سیر تا پیاز برند بسترن؛ بسترن تولید کجاست، محصول کدام کمپانی است و تا چه سالی تولید شد؟
بازار خودروی ایران در طول دو دهه گذشته میزبان برندهای چینی متعددی بوده است. برخی از این برندها با کیفیتی پایین آمدند و خیلی زود فراموش شدند، اما برخی دیگر به واسطه همکاری با خودروسازان معتبر ایرانی و بهرهگیری از تکنولوژیهای روز دنیا، جایگاه ویژهای در میان مشتریان ایرانی پیدا کردند. یکی از این برندهای خوشنام و محبوب، «بسترن» (Besturn) است.
خودروهای بسترن (بهویژه مدلهای B50f و B30) به دلیل سواری نرم، هندلینگ مناسب، ایمنی بالا و هماهنگی خوب موتور و گیربکس، هنوز هم در بازار خودروهای کارکرده ایران طرفداران زیادی دارند. اما سوالاتی همواره ذهن خریداران و علاقهمندان به این خودروها را درگیر میکند: بسترن تولید کجاست؟ بسترن تولید کدام کمپانی خودروسازی است؟ بسترن تا چه سالی تولید شد؟ و در نهایت، وضعیت خدمات پس از فروش و قطعات آن در ایران چگونه است؟
در این مقاله جامع از دیدگاه یک کارشناس و سئوکار حرفهای، به تمامی این سوالات پاسخ خواهیم داد و تاریخچه، مشخصات فنی و وضعیت فعلی این برند را در ایران و جهان کالبدشکافی خواهیم کرد. با ما همراه باشید.
۱. بسترن تولید کدام کمپانی خودروسازی است؟
برای پاسخ به این سوال باید به سراغ یکی از بزرگترین، قدیمیترین و معتبرترین غولهای خودروسازی کشور چین برویم. بسترن محصول کمپانی خودروسازی «فاو» (FAW – First Automobile Works) است.
معرفی کمپانی FAW (فاو)
گروه خودروسازی فاو (FAW Group) اولین خودروساز دولتی چین است که فعالیت خود را در سال ۱۹۵۳ (بیش از ۷۰ سال پیش) با حمایتهای فنی اتحاد جماهیر شوروی آغاز کرد. این کمپانی به عنوان یکی از چهار خودروساز بزرگ چین (در کنار سایک موتور، دانگفنگ و چانگان) شناخته میشود.
کمپانی فاو نهتنها خودروهای سواری، بلکه کامیونهای سنگین (که در ایران با نام کشندههای فاو بسیار معروف هستند)، اتوبوس و قطعات خودرو نیز تولید میکند.
شرکای تجاری فاو؛ راز کیفیت بسترن
یکی از دلایلی که خودروهای بسترن نسبت به هموطنان چینی خود در زمان عرضه کیفیت سواری بهتری داشتند، شرکای تجاری کمپانی فاو هستند. فاو شریک تجاری رسمی کمپانیهای بزرگی همچون فولکسواگن (Volkswagen)، تویوتا (Toyota) و مزدا (Mazda) در چین است.
این همکاریهای مشترک (Joint Ventures) به فاو اجازه داد تا به پلتفرمها، موتورها و سیستمهای تعلیق توسعهیافته توسط این غولهای ژاپنی و آلمانی دسترسی داشته باشد. برای مثال، در ساخت بسیاری از مدلهای بسترن، از پلتفرم و شاسی خودروهای مزدا و موتورهای تحت لیسانس فولکسواگن استفاده شده است.
۲. بسترن تولید کجاست؟ (خاستگاه جغرافیایی و خط تولید)
اگر بپرسید بسترن تولید کجاست، پاسخ دقیق آن را باید در دو بخش چین (به عنوان مبدا و سازنده اصلی) و ایران (به عنوان مونتاژکننده) جستجو کرد.
