بررسی مشکل لرزش فرمان تارا در سرعتهای بالای ۱۰۰ کیلومتر
ایران خودرو تارا به عنوان یکی از سدانهای مدرن و محبوب بازار ایران شناخته میشود که با طراحی بهروز، امکانات مناسب و کابین جادار، توانسته توجه بسیاری از خریداران را به خود جلب کند. با این حال، مانند هر خودروی دیگری، مالکان این خودرو ممکن است پس از مدتی استفاده با برخی ایرادات و چالشها مواجه شوند. یکی از شایعترین شکایتهایی که در گروهها و انجمنهای خودرویی مطرح میشود، «لرزش فرمان تارا در سرعتهای بالای ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت» است.
این مشکل علاوه بر اینکه حس ناامنی و عدم تسلط بر خودرو را به راننده منتقل میکند، میتواند نشانهای از وجود نقص فنی در بخشهای حیاتی خودرو (مانند سیستم تعلیق، فرمان یا چرخها) باشد. در این مقاله جامع از وبلاگ، قصد داریم به بررسی دقیق دلایل بروز این مشکل، روشهای عیبیابی و راهکارهای قطعی رفع آن بپرداز چرا که نادیده گرفتن این موضوع میتواند هزینههای سنگینی را به همراه داشته باشد.
چرا لرزش فرمان در سرعتهای بالا خطرناک است؟
لرزش فرمان در سرعتهای شهری (زیر ۶۰ کیلومتر) معمولاً چندان آزاردهنده نیست و خیلی سریع جلب توجه نمیکند؛ اما وقتی عقربه سرعت از مرز ۱۰۰ یا ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت عبور میکند، ارتعاشات فرمان شدیدتر شده و کنترل خودرو دشوار میشود. این لرزش نه تنها باعث خستگی زودرس راننده در سفرهای جادهای میشود، بلکه نشاندهنده از دست رفتن پایداری بخشی از سیستم حرکتی خودرو است که در سرعتهای بالا میتواند بسیار خطرآفرین باشد.
مهمترین دلایل لرزش فرمان تارا در سرعتهای بالا
دلایل بروز لرزش در فرمان تارا متنوع است و میتواند از یک مشکل ساده مانند عدم بالانس بودن لاستیکها تا خرابی قطعات مکانیکی پیچیده متغیر باشد. در ادامه به شایعترین این عوامل میپردازیم:
۱. عدم بالانس بودن چرخها (شایعترین دلیل)
اولین و محتملترین مقصر در لرزش فرمان، عدم بالانس چرخهای جلو (و گاهی چرخهای عقب) است. توزیع ناهمگون وزن لاستیک و رینگ باعث میشود که با افزایش سرعت و گریز از مرکز شدن نیروها، چرخها دچار ارتعاش شوند. این ارتعاش مستقیماً به جعبه فرمان و در نهایت به دستان راننده منتقل میشود.
۲. تاب داشتن رینگ یا لاستیک
اگر رینگهای خودروی تارا (به خصوص رینگهای آلومینیومی فابریک) بر اثر برخورد با دستاندازهای شدید، چالهها یا جداول خیابان دچار آسیب یا تاببرداشتگی شده باشند، بالانس کردن معمولی نیز مشکل را حل نخواهد کرد. همچنین، خرابی ساختاری لاستیک (اصطلاحاً پینهزدن یا بادکردگی دیواره لاستیک) باعث ایجاد لرزش در سرعتهای بالا میشود.
۳. تنظیم نبودن زاویه چرخها (جلو بندی و آپاراتی)
اگر زاویه توئین (Toe) یا کستر چرخهای خودرو از حالت استاندارد خارج شده باشد، لاستیکها در سرعتهای بالا به جای حرکت مستقیم، دچار مقاومت و کشش جانبی ناخواسته میشوند که این امر خود را به صورت لرزش یا کشش فرمان نشان میدهد.
۴. خرابی، تاب داشتن یا کیفیت پایین دیسکهای ترمز
گاهی اوقات لرزش فرمان تنها هنگام ترمزگیری در سرعتهای بالا رخ میدهد که نشاندهنده تاب برداشتن دیسکهای ترمز جلو است. اما اگر در حالت عادی و بدون ترمزگیری نیز فرمان میلرزد، باز هم باید وضعیت دیسکها و کیفیت لنتهای ترمز بررسی شوند، چرا که گیر کردن کالیپر ترمز میتواند باعث ایجاد ارتعاش مداوم شود.
