بررسی انواع شیر مخزن گاز CNG خودرو + عکس
شیر مخزن گاز (Cylinder Valve) یکی از حیاتی‌ترین و حساس‌ترین قطعات ایمنی در سیستم‌های گازسوز خودروهای CNG است. این قطعه روی بدنه مخزن نصب شده و علاوه بر وظیفه کنترل قطع و وصل جریان گاز، نقش کلیدی در پیشگیری از حوادث ناشی از افزایش فشار یا حرارت بالا دارد. شناخت انواع شیر مخزن و نحوه عملکرد آن‌ها برای مکانیک‌ها، تعمیرکاران و مالکان خودروهای دوگانه‌سوز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
۱. دسته‌بندی شیرهای مخزن بر اساس نوع رزوه و آب‌بندی
نوع اتصال شیر به گلویی مخزن بر اساس استانداردهای ساخت به دو شکل کلی طراحی می‌شود:
-
شیرهای مخروطی (Conical Thread Valves): در این مدل، قطر رزوه‌های قسمت پایین شیر و گلویی مخزن به صورت مخروطی طراحی شده است. عمل آب‌بندی در این نوع شیرها با استفاده از گشتاور پیچش بالا (معمولاً تا ۳۲۵ نیوتن‌متر) و پیچیدن نوار تفلون مخصوص (در جهت مخالف عقربه‌های ساعت) انجام می‌شود تا از هرگونه نشت گاز تحت فشار ۲۰۰ بار جلوگیری شود.
-
شیرهای استوانه‌ای (Cylindrical Thread Valves): در این مدل، رزوه‌ها استوانه‌ای و یکنواخت هستند و عمل آب‌بندی به جای رزوه، توسط اورینگ‌های لاستیکی مقاوم در برابر فشار و حرارت انجام می‌شود. گشتاور بستن این شیرها پایین‌تر (حدود ۱۳۰ نیوتن‌متر) است و تعویض اورینگ در هر بار باز کردن شیر الزامی است.
۲. دسته‌بندی بر اساس نوع عملکرد و سیستم‌های ایمنی
امروزه شیرهای مدرن مخزن CNG مجهز به تکنولوژی‌های پیشرفته ایمنی هستند تا در شرایط بحرانی از انفجار یا نشت کنترل‌نشده جلوگیری کنند:
-
شیر دستی (Manual Valve): دارای یک فلکه یا اهرم دستی است که راننده یا تعمیرکار می‌تواند در زمان انجام تعمیرات، تعویض قطعات یا مواقع اضطراری، جریان خروجی گاز از مخزن را به طور کامل ببندد.
-
شیر برقی مخزن (Solenoid Cylinder Valve): مجهز به یک بوبین الکتریکی (۱۲ ولت) است که به سیستم برق خودرو و ECU گاز متصل می‌شود. به محض روشن شدن خودرو و سوئیچ، شیر برقی باز شده و اجازه عبور گاز را می‌دهد و با خاموش شدن موتور، مسیر گاز به صورت خودکار مسدود می‌شود.
-
سوپاپ اطمینان حرارتی (PRD – Pressure Relief Device): یک سیستم ایمنی بسیار حیاتی است که شامل یک فیوز حرارتی می‌باشد. اگر خودرو در معرض آتش‌سوزی قرار گیرد و دمای محیط از حد مشخصی (معمولاً ۱۱۰ درجه سانتی‌گراد) فراتر رود، این سوپاپ ذوب شده و گاز داخل مخزن را به صورت کنترل‌شده و ایمن تخلیه می‌کند تا از انفجار مخزن جلوگیری شود.
-
سوپاپ محدودکننده جریان اضافی (EFV – Excess Flow Valve): اگر به هر دلیلی (مانند تصادف شدید یا پارگی لوله‌های فشارقوی زیر خودرو) گاز با سرعت و دبی غیرمجاز از مخزن خارج شود، این سوپاپ به صورت خودکار و مکانیکی مسدود شده و از خشت و نشت فاجعه‌بار گاز جلوگیری می‌کند.
پیشنهاد تصویری: قرار دادن عکسی از نمای نزدیک یک شیر مخزن CNG مجهز به شیر برقی، گیج نمایشگر فشار و سوپاپ‌های ایمنی PRD و EFV روی مخزن کامپوزیتی یا فولادی.