کارخانه اصلی در چین
دفتر مرکزی و کارخانجات اصلی گروه خودروسازی فاو و زیرمجموعه آن یعنی بسترن، در شهر چانگچون (Changchun) در استان جیلین (Jilin) در شمال شرقی چین واقع شده است. این شهر به عنوان “مهد صنعت خودروسازی چین” شناخته میشود. خودروهای بسترن در خطوط تولید پیشرفته این شرکت که با الگوبرداری از خطوط تولید تویوتا و فولکسواگن طراحی شدهاند، تولید میشدند.
خط مونتاژ در ایران: گروه بهمن
شریک تجاری کمپانی فاو در ایران برای عرضه خودروهای سواری، «گروه بهمن» (بهمن موتور) بود. گروه بهمن که پیش از آن با مونتاژ خودروهای افسانهای مزدا (مانند مزدا ۳۲۳ و مزدا ۳) استانداردهای بالایی از کیفیت مونتاژ را در ایران تعریف کرده بود، وظیفه مونتاژ و عرضه خودروهای بسترن را در کشورمان بر عهده گرفت.
بنابراین، قطعات خودروهای بسترن به صورت CKD (قطعات کاملاً منفصل) از کارخانه فاو در چانگچون چین به کارخانه بهمن موتور در جاده مخصوص کرج ارسال و در آنجا با نظارت کیفی دقیق مونتاژ میشدند. کیفیت مونتاژ عالی گروه بهمن یکی از دلایل اصلی محبوبیت و دوام بالای بسترن در ایران است.
۳. تغییر نام برند: از بسترن (Besturn) تا بستیون (Bestune)
یکی از نکات ارزندهای که باید در مورد این برند بدانید، تغییر هویت تدریجی آن است. برند بسترن (Besturn) در سال ۲۰۰۶ توسط کمپانی فاو پایهگذاری شد. هدف از خلق این برند، تولید خودروهای سواری نیمهلوکس و باکیفیت با قیمت مناسب برای طبقه متوسط جامعه بود.
در سال ۲۰۱۸، کمپانی فاو تصمیم گرفت با توجه به تغییرات سلیقه مشتریان و گرایش بازار به سمت خودروهای کراساوور و مدرن، این برند را متحول کند. در نتیجه، نام برند از Besturn (بسترن) به Bestune (بستیون) تغییر یافت و لوگوی قدیمی آن نیز با یک لوگوی مدرن و مینیمال جایگزین شد.
امروزه خودروهای این برند در بازارهای جهانی با نام بستیون و با طراحیهای بسیار لوکس و آیندهنگرانه (نظیر بستیون T77، T99 و T55) شناخته میشوند.
۴. بسترن تا چه سالی تولید شد؟
پاسخ به این سوال نیازمند بررسی دو بازار متفاوت است: بازار جهانی (چین) و بازار داخلی ایران.
| بازار | وضعیت تولید | سال توقف تولید/تغییر نام | توضیحات |
|---|---|---|---|
| بازار چین و جهانی | فعال (با نام جدید) | ۲۰۱۸ (تغییر برند به بستیون) | تولید تحت نام بسترن متوقف شد، اما با نام بستیون همچنان ادامه دارد. |
| بازار ایران (بهمن موتور) | متوقف شده | ۱۳۹۹ (۲۰۲۰ میلادی) | به دلیل بازگشت تحریمها و مشکلات تامین قطعات CKD متوقف شد. |
الف) در بازار جهانی و چین
برند بسترن با نام و نشان قدیمی خود تا سال ۲۰۱۸ تولید شد. پس از آن، با ریبرندینگ (Rebranding) کمپانی فاو، خط تولید خودروهایی نظیر بسترن B30 قدیمی متوقف یا دچار تغییرات اساسی شد و نسل جدید خودروها با نام بستیون روانه بازار شدند. پس میتوان گفت نام “بسترن” عملاً در سال ۲۰۱۸ در چین به تاریخ پیوست و جای خود را به “بستیون” داد که تولید آن تا همین امروز با قدرت ادامه دارد.
