سیستم سوپاپ‌بندی موتورهای XU7 (مورد استفاده در پژو ۴۰۵، سمند LX و پژو پارس) فاقد تایپت‌های هیدرولیکی خودتنظیم است؛ به همین دلیل با گذشت زمان و کارکرد موتور، فاصله بین ساق سوپاپ و بادامک میل‌سوپاپ (لقاح سوپاپ یا فیلر) تغییر می‌کند. برای تنظیم دقیق این فاصله از قطعات کالیبره‌شده کوچکی به نام شیم (Shim) استفاده می‌شود. در مقاله قبلی به فواید و اهمیت شیم‌گیری پرداختیم؛ در این بخش دوم، به صورت کاملاً تخصصی نحوه محاسبه اندازه شیم جدید و پاسخ به سوالات رایج تعمیرگاهی را بررسی می‌کنیم.

۱. مقادیر استاندارد فیلر سوپاپ در موتور XU7

پیش از انجام هرگونه محاسباتی، باید بدانیم کارخانه سازنده چه فاصله‌ای را برای سوپاپ‌های دود و هوا در حالت سرد (Cold Engine) تعیین کرده است:

• فیلر استاندارد سوپاپ هوا (بنزین): ۰.۲۰ میلی‌متر (با خطای مجاز ±۰.۰۵)

• فیلر استاندارد سوپاپ دود: ۰.۳۰ میلی‌متر (با خطای مجاز ±۰.۰۵)

۲. فرمول طلایی محاسبه شیم جدید

هنگامی که با فیلرگییری، میزان فاصله فعلی مشخص شد، برای به دست آوردن ضخامت شیم جدیدی که باید خریداری یا تراشیده شود، از فرمول زیر استفاده می‌کنیم:

۳. حل تمرینات و پاسخ به سوالات رایج تعمیرگاهی

سوال اول: محاسبه برای سوپاپ بنزین (هوا)

• سوال: شیم سوپاپ بنزین روی موتور مدل ۸۳ مقدار ۲.۲۵ میلی‌متر است. فیلر اندازه گرفته شده با فیلرگیج عدد ۰.۵۰ میلی‌متر را نشان می‌دهد (سوپاپ شل است). حالا برای اینکه فیلر به استاندارد ۰.۲۰ میلی‌متر برسد، چه شیمی باید نصب کنیم؟

• پاسخ و محاسبه:

  1. تفاضل فیلر موجود و فیلر استاندارد:

     $$0.50 – 0.20 = 0.30 \text{ mm}$$

  2. از آنجا که فیلر بزرگ‌تر از استاندارد است (سوپاپ شل است)، باید ضخامت شیم را افزایش دهیم تا فاصله کم شود:

     $$\text{شیم جدید} = 2.25 + 0.30 = 2.55 \text{ mm}$$

  • نتیجه: باید یک شیم با ضخامت ۲.۵۵ میلی‌متر روی آن سوپاپ نصب کنید.

سوال دوم: حالت برعکس (سوپاپ سفت / فیلر کمتر از حد استاندارد)

• فرض کنید: شیم فعلی ۲.۴۰ میلی‌متر است و فیلر اندازه گرفته شده عدد ۰.۱۰ میلی‌متر را نشان می‌دهد (سوپاپ سفت است و کاملاً بسته نمی‌شود).

• محاسبه:

  1. تفاضل فیلر:

     $$0.10 – 0.20 = -0.10 \text{ mm}$$

  2. محاسبه شیم جدید:

     $$\text{شیم جدید} = 2.40 + (-0.10) = 2.30 \text{ mm}$$

  • نتیجه: باید از شیم نازک‌تر یعنی ۲.۳۰ میلی‌متر استفاده کنیم تا فاصله بیشتر شده و فیلر به ۰.۲۰ برسد.

۴. ابزارها و نکات اجرایی در تعویض شیم

• ابزار مخصوص شیم‌گیر (سوپاپ‌فشارکن): برای فشردن استکانک به سمت پایین بدون نیاز به باز کردن سرسیلندر.

• میکرومتر یا کولیس دیجیتال دقیق: قبل از نصب شیم‌های دست دوم، حتماً ضخامت دقیق آن‌ها را با میکرومتر اندازه بگیرید؛ زیرا شماره حک شده روی شیم‌های قدیمی ممکن است بر اثر سایش خوانا نباشد.