خودروی تندر ۹۰ (Renault Logan / L90) به واسطه استهلاک پایین، موتور باکیفیت K4M و دوام قطعات مکانیکی، همواره به عنوان یکی از مطمئن‌ترین خودروهای بازار ایران شناخته می‌شود. با این حال، یکی از ایرادات خطرناک و نگران‌کننده‌ای که برخی از مالکان ال۹۰ با آن مواجه می‌شوند، خاموش شدن ناگهانی موتور در حین حرکت، هنگام گرفتن کلاچ یا در حالت درجا است.

خاموش شدن خودرو در سرعت‌های بالا نه تنها ترمز بوستردار و فرمان هیدرولیک را سفت و از مدار خارج می‌کند، بلکه خطر تصادفات زنجیره‌ای را به شدت افزایش می‌دهد. در این مقاله جامع، تمامی علل فنی این مشکل و روش‌های عیب‌یابی آن را بررسی می‌کنیم.

۱. اختلال در سیستم هوارسانی و استپر موتور (Idle Air Control Valve)

استپر موتور قطعه‌ای الکترومکانیکی است که روی هوزینگ دریچه گاز ال۹۰ نصب شده و وظیفه تنظیم هوای ورودی به موتور در حالت درجا (وقتی پدال گاز فشرده نمی‌شود) را بر عهده دارد.

نحوه تاثیرگذاری:

• کثیف شدن شفت و نوک استپر: بخارات روغن و دوده‌ها روی نوک مخروطی استپر می‌نشینند و مانع حرکت دقیق آن می‌شوند.

• نشانه مشخصه: هنگامی که راننده در حال حرکت است و پدال گاز را رها کرده یا کلاچ را فشار می‌دهد، استپر نمی‌تواند به سرعت مسیر هوای درجا را باز کند؛ در نتیجه دور موتور ناگهانی افت کرده و خودرو خاموش می‌شود.

• راهکار: باز کردن استپر موتور و شستشوی آن با اسپری کنتاکت‌شور یا تعویض آن با قطعه اصلی شرکتی (رنو).

۲. خرابی یا کثیفی سنسور دور موتور (سنسور کرانک / دورسنج)

سنسور دور موتور (Crankshaft Position Sensor) که روی پوسته گیربکس و بالای فلایویل نصب شده، یکی از حیاتی‌ترین سنسورهای موتور K4M است. این سنسور موقعیت میل‌لنگ و دور موتور را به کامپیوتر (ECU) گزارش می‌دهد.

نحوه تاثیرگذاری:

• تجمع براده‌های فلزی: پودر ساییده شده دیسک و صفحه یا فلایویل روی نوک مغناطیسی این سنسور می‌نشیند و سیگنال‌دهی آن را مختل می‌کند.

• شلی سوکت یا قطع‌شدگی سیم‌کشی: با تکان‌های خودرو در چاله‌ها، ارتباط سنسور لحظه‌ای قطع می‌شود. ECU با قطع شدن سیگنال دور موتور، پاشش سوخت و جرقه شمع‌ها را بلافاصله قطع می‌کند و خودرو ناگهانی خاموش می‌شود.

• راهکار: باز کردن سنسور دور موتور، تمیز کردن نوک آن با پارچه و تمیز کردن سوکت آن.

۳. افت فشار پمپ بنزین و معیوب بودن مغزی

سیستم سوخت‌رسانی تندر ۹۰ نیازمند فشار ثابت سوخت (حدود ۳.۵ بار) در ریل انژکتورها است.

نحوه تاثیرگذاری:

• داغ کردن پمپ بنزین: پمپ بنزین‌های فرسوده پس از نیم ساعت رانندگی در ترافیک یا گرما داغ کرده و افت فشار شدید پیدا می‌کنند.

• گرفتگی صافی بنزین: مسدود شدن فیلتر بنزین جریان سوخت را در شتاب‌گیری یا حالت درجا مختل کرده و باعث کپ کردن و خاموش شدن موتور می‌شود.

• راهکار: سنجش فشار ریل سوخت با گیج فشار و تعویض مغزی پمپ بنزین یا فیلتر بنزین.

۴. خرابی پتانسیومتر یا دریچه گاز و هوا کشیدن منیفولد

اورینگ‌ها و واشرهای لاستیکی منیفولد ورودی تندر ۹۰ به مرور زمان بر اثر حرارت خشک و شکننده می‌شوند.

نحوه تاثیرگذاری:

• ورودی هوای غیرمجاز (دزدیدن هوا): ورود هوای اضافه بدون محاسبه سنسور MAP، نسبت سوخت و هوا را رقیق کرده و باعث نوسان شدید دور موتور و خاموش شدن می‌شود.

• خرابی پتانسیومتر دریچه گاز: ارسال اطلاعات اشتباه از میزان باز بودن پولکی گاز به ECU.

• راهکار: تعویض اورینگ‌های دوتایی دریچه گاز و واشرهای منیفولد هوا (اورینگ‌های سبز رنگ شرکتی).

۵. مشکلات سیستم برقی، کوئل‌ها و رله اصلی (رله دوبل)

موتور K4M ال۹۰ دارای ۴ عدد کوئل مدادی مجزا (Pen Ignition Coil) است.

نحوه تاثیرگذاری:

• خرابی رله فرمان (رله اصلی سوخت و برق): رله‌های مشکی یا قهوه‌ای داخل جعبه فیوز موتور (UPC) اگر دچار خال‌زدگی پلاتین شوند، قطعی برق ناگهانی ایجاد می‌کنند.

• نیم‌سوز شدن کوئل‌ها: خرابی کوئل یا شمع‌ها باعث ریپ زدن شدید و خاموش شدن موتور زیر بار (مثلا هنگام گرفتن کولر) می‌شود.

جدول خلاصه عیب‌یابی خاموش شدن L90

حالت خاموش شدن	علل اصلی	اقدام پیشنهادی
هنگام گرفتن کلاچ یا خلاص کردن	کثیفی استپر موتور / هوا کشیدن دریچه گاز	شستشوی استپر و تعویض اورینگ‌ها
ناگهانی در سرعت بالا بدون ریپ زدن	خرابی یا کثیفی سنسور دور موتور / قطعی رله	تمیز کردن سنسور دور موتور و بررسی سوکت
پس از داغ شدن موتور یا در ترافیک	نیم‌سوز شدن پمپ بنزین / ضعیف شدن آن	تست فشار پمپ بنزین در تعمیرگاه
در حالت درجا هنگام روشن کردن کولر	افت پتانسیومتر / ضعف استپر / کثیفی انژکتور	دیاگ و تنظیم هوای درجا و شستشوی انژکتور

نتیجه‌گیری

خاموش شدن تندر ۹۰ معمولاً با هزینه‌ای اندک مانند شستشوی استپر موتور یا تمیز کردن سنسور دور موتور برطرف می‌شود. عیب‌یابی به موقع این مشکل از بروز خطرات جانی و آسیب به گیربکس و سیستم ترمز جلوگیری می‌نماید.