ب) در بازار ایران
در ایران، داستان کمی متفاوت بود. گروه بهمن مونتاژ مدل محبوب بسترن B30 را از سال ۱۳۹۶ آغاز کرد. تولید این خودرو به دلیل استقبال بینظیر مشتریان با سرعت بالایی ادامه داشت تا اینکه در سال ۱۳۹۷ با خروج ایالات متحده از برجام و بازگشت تحریمهای سنگین اقتصادی، صنعت خودروی ایران دچار چالشهای بزرگی شد.
شرکت فاو چین نیز به دلیل داشتن منافع مشترک گسترده با خودروسازان آمریکایی و ژاپنی و ترس از جریمههای بینالمللی، همکاری خود را با گروه بهمن به تدریج کاهش داد. با این حال، گروه بهمن با استفاده از ذخیره قطعات موجود، تولید بسترن B30 را تا اواخر سال ۱۳۹۹ (۲۰۲۰ میلادی) ادامه داد. در نهایت، در سال ۱۳۹۹ خط تولید بسترن B30 در بهمن موتور برای همیشه متوقف شد.
۵. بررسی مدلهای محبوب بسترن در بازار ایران
در طول دوران حضور فاو در ایران، سه مدل از خودروهای سواری بسترن توسط گروه بهمن به بازار عرضه شدند که در ادامه به بررسی دقیق آنها میپردازیم:
۱. بسترن B50 (ورود به کارزار با ژن مزدا)
بسترن B50 اولین محصول این خانواده بود که در اوایل دهه ۹۰ شمسی وارد بازار ایران شد.
- مشخصات فنی: این خودرو مجهز به یک موتور ۱.۶ لیتری با قدرت حدود ۱۰۲ اسب بخار و یک گیربکس ۶ سرعته اتوماتیک ساخت کمپانی آیسین (Aisin) ژاپن بود.
- پلتفرم: پلتفرم این خودرو بر اساس نسل اول مزدا ۶ توسعه یافته بود و سیستم تعلیق جناغی دوبل آن در جلو، هندلینگ فوقالعادهای را ارائه میداد.
- بازخورد بازار: شتاب اولیه ضعیف و کشش نامناسب موتور ۱.۶ لیتری روی بدنه سنگین B50، انتقاداتی را به همراه داشت که موجب شد بهمن موتور خیلی زود به فکر نسخه اصلاحشده بیفتد.
۲. بسترن B50F (یک سدان اسپرت و تمامعیار)
در سال ۱۳۹۳، گروه بهمن نسخه فیسلیفت و ارتقایافته B50 را با نام بسترن B50F روانه بازار کرد. این خودرو یکی از موفقترین فیسلیفتهای وارد شده به ایران بود.
- موتور قدرتمندتر: موتور ۱.۶ لیتری قبلی با یک موتور ۱.۸ لیتری اتمسفریک با قدرت ۱۴۲ اسب بخار و گشتاور ۱۷۲ نیوتنمتر جایگزین شد.
- گیربکس ارتقایافته: گیربکس ۶ سرعته اتوماتیک آیسین ژاپن هماهنگی خارقالعادهای با موتور جدید پیدا کرد.
- طراحی و امکانات: جلوپنجره تهاجمیتر، کابین باکیفیتتر، سیستم کنترل پایداری (ESP)، ۴ کیسه هوا و سیستم مالتیمدیا پیشرفته، B50F را به یکی از محبوبترین سدانهای زیر ۱۰۰ میلیون تومان آن زمان تبدیل کرد. سواری این خودرو به شدت یادآور مزدا ۳ بود.
۳. بسترن B30 (سدان اقتصادی محبوب و جانسخت)
در سال ۱۳۹۶، بهمن موتور برگ برنده خود یعنی بسترن B30 را در رده سدانهای اقتصادی (رقابت با دنا پلاس، تندر ۹۰ پلاس و جک J5) رو کرد.
