سرسیلندر یکی از اساسی‌ترین و گران‌قیمت‌ترین بخش‌های پیشرانه خودرو است که روی بلوک سیلندر قرار گرفته و محفظه احتراق، سوپاپ‌ها، میل‌سوپاپ و مجاری آب و روغن را در خود جای داده است. سوختن واشر سرسیلندر (ناشی از داغ کردن موتور یا کمبود آب)، تاب برداشتن کف سرسیلندر یا خرابی گیت و سوپاپ‌ها از مهم‌ترین دلایلی است که نیاز به باز کردن، تعمیر و تراشکاری سرسیلندر در موتورهای خانواده پژو و سمند (موتور XU7) دارد. در این مقاله آموزشی، مراحل کامل و استاندارد باز کردن، عیب‌یابی و بستن سرسیلندر را بررسی می‌کنیم.
۱. ابزار و تجهیزات تخصصی مورد نیاز
-
آچار بکس ستاره‌ای یا بکس مخصوص پیچ سرسیلندر (بکس ۱۲ پر یا ابزار مخصوص)
-
ترکمتر (آچار گشتاور) جهت بستن صحیح و اصولی پیچ‌ها با نیوتن‌متر استاندارد
-
ابزار کمپرس‌سنج و خط‌کش مخصوص تست تاب‌گیری سرسیلندر
-
مجموعه آچارهای تخت، بکس و پیچ‌گوشتی
-
واشر سرسیلندر نو، چسب آب‌بندی استاندارد، روغن موتور تازه و ضدیخ
۲. مراحل گام‌به‌گام باز کردن سرسیلندر XU7
1.خالی کردن مایع خنک‌کننده و جداسازی اتصالات:آماده‌سازی، تخلیه آب و قطع برق.
خودرو را در سطح صاف قرار دهید، بست منفی باتری را جدا کنید. شیر تخلیه رادیاتور را باز کنید تا آب و ضدیخ کاملاً تخلیه شود. قاب‌های روی موتور، فیلتر هوا و لوله‌های هواکش را باز کنید تا دسترسی کامل به منیفولدها ایجاد شود.
Verification: سیستم خنک‌کاری کاملاً تخلیه شده و برق خودرو قطع است.
2.آزاد کردن تایمینگ موتور، منیفولد هوا و اگزوز:باز کردن تسمه تایم و منیفولدها.
قاب تسمه تایم را باز کرده، تسمه تایم را آزاد کنید و هرزگرد را باز کنید. منیفولد هوا و منیفولد دود (یا جداسازی اگزوز از لوله فلنج)، ریل سوخت و انژکتورها را از سرسیلندر جدا کنید. سوکت‌های سنسورها (درجه آب، مپ‌سنسور و غیره) را آزاد کنید.
Verification: تسمه تایم آزاد شده و منیفولدها هیچ اتصالی با سرسیلندر ندارند.
3.باز کردن ضربدری و مرحله‌ای پیچ‌های سرسیلندر:باز کردن پیچ‌های سرسیلندر به روش اصولی.
درپوش سوپاپ (قالپاق سوپاپ) را بردارید. پیچ‌های سرسیلندر را باید حتماً به روش ضربدری و از بیرون به داخل (در چند مرحله) شل کنید تا از تاب برداشتن بدنه آلومینیومی سرسیلندر جلوگیری شود. پس از باز کردن تمامی پیچ‌ها، واشرها را خارج کرده و سرسیلندر را با احتیاط بلند کنید.
Verification: سرسیلندر به همراه میل‌سوپاپ از روی بلوک سیلندر جدا شده است.
۳. مراحل تست، تعمیر و تراشکاری سرسیلندر
-
بررسی تاب‌دیدگی (Warpage Check): با استفاده از یک خط‌کش لبه‌تراش دقیق و فیلر، سطح کف سرسیلندر را در جهت‌های مختلف بررسی کنید. در صورت وجود تاب‌خوردگی بیش از حد مجاز، سرسیلندر باید توسط تراشکار کف‌تراشی شود.
-
تست آب‌بندی سوپاپ‌ها: سوپاپ‌ها را خارج کرده، گیت‌ها، لاستیک ساق سوپاپ و نشیمنگاه (سیت سوپاپ) را بررسی کنید. سوپاپ‌ها باید با سنباده نرم و خمیر سوپاپ مجدداً آب‌بندی شوند تا هیچ‌گونه نشتی بنزین یا کمپرس نداشته باشند.
۴. مراحل گام‌به‌گام بستن و جمع کردن سرسیلندر
1.پاکسازی کامل سطح بلوک و قرار دادن واشر سرسیلندر استاندارد:تمیزکاری بلوک سیلندر و خواباندن واشر نو.
سطح بالای بلوک سیلندر را با کاردک پلاستیکی یا دستمال کاملاً تمیز و عاری از رسوب یا روغن کهنه کنید. واشر سرسیلندر نو و مرغوب را با رعایت جهت روی بلوک قراردهید.
Verification: سطح بلوک کاملاً تمیز و صیقلی است و واشر سرسیلندر در جای خود تراز است.
2.سفت کردن مرحله‌ای و گشتاور دقیق پیچ‌های سرسیلندر:جاگذاری سرسیلندر و بستن پیچ‌ها با ترکمتر.
سرسیلندر را با احتیاط روی بلوک قرار دهید. پیچ‌های سرسیلندر (ترجیحاً پیچ‌های نو) را با روغن موتور تمیز چرب کنید. با استفاده از ترکمتر و به روش ضربدری (از مرکز به سمت بیرون)، پیچ‌ها را در چند مرحله (مثلاً مرحله اول ۲۰ نیوتن‌متر، مرحله دوم ۴۰ نیوتن‌متر و مراحل نهایی با زاویه مشخص یا گشتاور نهایی نهایی طبق استاندارد کارخانه XU7) سفت کنید.
Verification: تمامی پیچ‌ها با گشتاور دقیق و استاندارد سفت شده‌اند.
3.تنظیم علائم تایم میل‌لنگ و میل‌سوپاپ:تنظیم تایمینگ و بستن تسمه تایم.
تایمینگ میل‌لنگ و پولی میل‌سوپاپ را روی علامت‌های استاندارد فابریک تنظیم کنید. تسمه تایم را جا بزنید، سفت‌کن (تنشنر) را تنظیم کنید و موتور را چند دور با دست بچرخانید تا از عدم برخورد سوپاپ‌ها با پیستون مطمئن شوید.
Verification: علائم تایمینگ کاملاً تطابق دارند و موتور با دست به نرمی می‌چرخد.
هشدار فنی و ایمنی بسیار مهم
استفاده از ترکمتر (آچار گشتاور) برای بستن پیچ‌های سرسیلندر موتور XU7 الزامی است؛ سفت کردن بیش از حد پیچ‌ها باعث بریدن رزوه‌های بلوک سیلندر یا تاب برداشتن سرسیلندر می‌شود و سفت کردن کمتر از حد آن، بلافاصله منجر به سوزاندن مجدد واشر سرسیلندر خواهد شد. همچنین حتماً پس از روشن کردن موتور، روغن و آب رادیاتور را مجدداً چک کنید.