۵. مشکل در پلوسها و میل گاردان (در خودروهای دیفرانسیل جلو)
تارا خودرویی با دیفرانسیل جلو (FWD) است. اگر مشروط به خرابی سرپلوس، شل شدن اتصالات یا تاب داشتن میل پلوسها باشیم، در سرعتهای بالا لرزش شدیدی در فرمان و حتی کل اتاق خودرو احساس خواهد شد. این لرزش معمولاً هنگام شتابگیری (گاز دادن) بیشتر خود را نشان میدهد.
۶. لق بودن یا خرابی سیبکها، بوشها و جعبه فرمان
سیستم جلوبندی تارا از قطعات متعددی مانند سیبک فرمان، بازویی، بوشهای طبق و کمکفنرها تشکیل شده است. استهلاک، پارگی گردگیرها یا شل شدن این قطعات باعث ایجاد «خلاصی» در سیستم فرمان میشود که در سرعتهای بالا به صورت لرزش و ناپایداری بروز میکند.
راهکارهای عیبیابی و رفع لرزش فرمان تارا
برای حل این مشکل، بهتر است فرآیند عیبیابی را از سادهترین و کمهزینهترین موارد آغاز کنید و به سمت بررسی قطعات مکانیکی پیش بروید:
- بالانس چرخها با دستگاههای دقیق (بالانس درجا): به یک آپاراتی معتبر مراجعه کنید تا چرخهای جلو و عقب تارا را بالانس کنند. در صورت نیاز، از بالانس درجا استفاده کنید تا تاب رینگهای احتمالی نیز شناسایی شود.
- بررسی ظاهر لاستیکها و رینگها: لاستیکها را از نظر وجود بادکردگی، ساییدگی ناهموار (پلهپله شدن) یا تاب داشتن رینگ بررسی کنید. در صورت آسیب دیدن رینگ، آن را آپارات یا ترمیم کنید.
- بازدید جلوبندی توسط مکانیک متخصص: خودرو را روی جک بالابر ببرید و قطعات جلوبندی تارا (سیبکها، طبقها، میل موجگیر و بلبرینگ چرخها) را از نظر نداشتن لقی و خرابی تست کنید.
- تنظیم فرمان (آلابینت / سهمحوره): با استفاده از دستگاههای لیزری، زوایای چرخهای تارا را تنظیم کنید تا همراستایی کامل برقرار شود.
- بررسی پلوسها: اگر لرزش با افزایش گاز دادن تشدید میشود، سلامت پلوسها و مشعلیهای آن را بررسی کنید.
نکات پیشگیرانه برای جلوگیری از لرزش فرمان تارا
- پرهیز از عبور با سرعت بالا از دستاندازها: سیستم تعلیق و جلوبندی تارا حساس است؛ برخورد شدید با سرعتگیرها میتواند به رینگ و جلوبندی آسیب بزند.
- بالانس دورهای چرخها: پیشنهاد میشود هر ۱۰,۰۰۰ کیلومتر یا هنگام تعویض فصل لاستیکها، چرخها را بالانس و جابهجا (Rotation) کنید.
- استفاده از قطعات یدکی باکیفیت: در صورت نیاز به تعویض قطعات جلوبندی یا دیسک ترمز، حتماً از قطعات استاندارد و باکیفیت استفاده کنید.
نتیجهگیری
لرزش فرمان تارا در سرعتهای بالای ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت موضوعی است که نباید آن را به حساب «طبیعی بودن خودرو» گذاشت. این مشکل معمولاً ریشه در نامتعادلی چرخها، خرابی جلوبندی یا تاب داشتن رینگ و دیسک ترمز دارد. با انجام یک بالانس ساده و در صورت نیاز بازدید جلوبندی توسط یک تعمیرکار مجرب، این مشکل به راحتی برطرف شده و بار دیگر سواری نرم، لذتبخش و ایمنی را با تارا تجربه خواهید کرد.
اگر شما نیز با مشکل لرزش فرمان در خودروی تارا خود مواجه شدهاید و توانستهاید آن را برطرف کنید، تجربیات خود را در بخش نظرات با ما و سایر خوانندگان به اشتراک بگذارید.