فیکس شده است.
4.مونتاژ سگدست و اتصال چرخ‌ها:بستن نهایی.
مجموعه سگدست را روی خودرو نصب کنید، پلوس را جا بزنید، دیسک و کالیپر ترمز را ببندید و مهره سرپلوس را با گشتاور بالا سفت کنید و درپوش را بگذارید.
Verification: چرخ به نرمی و بدون هیچ‌گونه صدا یا لقی می‌چرخد.
هشدار فنی بسیار مهم
هنگام تعویض بلبرینگ چرخ با پرس هیدرولیک، هرگز نیروی پرس را مستقیماً به رینگ داخلی یا ساچمه‌های بلبرینگ وارد نکنید؛ این کار باعث آسیب دیدن مسیر لغزش ساچمه‌ها و خرابی زودرس بلبرینگ نو در کمتر از چند روز خواهد شد. همیشه فشار پرس را روی لبه بیرونی بلبرینگ اعمال کنید.