- پلتفرم آلمانی: بسترن B30 بر روی پلتفرم PQ35 فولکسواگن (پلتفرم مشترک با فولکسواگن جتا و بورا) ساخته شده بود که بدنه صلب و ایمنی بسیار بالایی را به ارمغان میآورد. این خودرو موفق به کسب ۵ ستاره ایمنی از بنیاد C-NCAP شد.
- مشخصات فنی: موتور ۱.۶ لیتری تنفس طبیعی با قدرت ۱۰۹ اسب بخار و گشتاور ۱۵۵ نیوتنمتر، هماهنگ با گیربکس ۶ سرعته اتوماتیک تقهزدای آیسین ژاپن (با حالت اسپرت و برفی).
- امکانات رفاهی: سانروف، سیستم کنترل پایداری (ESC)، سیستم کنترل ایستایی در سربالایی (HSA)، فرمان برقی، کروز کنترل، مانیتور لمسی و دوربین دنده عقب. B30 به دلیل استهلاک پایین و جادار بودن، به سرعت به یکی از محبوبترین خودروها برای خانوادههای ایرانی تبدیل شد.
۶. مزایا و معایب خودروهای بسترن (ارزیابی برای خرید امروز)
اگر امروز به دنبال خرید یک خودروی بسترن کارکرده (به خصوص مدلهای B30 و B50F) در بازار ایران هستید، شناخت نقاط قوت و ضعف آنها کلیدی است:
مزایا:
- ایمنی و ساختار مستحکم: استفاده از فولاد با مقاومت بالا و پلتفرمهای مهندسیشده فولکسواگن و مزدا، ایمنی این خودروها را در تصادفات بسیار بالا برده است.
- گیربکس فوقالعاده باکیفیت: گیربکس ۶ سرعته آیسین ژاپن بکار رفته در این خودروها، بر خلاف گیربکسهای CVT یا دوکلاچه (DCT) چینیهای همرده، بسیار جانسخت، بدون تقه و هماهنگ است.
- کیفیت مونتاژ گروه بهمن: بهمن موتور در مونتاژ این خودروها دقت بالایی به خرج داده و کیفیت رنگ و مونتاژ قطعات بدنه در سطح بالایی قرار دارد.
- هندلینگ و پایداری مناسب: به لطف سیستم تعلیق مهندسیشده و وجود سیستم کنترل پایداری (ESP)، چسبندگی این خودروها به جاده در پیچها عالی است.
- کابین جادار: هم در مدل B50F و هم در B30، فضای پا و سر برای سرنشینان عقب و حجم صندوق عقب کاملاً مناسب سفرهای خانوادگی است.
معایب:
- کمیابی و گرانی قطعات بدنه: به دلیل توقف تولید چندساله، برخی قطعات ظاهری و بدنه (مثل چراغها، سپرها و جلوپنجره) به سختی در بازار پیدا میشوند و قیمت بالایی دارند.
- شتاب اولیه متوسط: بسترن B30 یک خودروی اقتصادی است و نباید از موتور ۱۰۹ اسب بخاری آن انتظار شتابگیریهای ناگهانی و اسپرت داشت.
- بازار خرید و فروش ضعیفتر نسبت به خودروهای داخلی: سرعت نقدشوندگی بسترن نسبت به خودروهایی مانند دنا پلاس یا پژو ۲۰۷ کمتر است و برای فروش آن باید کمی صبورتر باشید.
- سیستم تعلیق نسبتاً خشک: برای دستیابی به پایداری بهتر در جاده، سیستم تعلیق بسترن کالیبراسیون نسبتاً خشکی دارد که ممکن است برخی کوبشهای ریز جاده را به کابین منتقل کند.
۷. وضعیت خدمات پس از فروش و تامین قطعات بسترن در ایران
یکی از دغدغههای اصلی خریداران خودروهای توقفتولیدشده، بحث تامین قطعات یدکی و خدمات پس از فروش است. خوشبختانه از آنجا که متولی عرضه بسترن در ایران گروه بهمن (شرکت بهمن موتور و مزدا یدک) بوده است، وضعیت خدمات پس از فروش این خودرو در مقایسه با سایر برندهای متفرقه چینی بسیار بهتر است.
