علت خلاصی زیاد در دستگاه فرمان و سفتی فرمان سمند ،پراید ،۲۰۶ ،ال ۹۰
عنوان مقاله: علت خلاصی زیاد در دستگاه فرمان و سفتی فرمان سمند، پراید، ۲۰۶ و ال ۹۰ (راهنمای جامع عیب‌یابی)
سیستم فرمان، پل ارتباطی حیاتی میان شما و جاده است. هرگونه ناهنجاری در این سیستم، مانند خلاصی بیش از حد فرمان (خوردگی و لقی) یا سفتی فرمان، نه تنها لذت رانندگی را از بین می‌برد، بلکه به شدت ایمنی سرنشینان را به خطر می‌اندازد.
اگر شما هم مالک خودروهای پرطرفدار داخلی مثل پراید، پژو ۲۰۶، سمند یا رنو ال ۹۰ (تندر ۹۰) هستید، احتمالاً حداقل یک‌بار با مشکلاتی نظیر سفت شدن فرمان در هنگام پارک کردن یا لقی و بازی زیاد فرمان در سرعت‌های بالا مواجه شده‌اید. در این مقاله تخصصی از وبلاگ، قصد داریم به بررسی دقیق علت خلاصی زیاد و سفتی فرمان در این ۴ خودرو بپردازیم و راه حل‌های رفع آن‌ها را بررسی کنیم.
بخش اول: چرا فرمان خودرو “خلاصی” یا “لقی” پیدا می‌کند؟
وقتی فرمان ماشین را می‌چرخانید اما چرخ‌ها با تأخیر واکنش نشان می‌دهند یا فرمان در جاده مستقیم بازی می‌کند، اصطلاحاً می‌گوییم سیستم فرمان دچار “خلاصی” شده است. مهم‌ترین دلایل این عارضه عبارتند از:
۱. خرابی جعبه فرمان (Steering Box / Rack)
جعبه فرمان قلب تپنده سیستم هدایت خودرو است. در خودروهایی مثل پراید (جعبه فرمان مکانیکی) و سمند/۲۰۶/ال ۹۰ (معمولاً هیدرولیک)، با گذشت زمان، دند شانه‌ها و پینیون دچار سایش می‌شوند. این سایش ایجاد فاصله میکروسکوپی کرده و به مرور به خلاصی زیاد فرمان تبدیل می‌شود.
۲. خرابی سیبک‌ها و مفصل فرمان (Tie Rod Ends)
سیبک‌ها وظیفه انتقال نیروی جعبه فرمان به چرخ‌ها را دارند و در عین حال به چرخ‌ها اجازه می‌دهند بالا و پایین بروند. خرابی یا شل شدن سیبک‌ها مستقیماً باعث ایجاد لقی و خلاصی در فرمان می‌شود.
۳. خرابی چهارشاخ فرمان
در ستون فرمان (موجودی در کابین و زیر کاپوت)، قطعه‌ای به نام چهارشاخ فرمان وجود دارد که زاویه می‌گیرد. اگر این قطعه دچار گشاد شدن بوش‌ها یا ساچمه‌ها شود، مقداری از چرخش فرمان را هدر می‌دهد و باعث خلاصی می‌شود.
بخش دوم: بررسی تخصصی مشکلات فرمان در خودروهای پراید، سمند، ۲۰۶ و ال ۹۰
هر خودرو سیستم تعلیق و فرمان مختص به خود را دارد. در ادامه مشکلات رایج هرکدام را به تفکیک بررسی می‌کنیم:
۱. مشکلات فرمان پراید
پراید از سیستم فرمان هیدرولیک (در مدل‌های جدید) و مکانیکی ساده (در مدل‌های قدیمی‌تر) بهره می‌برد.
علت خلاصی زیاد در پراید: معمولاً به دلیل فرسودگی جعبه فرمان مکانیکی، شل شدن مهره تنظیم جعبه فرمان یا خرابی سیبک‌های زیر آژانس (سیبک فرمان) است.
علت سفتی فرمان پراید: در مدل‌های هیدرولیک، خرابی پمپ هیدرولیک یا کمبود روغن هیدرولیک مقصر اصلی است. در مدل‌های غیرهیدرولیک، سفتی معمولاً ناشی از خشکی جعبه فرمان، خرابی بلبرینگ‌های کمک فنر (استکان کمک) یا تنظیم نبودن بوش‌های جعبه فرمان است.
۲. مشکلات فرمان پژو ۲۰۶
۲۰۶ مجهز به سیستم فرمان هیدرولیک (و در مدل‌های اتوماتیک یا تیپ‌های بالاتر گاهی برقی) است.
علت خلاصی زیاد در ۲۰۶: لقی در مفصل قرقری فرمان (مابین جعبه فرمان و سیبک) در ۲۰۶ بسیار شایع است. همچنین خرابی چهارشاخ ستون فرمان نیز می‌تواند دلیل دیگری باشد.
علت سفتی فرمان ۲۰۶: سیستم هیدرولیک ۲۰۶ بسیار حساس است. اگر تسمه هیدرولیک شل باشد، پمپ ضعیف شده باشد یا از روغن هیدرولیک نامرغوب استفاده کنید، فرمان به شدت سفت می‌شود. خرابی شیر فرمان هیدرولیک نیز یکی از دلایل گران‌قیمت سفتی فرمان ۲۰۶ است.