- تعهد ۱۰ ساله تامین قطعات: طبق قوانین صنعت خودرو، گروه بهمن موظف به تامین قطعات این خودروها تا حداقل ۱۰ سال پس از توقف تولید است. قطعات مصرفی موتور و گیربکس (لنت، فیلترها، شمع، تسمهها و قطعات جلوپندی) به راحتی در نمایندگیهای بهمن موتور و بازار آزاد (چراغ برق تهران) یافت میشوند.
- اشتراک قطعات با خودروهای دیگر: به دلیل استفاده بسترن از قطعات و پلتفرمهای مزدا و فولکسواگن، برخی از قطعات فنی موتور و تعلیق آن با خودروهایی نظیر مزدا ۳ یا برخی مدلهای فولکسواگن مشترک یا قابل جایگزینی است.
- چالش قطعات بدنه: همانطور که اشاره شد، بیشترین چالش مربوط به قطعات بدنه (سپر، چراغ، گلگیر و دربها) در تصادفات شدید است که گاهی اوقات مالکان را مجبور به سفارش قطعات استوک یا خرید با قیمتهای گزاف از واردکنندگان شخصی میکند.
۸. سوالات متداول (FAQ)
۱. بسترن تولید کجاست؟
بسترن برند زیرمجموعه کمپانی فاو (FAW) در شهر چانگچون چین است. قطعات این خودرو به صورت منفصل (CKD) به ایران وارد شده و توسط گروه بهمن مونتاژ شدهاند.
۲. بسترن تولید کدام کمپانی خودروسازی است؟
این خودرو محصول کمپانی بزرگ و دولتی فاو (FAW) چین است که شریک تجاری برندهای معتبری چون تویوتا، فولکسواگن و مزدا میباشد.
۳. بسترن تا چه سالی در ایران تولید شد؟
تولید خودروهای بسترن (بهویژه مدل B30) در ایران به دلیل بازگشت تحریمها، در اواخر سال ۱۳۹۹ به طور رسمی در کارخانه بهمن موتور متوقف شد.
۴. آیا موتور بسترن ساخت مزدا است؟
پلتفرم و سیستم تعلیق مدلهای B50 و B50F بر اساس مزدا ۶ توسعه یافته است، اما موتور مدل B50F یک موتور ۱.۸ لیتری توسعهیافته توسط خود کمپانی فاو با همکاری شرکای بینالمللی است. پلتفرم بسترن B30 نیز متعلق به فولکسواگن است.
۵. آیا ارزش دارد امروز بسترن کارکرده بخریم؟
بله؛ اگر به دنبال یک سدان اتوماتیک، ایمن، باکیفیت و با استهلاک پایین در رده خودروهای کارکرده هستید و شتابگیریهای بسیار سریع برایتان در اولویت نیست، بسترن (به خصوص B30 و B50F تمیز) گزینهای به مراتب باکیفیتتر و ماندگارتر از خودروهای صفرکیلومتر و بیکیفیت داخلی است. تنها باید قبل از خرید، از سلامت فنی گیربکس و شاسی خودرو اطمینان حاصل کنید.
جمعبندی؛ میراث ماندگار فاو در ایران
برند بسترن نمونهای موفق از مهندسی مشترک چین با خودروسازان طراز اول جهان (مزدا و فولکسواگن) بود. اگرچه نام بسترن امروزه به بستیون (Bestune) تغییر یافته و تولید مدلهای قدیمی آن در ایران به دلیل تحریمها در سال ۱۳۹۹ متوقف شد، اما کیفیت ساخت بالا، دوام فنی قطعات و سواری لذتبخش این خودروها باعث شده تا همچنان جایگاه خود را در بازار دستدومهای ایران حفظ کنند.
اگر تجربه رانندگی یا مالکیت خودروهای بسترن را دارید، نظرات، تجربیات و سوالات خود را در بخش نظرات با ما و دیگر مخاطبان به اشتراک بگذارید!