۳. مشکلات فرمان سمند
سمند خودرویی سنگین‌تر است و فشار زیادی روی سیستم فرمان هیدرولیک آن (مخصوصاً در هنگام پارک کردن) وارد می‌شود.
علت خلاصی زیاد در سمند: جعبه فرمان سمند به مرور زمان دچار روغن‌ریزی و سپس لقی می‌شود. خرابی بوش‌های جعبه فرمان ملی و سیبک‌های سمت چرخ نیز در ایجاد خلاصی نقش دارند.
علت سفتی فرمان سمند: اگر سمند در حالت درجا (ایستاده) فرمان بسیار سفتی دارد، مشکل یا از ضعیف شدن پمپ هیدرولیک است، یا خرابی شیر فرمان (که روغن را به درستی هدایت نمی‌کند) و یا خرابی بلبرینگ‌های سر کمک فنر جلو.
۴. مشکلات فرمان ال ۹۰ (تندر ۹۰)
ال ۹۰ به داشتن سیستم فرمان هیدرولیک نرم و دقیق معروف است، اما خرابی نیز در آن رخ می‌دهد.
علت خلاصی زیاد در ال ۹۰: سیستم فرمان ال ۹۰ بسیار مقاوم است، اما پس از کارکردهای بالا (بالای ۱۵۰ هزار کیلومتر)، قرقری و سیبک‌های فرمان دچار لقی می‌شوند.
علت سفتی فرمان ال ۹۰: جعبه فرمان ال ۹۰ کمتر سفت می‌شود، اما اگر این اتفاق بیفتد، معمولاً دلیل آن خرابی پمپ هیدرولیک، کیفیت پایین روغن هیدرولیک یا گیر کردن و خرابی در قسمت جلوبندی و سیبک‌ها است.
بخش سوم: علت‌های اصلی سفتی فرمان (به طور کلی)
اگر فرمان خودروی شما (فرقی نمی‌کند پراید باشد یا ال ۹۰) سفت شده است، دلایل آن را باید در موارد زیر جستجو کنید:
مشکلات سیستم هیدرولیک:
کم بودن سطح روغن هیدرولیک یا هوا گرفتن مدار.
خرابی پمپ هیدرولیک (ضعیف شدن پروانه‌ها یا افت فشار).
پاره شدن یا شل بودن تسمه هیدرولیک.
ایرادات جلوبندی و تعلیق:
خرابی یا قفل شدن بلبرینگ‌های سر کمک فنر (که مانع چرخش راحت کمک فنر هنگام فرمان دادن می‌شود).
خرابی و خشک شدن سیبک‌ها.
تنظیم نبودن زاویه چرخ‌ها (جلوبندی):
عدم تنظیم بودن زاویه توئین (Toe) و کستر چرخ‌ها باعث می‌شود لاستیک‌ها مقاومت بیشتری در برابر چرخش نشان دهند.
کم باد بودن لاستیک‌ها:
ساده‌ترین و در عین حال رایج‌ترین دلیل سفتی فرمان در هنگام پارک کردن، کم بودن باد لاستیک‌های جلو است.
بخش چهارم: راه کارهای پیشگیری و تعمیر
برای اینکه کمتر با این مشکلات مواجه شوید و هزینه‌های تعمیرات خود را کاهش دهید، نکات زیر را رعایت کنید:
چک کردن دوره‌ای روغن هیدرولیک: سطح و کیفیت روغن هیدرولیک را هر ۱۰ هزار کیلومتر بررسی کنید و در صورت نیاز (معمولاً هر ۵۰ هزار کیلومتر) آن را تعویض کنید.
پرهیز از نگه داشتن فرمان در حالت قفل: وقتی فرمان را تا انتها می‌چرخانید (حالت قفل)، به پمپ هیدرولیک فشار حداکثری وارد می‌شود. از نگه داشتن فرمان در این حالت بیش از ۲-۳ ثانیه خودداری کنید.
بررسی جلوبندی: هر ۶ ماه یک‌بار جلوبندی خودرو (سیبک‌ها، قرقری، گردگیرها) را نزد یک مکانیک ماهر چک کنید تا در صورت وجود پارگی گردگیر یا لقی جزئی، قبل از خرابی کامل تعویض شوند.
تنظیم باد لاستیک‌ها: حداقل ماهی یک‌بار باد لاستیک‌های جلو را تنظیم کنید.
نتیجه‌گیری
مشاهده خلاصی زیاد یا سفتی فرمان در خودروهایی مثل سمند، پراید، ۲۰۶ و ال ۹۰ نشانی از فرسودگی قطعات جلوبندی یا سیستم هیدرولیک است. بی‌توجهی به این علائم می‌تواند منجر به بریدن فرمان، تصادفات خطرناک و تحمیل هزینه‌های سنگین تعمیراتی شود. به محض احساس هرگونه غیرعادی بودن در عملکرد فرمان خودرو، به یک تعمیرکار متخصص جلوبندی و سیستم‌های هیدرولیک مراجعه کنید تا با هزینه‌ای کمتر، مشکل ریشه‌یابی و برطرف شود.
نظر شما چیست؟ آیا تاکنون با مشکل سفتی یا خلاصی فرمان در خودروی خود مواجه شده‌اید؟ تجربیات خود را در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید.